f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0
Yazar Arama
Uzmanl─▒k Alanlar─▒
............
Ahilik K├╝lt├╝r├╝ Uzman─▒
Akaid
Antropoloji
Arap Dili ve Bela─čat─▒
Arap├ža
Ara┼čt─▒rmac─▒-Yazar
Arkeoloji
Asker
Astroloji
Astronomi
Atat├╝rk ─░lkeleri
Beste
Bestekâr
Bibliyografya
Bilgi ve Belge Y├Ânetimi
Bilim Tarihi
Biyografi
B├╝rokrat
Co─črafya Bilgini
Cumhuriyet Tarihi
Çeviri
├çocuk Edebiyat├ž─▒s─▒
Deneme Yazar─▒
Deniz, Harita
Devlet Adam─▒
Dil Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
din
Din Bilimleri
Din E─čitimi
Din Felsefesi
Din Musikisi
Din Psikolojisi
Din Sosyolojisi
Dini Gruplar
Dinler Tarihi
Divan ┼čiiri
Dramaturg
Ebru Sanat─▒
Edebiyat
Edebiyat Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
Edebiyat Tarihi
E─čitimci, Yazar
Ejiptoloji
Ekonomist
Eski├ža─č Tarihi
Fars Dili Edebiyat─▒
Felsefe
Felsefe Tarihi
Felsefe ve Din Bilimleri
Fen ─░limleri
Feraiz
F─▒k─▒h
Filoloji
Fizik
Folklor Ara┼čt─▒rmalar─▒
Foto─čraf Sanat├ž─▒s─▒
F├╝t├╝roloji
Gazeteci, yazar
Grafiker
Haberci
Hadis
Halk Bilimi
Halk Ozan─▒
Halk ┼×airi
Halkla ─░li┼čkiler
Hat Sanat─▒
Hekim ve fikir adam─▒
Hikâye ve Roman Yazarı
Hikâye Yazarı
Hititoloji
Hukuk
H├╝k├╝mdar
─░ktisat
─░lahiyat
─░slam Bilimleri
─░slam Felsefesi
İslâm Hukuku
─░slam ─░ktisad─▒
─░slam Mezhepleri Tarihi
─░slam Sanat─▒
─░slam Tarihi
─░slam Tarihi ve Sanatlar─▒
─░sl├ómi Bilimler Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
─░slami ─░limler
─░slam-T├╝rk Medeniyeti Tarihi
Kelam
Kelam ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
K─▒raat ilimleri
Kimya
Kuran-─▒ Kerim
K├╝lt├╝r Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
K├╝rdistan Ehli S├╝nnet Alimi
K├╝t├╝phanecilik
Latin Dili ve Edebiyat─▒
Mant─▒k
Matematik
Mevlevi ┼×eyhi
Mevlidhan
Mezhepler Tarih├žisi
Mezhepler Tarihi
Mimarl─▒k
Mitoloji
Mûsîki
Mutasavvıf, İslâm Bilgini
M├╝ft├╝
M├╝zik
M├╝zikoloji
Nakka┼č
Nesih
Nestalik
N├╝mizmatik
Orta├ža─č Tarihi
Oryantalist
Osmanl─▒ ─░dari ve ─░ktisadi Tarihi
Osmanl─▒ M├╝ellifi
Osmanl─▒ Tarihi
Oyun ve Roman Yazar─▒
├ľyk├╝ Yazar─▒
Papaz
Politika
Psikoloji
Reisu'l-Hattatin
Reis├╝'l-Kurra
Resim
Sanat Tarihi
Sanat├ž─▒
Saz ┼×airi
Senarist
Ses Sanat├ž─▒s─▒
Sihirbaz
Siyaset
Siyaset Adam─▒
Siyaset Bilimi
Sosyal Bilimler
Sosyal Psikoloji
Sosyolog
Sosyoloji
S├Âzl├╝k
S├╝merolog
S├╝ryani Dili ve Edebiyat─▒
┼×ark─▒ S├Âz├╝ Yazar─▒
┼×iir
┼×iir
T. E.
Tarih
Tarih ve Halkbilimi Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
Tasavvuf
Tefsir
Temel ─░slam Bilimleri
Teoloji
Tezhip Sanat─▒
Tezkire Yazar─▒
T─▒b
Tiyatro
Toplumbilim Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
T├╝rk Dili ve Edebiyat─▒
T├╝rk Din Musikisi
T├╝rk ─░slam Edebiyat─▒
T├╝rk ─░slam Sanatlar─▒ Tarihi
T├╝rk Leh├želeri Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
T├╝rk├že
T├╝rkoloji
Yak─▒n├ža─č Tarihi
Yak─▒n├ža─č Tarihi ve ─░ktisat Tarihi Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
Yeni ├ça─č Tarihi
Y├Ânetmen

G├Ârevler
......
Akademisyen
Allame
Arap din bilgini
Ara┼čt─▒rmac─▒
Arkeolog
Arkeoloji
Ar┼čiv uzman─▒
Asker-Komutan
Ate┼če (Din Hizmetleri)
Atom m├╝hendisi
Avukat
Bakan
Bankac─▒
Ba┼čbakan
Ba┼čdan─▒┼čman
Belediye Ba┼čkan─▒
Bestekâr
Bilim adam─▒
B├╝rokrat
Cemaat Lideri
Çevirmen
Dan─▒┼čman
Defterdar
Dekan
Dekan Yrd.
Dersiam
Devlet Adam─▒
Devlet Ba┼čkan─▒
Din Hizmetleri M├╝┼čaviri
Din ─░┼čleri Y├╝ksek Kurulu ├ťyesi
Din Psikolojisi
Dinî musiki
Diplomat
Divan Katibi
Divan ┼×airi
Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkan─▒
Eczac─▒
Edebiyat Tarih├žisi
Edebiyat├ž─▒
Edit├Âr
Ekonomist
el Ezher ┼×eyhi
El├ži/Sefir
Fakih
Filozof
Gazeteci
Halife
Hanende
Harema─čas─▒
Hatip
Hattat
Hekim
Hekimba┼č─▒
Hoca
Hukuk├žu
H├╝k├╝mdar
─░lahiyat├ž─▒
─░lim Adam─▒
─░mam
─░mar M├╝d├╝r├╝
Jeolog
Kad─▒
Kad─▒asker
Kaptan-─▒ Derya
Karikat├╝rist
Kâtip
Kaymakam
Kelâmcı
Kimya M├╝h.
Kur'an m├╝tercimi
K├╝lt├╝r Bak. D─▒┼č ─░li┼čkiler Gnl M├╝d.Yard.
K├╝t├╝phaneci
Memur
Mesnevi Yorumcusu
Milletvekili
Milli E─čitim M├╝d├╝r├╝
Mimar
Molla
Muallim
Muhabir
Muhaddis
Muhasebeci
Mutasarr─▒f
Mutasavv─▒f
M├╝ctehid
M├╝derris
M├╝d├╝r
M├╝ezzin
M├╝fessir
M├╝ft├╝
M├╝ft├╝ Yrd.
M├╝hendis
M├╝h├╝rdar
M├╝┼čavir
M├╝zehhip
M├╝zikolog
Neyzen
N├╝mizmat
Okutman
Oryantalist
Osmanl─▒ M├╝ellifi
├ľ─čretim G├Ârevlisi
├ľ─čretim ├ťyesi
├ľ─čretmen
Padi┼čah
Pa┼ča
Pedagog
Pilot
Piskopos ( Hristiyan Din Adam─▒)
Psikolog
Redakt├Âr
Reisu'l-Hattatin
Reis├╝'l-Kurra
Reis├╝lk├╝ttab
Rekt├Âr
Ressam
Sadrazam
Sanat Tarihi
Seyyah (Gezgin)
Sinema
Siyaset├ži
Sosyolog
S├╝ryani Din Adam─▒
┼×air
┼×eyh
┼×eyh├╝lislam
Tabip/Doktor
Tarih├ži
Tasavvuf ┼×eyhi
Terc├╝man
Te┼črifat├ž─▒
Ulum-i Diniye
Vaiz
Vakan├╝vist
Vali
Veteriner
Veziriazam
Yarg─▒├ž
Yazar


Gazi Ahmed Muhtar Pa┼ča

 Yazar Detay─▒ Yazar No : Y- 4501  
K├╝nyesi/Titri Lakab─▒ Tabakas─▒ E-mail
Do─čum Yeri Tarihi ├ľl├╝m Yeri Tarihi
Bursa 1 11 1839 ─░stanbul 21 01 1919
G├Ârev Ald─▒─č─▒ E─čitim Kurumu Mezun Oldu─ču E─čitim Kurumu
   
G├Ârevi Uzmanl─▒k Alan─▒
El├ži/Sefir, Sadrazam, Asker-Komutan, Astronomi, Asker,
Bildi─či Diller Mezhebi
Arab├ža, Frans─▒zca,
       
Yazar No: 4501 Hit : 6486 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Yazara ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler ┼×iirler Hikayeler Fetvalar
   Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Kitaplar─▒ Tan─▒t─▒m Makaleleri        

Yazar─▒n Kitaplar─▒
# Kitap Ad─▒
1 Temmuz 1330 da Meclisi Mebusanda Ge├žen Divan─▒ Ali Bahislerine Bir Nazar
2 Takvimus Sinin
3 Takvim i Sal (Senei Maliyenin Hicri Senei ┼×emsiye ile ─░stibdaline Dair)
4 Serg├╝ze┼čti Hayat─▒m─▒n Cildi Sanisi
5 Serairul Kuran fi Tekvini ve ─░fnai ve ─░adetil Ekvan
6 Riyadul Muhtar Mirat├╝l Mikat vel edvar maa Mecmuatil-e┼čkal
7 ─░slahut Takvim
8 El Basitas─▒ Risalesi

Yazar─▒n E-Kitaplar─▒
# Kitap Ad─▒

Yazar─▒n Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

Yazar─▒n ┼×iirleri

Yazar─▒n Hikayeleri
Yazar─▒n Fetvalar─▒
# Fetva Ba┼čl─▒k

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Kitaplar─▒
# Kitap Ad─▒

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

Hayat Hikayesi

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča, 1 Kas─▒m 1839 da BursaÔÇÖda do─čmu┼čtur. Babas─▒ Kat─▒rc─▒ o─člu ailesinden el-Hac─▒ Halil Edhem A─čaÔÇÖd─▒r (Baysun, 1997: VIII, 516).

1851 y─▒l─▒nda Bursa Asker├« ─░dadisine kay─▒t olan Ahmet Muhtar 5 y─▒l burada okuduktan sonra, ─░stanbulÔÇÖda Harp OkuluÔÇÖndaki 4 y─▒ll─▒k ba┼čar─▒l─▒ bir e─čitim-├Â─čretimden sonra 140 ki┼čilik s─▒n─▒f─▒n birincisi olarak mezun olmu┼čtur. Bundan sonra bir y─▒l da Harp AkademisiÔÇÖnde okuyarak 10 Mart 1861 de Kurmay Y├╝zba┼č─▒l─▒─ča y├╝kselmi┼čtir (─░bn├╝ÔÇÖl-Emin, 1952: XII, 1805; U├žarol, 1996: XIII, 445).

B├Âylece, 12 ya┼č─▒nda ba┼člad─▒─č─▒ asker├« e─čitim ve ├Â─čretimini, o devrin Bat─▒ k├╝lt├╝r├╝n├╝n h├ókim oldu─ču asker├« okullarda yapm─▒┼č ve daha okul s─▒ralar─▒nda istikbal vaad eden bir gen├ž olarak kendini g├Âstermi┼čtir. ┼×├╝phesiz bu 10 y─▒ll─▒k ├Â─čreniminde pek s─▒k─▒ disiplin alt─▒nda asker├« meslek dersleri yan─▒nda matematik, yaz─▒, gramer, genel k├╝lt├╝r ve resim gibi dersleri g├Ârmesi, yeti┼čmesinde ve ileriki hayat─▒nda b├╝y├╝k rol oynam─▒┼č ve onun her alandaki dayana─č─▒ olmu┼čtur (U├žarol, 1976: 18).

 

Ahmet Muhtar, ilk k─▒ta hizmetine, Hersek ve Karada─čÔÇÖdaki isyan─▒ bast─▒rmakla g├Ârevli olan Serdar-─▒ Ekrem ├ľmer L├╝tfi Pa┼čaÔÇÖn─▒n maiyetinde ba┼člam─▒┼čt─▒r. ─░ki y─▒l bu b├Âlgede ba┼čar─▒yla g├Ârev yapm─▒┼č, OstrokÔÇÖda yaralanmas─▒ndan sonra ─░stanbulÔÇÖa d├Ânm├╝┼č ve iki y─▒l ├Ânce mezun oldu─ču Harp OkuluÔÇÖna ÔÇťBaz─▒ Funun-u Asker├«yeÔÇŁ derslerini okutmak ├╝zere ├Â─čretmen tayin edilmi┼čtir (Baysun, 1997: VIII, 516; Ahmet Teymur Pa┼ča, 1930: 53).

 

Harp OkuluÔÇÖnda askerli─če ait ilm├« ve teknik bilgileri ├Â─črencilerine ders olarak veren Ahmet Muhtar, ayn─▒ zamanda kendini de e─čitim ve fen dallar─▒nda yeti┼čtirmeye ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Harp Okulu ├Â─čretmenli─či ona ara┼čt─▒rma ve geli┼čtirme imk├ónlar─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Bunun neticesi olarak da bir astronomi (g├╝ne┼č saati) kitab─▒ ve iki b├╝y├╝k atlas tabÔÇÖ ve ne┼črine te┼čebb├╝s ederek bunlardan bir k─▒sm─▒n─▒ o zaman bast─▒rm─▒┼čt─▒r. B├Âylece daha pek ├žok gen├ž ya┼č─▒nda, asker├« hizmetlerinin yan─▒nda ilim dal─▒nda da istidat ve kabiliyetini geli┼čtirerek kendini g├Âstermeye ba┼člam─▒┼čt─▒r (U├žarol, 1976: 19). Bu iki y─▒ll─▒k s├╝re i├žinde yukar─▒daki faaliyetlerinin yan─▒ s─▒ra, onun M├╝sl├╝man halk─▒n e─čitim ve ├Â─čretim ile ilgilendi─či ve bunun sonucu olarak baz─▒ arkada┼člar─▒ ile birlikte ÔÇťCemiyet-i Tedrisiye-i ─░sl├ómiyeÔÇŁ yi resmen kurdu─ču ve burada ders verdi─či bilinmektedir (U├žarol, 1976: 20).

 

1864 de KozanÔÇÖda ├ž─▒kan ayaklanmay─▒ bast─▒rmak ├╝zere Cevdet Pa┼čaÔÇÖn─▒n da bulundu─ču ÔÇťF─▒rka-i Isl├óhiyeÔÇŁ de g├Ârev alm─▒┼čt─▒r (U├žarol, 1976: 20). Bir y─▒l sonra ─░stanbulÔÇÖa d├Ânen Ahmet Muhtar, Sultan Abd├╝lazizÔÇÖin o─člu Yusuf ─░zzettin EfendiÔÇÖnin ├Â─čretmenli─čine tayin olundu. Bu arada FransaÔÇÖdaki sanayi sergisi sebebiyle FransaÔÇÖya davet edilen Sultan Abd├╝lazizÔÇÖin maiyetinde bir bu├žuk ay s├╝ren Avrupa seyahatine ├ž─▒km─▒┼čt─▒r (Baysun, 1997: VIII, 516; Ahmet Teymur Pa┼ča, 1930: 53; U├žarol, 1976: 21). Bu gezide Paris ve LondraÔÇÖy─▒ ziyaret ederek Bel├žika, Almanya, Viyana, Pe┼čte, Rus├žuk, Varna yoluyla ─░stanbulÔÇÖa d├Ânm├╝┼čt├╝r. AvrupaÔÇÖn─▒n bir├žok ├╝lkesini i├žine alan bu gezide Bat─▒ k├╝lt├╝r ve medeniyetini g├Ârme f─▒rsat─▒n─▒ bulmu┼čtur. ├ľ─črenmeye ve ara┼čt─▒rmaya merakl─▒ olmas─▒ndan azami fayda sa─člam─▒┼č, g├Âr├╝┼č├╝nde yeni ufuklar a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Ahmet Muhtar, ┼×ehz├óde ├Â─čretmenli─činde 2,5 y─▒la yak─▒n kalm─▒┼čt─▒r (Ahmet Teymur Pa┼ča, 1930: 53; U├žarol, 1976: 21-22).

 

1870 y─▒l─▒nda mirliv├ól─▒─ča (tu─čgeneral) terfi ettirilen Ahmet Muhtar, Yemen isyanlar─▒n─▒ bast─▒rmak ├╝zere kurulan ordunun kumandan yard─▒mc─▒l─▒─č─▒na getirildi. B├Âylece g├Âreve ba┼člad─▒ktan 9 y─▒l sonra Pa┼čal─▒─ča y├╝kselmi┼č oldu (Baysun, 1997: VIII, 517; U├žarol, 1976: 23-25; Ahmet Teymur Pa┼ča,1930: 54). YemenÔÇÖde iki y─▒l be┼č ay dokuz g├╝n kald─▒. Ba┼čar─▒s─▒ ├╝zerine ferikli─če y├╝kseltildi. 1871ÔÇÖde kendisinin m├╝┼čirlik (mare┼čal) r├╝tbesiyle Yemen vali ve kumandanl─▒─č─▒ verildi. B├Âylece 32 ya┼č─▒nda iken askerlik mesle─činin en y├╝ksek r├╝tbesi olan m├╝┼čirli─če (mare┼čallik) y├╝kselmi┼č oldu (U├žarol, 1976: 28-31). 1874 de 4. Ordu m├╝┼čirli─čine ve 10.000 Kuru┼č ek maa┼čla Erzurum Valilili─čiÔÇÖne tayin oldu (Ahmet Teymur Pa┼ča, 1930: 54; U├žarol, 1976: 32-45).

1875 de Padi┼čahÔÇÖ─▒n emri ile ─░stanbulÔÇÖa ├ža─čr─▒ld─▒. Hassa Ordusu Kurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒na (Erk├ón-─▒ Harbiye Reisli─čine) ve buna ek olarak Bosna-Hersek Ba┼čkumandanl─▒─č─▒na tayin oldu (U├žarol, 1976: 47).

1877      de Girit v├óli ve kumandanl─▒─č─▒na ard─▒nda da 4. Ordu m├╝┼čirli─či ile Anadolu Harp Ordusu Ba┼čkumandanl─▒─č─▒ÔÇÖna tayin edildi. Ruslar─▒n T├╝rk s─▒n─▒r─▒na sald─▒rmas─▒yla 1877-1878 Osmanl─▒ Rus Sava┼č─▒ (93 Harbi) Do─ču AnadoluÔÇÖda ve BalkanlarÔÇÖda ba┼člad─▒. Ahmet Muhtar Pa┼ča, Ruslar─▒ ma─člup etti. Rus Kuvvetleri G├╝mr├╝ ├Ânlerine kadar ├žekildi. Ba┼čar─▒lar─▒ sebebiyle II. Abdulhamid, Ahmet Muhtar Pa┼čaÔÇÖya ÔÇťG├óziÔÇŁ ├╝nvan─▒ ve ├že┼čitli hediyeler verdi. Bu s─▒rada yeni takviye kuvvetleri alan Rus ordusunun 2 Ekim 1877ÔÇÖde 70.000 askerle h├╝cuma ge├žmesiyle ba┼člayan ve ├╝├ž g├╝n s├╝ren Yahniler Sava┼č─▒ÔÇÖnda, G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča, 34.000 ki┼čilik kuvvetiyle RuslarÔÇÖ─▒ yine ma─člup etti. Yahniler Sava┼č─▒ hem istihk├óm hem de meydan sava┼č─▒ olarak harp tarihinin kaydedece─či ├Ânemli asker├« harek├óttan biri olmu┼čtur (U├žarol, 1996: XIII, 446).

 

1878      de Erk├ón-─▒ Harbiye-i Um├╗miyye Reisli─čine tayin edilen G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča, GiritÔÇÖte Halepa S├Âzle┼čmesiÔÇÖni imzalad─▒. 1883 de Almanya, 1884 de ─░talyaÔÇÖya gitti (U├žarol, 1976:159-165).

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča ─░ngiltereÔÇÖnin 1882ÔÇÖde M─▒s─▒rÔÇÖa asker ├ž─▒karmas─▒yla ba┼člayan (U├žarol, 1996: XIII, 447) ve Osmanl─▒ Devleti i├žin pek ├Ânemli bir mesele haline gelen M─▒s─▒r buhran─▒n─▒n ├ž├Âz├╝mlenmesi g├Âreviyle 22 Aral─▒k 1885 de M─▒s─▒rÔÇÖa fevkalade komiser olarak g├Ânderildi (Ahmet Teymur Pa┼ča, 1930: 54; U├žarol, 1976: 165). 1 Ocak 1886 da ─░ngiliz Komiseri Sir Henry Drummond Wolf ile g├Âr├╝┼čmelere ba┼člad─▒. Ancak onun uzla┼čmaz tutumu nedeniyle bir sonu├ž alamad─▒ ve g├Âr├╝┼čmeler Sir Wolfun ├╝lkesine geri ├ža─čr─▒lmas─▒yla kesildi. ─░ngiltere bir daha M─▒s─▒rÔÇÖa komiser g├Ândermedi─či, dolay─▒s─▒yla ─░ngiliz askerleri M─▒s─▒rÔÇÖda kalmaya devam etti─či halde II. Abdulhamid, G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼čaÔÇÖy─▒ M─▒s─▒rÔÇÖda b─▒rakt─▒ ve onun ─░stanbulÔÇÖa d├Ânmesine izin vermedi. ─░stanbulÔÇÖa ancak 1908ÔÇÖde II. Me┼črutiyet ilan edilince d├Ânebildi (─░bn├╝ÔÇÖl-Emin, 1952: XII, 1811; U├žarol, 1996: XIII, 447).

 

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼čaÔÇÖn─▒n tayin edildi─či M─▒s─▒r Fevkalade Komiserli─či, hayat─▒n─▒n en uzun g├Ârevi olmu┼čtur. M─▒s─▒rÔÇÖa 46 ya┼č─▒nda en olgun ve verimli ├ža─č─▒nda, ├╝n├╝ yurtd─▒┼č─▒na yay─▒lm─▒┼č bir m├╝┼čir (mare┼čal) olarak gitmi┼č, buradan ancak 69 ya┼č gibi olduk├ža ilerlemi┼č bir ├ža─čda eski bir ┼č├Âhret olarak ─░stanbulÔÇÖa d├Ânebilmi┼čtir (U├žarol,1976: 166). G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča, M─▒s─▒r Komiserli─či g├Ârevinden 23 sene 2 ay 22 g├╝n kalm─▒┼čt─▒r (U├žarol, 1976: 282).

 

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča ─░stanbulÔÇÖa geldikten sonra 1908 de Padi┼čah taraf─▒ndan Ayan Meclisi ├╝yeli─čine ve reis vekilli─čine getirildi (U├žarol, 1996: XIII, 447; ─░bn├╝ÔÇÖl- Emin, 1952: XII, 1812; U├žarol, 1976: 292-292).

Ayan Meclisi reis vekili olarak, 31 Mart olay─▒ ├╝zerine ─░stanbulÔÇÖda meydana gelen geli┼čmelerde ve II. AbdulhamidÔÇÖin tahttan indirilip yerine Mehmet Re┼čat Pa┼čaÔÇÖn─▒n tahta getirilmesinde ├Ânemli rol oynad─▒.

1911ÔÇÖde Ayan Meclisi Reisli─čiÔÇÖne getirildi (U├žarol, 1996: XIII, 447; U├žarol, 1976: 297-306).

 

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča tarihi ki┼čili─či, b├╝y├╝k ┼č├Âhreti ve tarafs─▒zl─▒─č─▒ sebebiyle 21 Ocak 1912 tarihinde Sadrazaml─▒─ča getirildi (U├žarol, 1996: XIII, 447; U├žarol, 1976: 344-356).

 

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča Sadrazaml─▒─č─▒ d├Âneminde Balkan bunal─▒m─▒n─▒n gittik├že ┼čiddetlenmesi ├╝zerine Osmanl─▒ Devleti ile ─░talya aras─▒nda s├╝rmekte olan Trablusgarp Sava┼č─▒ÔÇÖna U┼či Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒ imzalayarak son verdi.

Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ba┼člamas─▒ndan hemen sonra Osmanl─▒ ordular─▒n─▒n u─črad─▒─č─▒ yenilgi ve i├ž politikadaki geli┼čmeler ├╝zerine 29 Ekim 1912 de Sadrazaml─▒ktan istifa etmek zorunda kald─▒ (─░bn├╝ÔÇÖl-Emin, 1952: XII, 1826). ├éy├ón olarak bir s├╗re daha g├Ârev yapt─▒.

 

21 Ocak 1919ÔÇÖda Fener YoluÔÇÖndaki k├Â┼čk├╝nde vefat etti ve Fatih Sultan Mehmet T├╝rbesi civar─▒nda topra─ča verildi (Baysun, 1997: VIII, 529; U├žarol, 1996: XIII, 447; ─░bn├╝ÔÇÖl-Emin, 1952: XII, 1828; U├žarol, 1976: 458-459).

 

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼čaÔÇÖn─▒n Ki┼čili─či

80 y─▒ll─▒k ├Âmr├╝n├╝n 55 y─▒l─▒n─▒ devlete hizmet etmekle ge├žiren G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča, her ┼čeyden ├Ânce iyi bir asker ve kumandand─▒. O, insani cephesi kuvvetli bir insan olarak tan─▒nm─▒┼čt─▒r. G├Ârev ve prensiplerini ┼čahs├« menfaatlerinin ├╝st├╝nde tutan Pa┼ča, mert, cesur, do─čru, ├žal─▒┼čkan, modern d├╝┼č├╝nceli ve sade ya┼čamay─▒ esas alan bir karaktere sahipti (U├žarol, 1996: XIII, 447). S├Âz├╝n├╝ sak─▒nmaz, fikrinde inat derecesinde sebatl─▒, gayet ┼čecaatli, dindar ve kadere inanm─▒┼č bir m├╝sl├╝mand─▒. Muharebe s─▒ras─▒nda d├╝┼čman ate┼činden ├žekinmez, ├žad─▒r─▒n─▒ bir g├╝lle delip ge├žerken, yazd─▒─č─▒ m├╝sveddeye s├Âz├╝n├╝ kesmeden devam ederdi (Turgut, 1989; 11). Sava┼člarda ├žarp─▒┼čma ba┼člarken en tehlikeli cenah─▒n idaresini bizzat eline alarak, ├Âl├╝m├╝ hi├že sayarcas─▒na ate┼č hatlar─▒na sokulurdu (Baysun, 1997: VIII, 529) Harp meydan─▒nda bile namaz─▒n─▒ ka├ž─▒rmaz, dinin ├Ânemini g├Âz ├Ân├╝nde tutarak, bunun takviyesine ├žal─▒┼čmay─▒ g├Ârev bilirdi. D├╝r├╝st, iffetli, tasarrufa son derece riayetk├ór, ├žimri denecek kadar hesab─▒na d├╝┼čk├╝nd├╝ (Turgut, 1989: 11). Pa┼ča, f─▒traten cesur, m├╝kemmel ata biner, gayet ni┼čanc─▒ idi. Korku nedir bilmezdi. Muharebelerde b├╝y├╝k hamasetler g├Âstermi┼čtir (─░bn├╝ÔÇÖl-Emin, 1952: XII, 1831).

 

 

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼čaÔÇÖn─▒n ─░lm├« Y├Ân├╝

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča, asker├« ki┼čili─činin yan─▒nda memleketine ilim ve e─čitim bak─▒m─▒ndan da b├╝y├╝k hizmetler veren, bir├žok ilim ve fen dal─▒n─▒ ┼čahs─▒nda toplayan, ├žok y├Ânl├╝ b├╝y├╝k bir ├ólimdi. Daha gen├ž ya┼člar─▒nda Harp Okulu ├Â─čretmenli─čine tayin edilmi┼čti. ─░lm├« sahadaki ├žal─▒┼čmalar─▒ ile de ┼čehz├óde ├Â─čretmenli─čine y├╝kselmi┼čti (U├žarol, 1976: 469-470).

Yine onun Harp Okulu ├ľ─čretmenli─či s─▒ras─▒nda halk e─čitimi ile yak─▒ndan ilgilendi─či g├Âr├╝lmektedir. Nitekim M├╝sl├╝man halk─▒n e─čitim ve ├Â─čretim bak─▒m─▒ndan geri kalmas─▒ onu endi┼čeye d├╝┼č├╝rd├╝─č├╝nden, bu alanda geli┼čmeyi sa─člamak ├╝zere baz─▒ arkada┼člar─▒ ile ├žal─▒┼čmalar yapm─▒┼čt─▒r. Bunun sonucu olarak ├Ânce Kapal─▒ ├çar┼č─▒ M├╝sl├╝man esnaf ve ├ž─▒raklar─▒n─▒n sabah ├žar┼č─▒ a├ž─▒l─▒ncaya kadar bo┼č yere ge├žen zamanlar─▒n─▒ de─čerlendirmeye karar vermi┼člerdir. Bu d├╝┼č├╝ncelerini ger├žekle┼čtirmek ├╝zere de, 1864ÔÇÖde ÔÇťCemiyet-i Tedrisiye-i ─░sl├ómiyeÔÇŁ adl─▒ bir cemiyeti resmen kurmu┼člard─▒r. Bu cemiyet geli┼čmesine devam etti ve bunun sonucu olarak da 1873ÔÇÖde Dar├╝┼č┼čafaka Okulu a├ž─▒ld─▒ (Baysun, 1997: VIII, 530). G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼čaÔÇÖn─▒n g├Ârevi dolay─▒s─▒yla ─░stanbulÔÇÖdan uzak kald─▒─č─▒ devirlerde de cemiyet ile ilgisi devam etmi┼čtir (U├žarol, 1976: 470-471).

 

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼ča, ayr─▒ca M─▒s─▒r Co─črafya ve Ul├╗m-i ┼×arkiye Cemiyetlerinin de fahri ├╝yelerindendi. OÔÇÖna ilim alan─▒nda esas ┼č├Âhreti ise, yazm─▒┼č oldu─ču eserler sa─člam─▒┼čt─▒r. Bunlar─▒n ilm├« k─▒ymeti G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼čaÔÇÖya ÔÇťb├╝y├╝k matematik├žiÔÇŁ ve ÔÇťb├╝y├╝k takvim ve felekiyat (astronomi) bilginiÔÇŁ gibi unvanlar─▒n verilmesine sebep olmu┼čtur (U├žarol, 1976: 471).

 

Rus Harbiyle ilgili kaynak mahiyetinde bir eser kaleme almak suretiyle tarihe hizmet etmi┼čtir (Turgut, 1989: 11). M─▒s─▒rÔÇÖda bulundu─ču y─▒llarda gayret sarfetmi┼čtir.

 

Arap├ža eserlere ilgi g├Âstermi┼čtir. Mesela, ÔÇťTac├╝ÔÇÖl-Ar├╗sÔÇŁ gibi ├Ânemli eserlerin yay─▒nlanmas─▒ i├žin Osmanl─▒ Bankas─▒ÔÇÖn─▒n ┼čahsi hesab─▒na g├Ânderdi─či y├╝z bin liral─▒k ayba┼č─▒ faiz hesaplar─▒nda bir-iki frankl─▒k yanl─▒┼čl─▒klar─▒ bulacak kadar hesap i┼člerinde m├óhir idi. Ayr─▒ca Frans─▒zcaÔÇÖya da v├ók─▒f idi (─░bn├╝ÔÇÖl-Emin, 1952: XII, 1830-1831).

 

G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼čaÔÇÖn─▒n M─▒s─▒rÔÇÖda bulundu─ču tarihler, es-Suy├╗t├«ÔÇÖden beri durgunla┼čan bilimsel tefsir ekol├╝n├╝n yeniden canland─▒─č─▒ ve el-─░skender├ón├« (├Â.1888), Kev├ókib├« (├Â.1902), M. Abduh (├Â.1905), M. Re┼čid R─▒za, Nam─▒k Kemal, M. Akif Ersoy, Cemaleddin Efg├ón├«, Muhammed ─░kbal gibi modernist diye bilinen bir├žok ├ólim ve ┼čairlerin ya┼čad─▒klar─▒ ve eser verdikleri tarihlere rastlamaktad─▒r.

 

Eserleri

* Riy├ózuÔÇÖl-Muht├ór Mir├ótuÔÇÖl-M├«k├ód veÔÇÖl-Edv├ór maÔÇÖa MecmuatiÔÇÖl-E┼čk├ól (Bulak, Kahire, 1303, 1306).

* Riy├ózuÔÇÖl-Muht├ór, Mir├ótuÔÇÖl-Mik├ód veÔÇÖl-Edv├ór Zeyli, (Kahire, 1304).

─░sl├óh├ótuÔÇÖt-Takvim (Kahire, 1307).

* Takv├«m-i S├ól, (─░stanbul, 1328). Eser ayn─▒ y─▒l i├žinde ÔÇťSene-i M├óliyenin Hicr├« Sene-i ┼×emsiye ile ─░stibd├óline D├óirÔÇŁ ad─▒yla bir daha bas─▒lm─▒┼čt─▒r (U├žarol, 1996: 448).

* Takv├«muÔÇÖs- Sin├«n (─░stanbul, 1331).

* Ser├óiruÔÇÖl-KurÔÇÖan f├« Tekv├«ni ve ─░fn├ói ve ─░├ódeiÔÇÖl- Ekv├ón, (─░stanbul, 1336).

* Serg├╝ze┼čt-i Hayat─▒m─▒n Cildi S├ónisi: 1294 Anadolu- Rus Muharebesi (─░stanbul, 1328).

* Temmuz 1330 da Meclis-i MebusanÔÇÖda Ge├žen Divan-─▒ ├éli Bahislerine Bir Nazar, (Bas─▒ld─▒─č─▒ yer ve tarihi yok).

* el-Basîta Risalesi (İstanbul, 1283-1327).

* Sene-i M├óliyenin Luz├╗m-─▒ Isl├óh─▒ Hakk─▒nda G├ózi Ahmet Muhtar Pa┼čaÔÇÖn─▒n Takr├«r-i SuretiÔÇÖdir Risalesi. (─░stanbul, 1326).

* Devlet-i ├éliye-i Osm├óniyeÔÇÖde Tarih-i ─░ktis├ódi Nas─▒l Olmal─▒d─▒r Risalesi (─░stanbul,1328).

* ─░stiÔÇÖm├óli Takarrur Eden Takv├«m-i M├óli Risalesi (─░stanbul, 1332) (U├žarol, 1996: XIII, 448).

* Ar─▒za Risalesi (Balkan harbinÔÇÖde anla┼čma yapma veya sava┼ča devam edilmesi hakk─▒nda padi┼čaha takdim etti─či asker├« ve siyas├« konular─▒ hat─▒rlatan k├╝├ž├╝k bir risaledir. (─░bn├╝ÔÇÖl-Emin, 1952: XII, 1829).

* MecmuatuÔÇÖl-E┼čka ve Zeylil(─░bn├╝ÔÇÖl-Emin, 1952: XII, 1829).

* AnadoluÔÇÖda Rus Muharebesi (─░stanbul, 1228) (Baysun, 1997: VIII,516-531).


Dipnotlar

Hocalar─▒    

├ľ─črencileri    

H. Bilgi Kaynaklar─▒

Yazara Ait Ses Dosyalar─▒
# Media Ad─▒

Yazara Ait Videolar
# Media Ad─▒

Yazara Ait G├Ârsel Eserler
# Media Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Muhammed Ender / 9.12.2013



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...