E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0
Yazar Arama
Uzmanl─▒k Alanlar─▒
............
Ahilik K├╝lt├╝r├╝ Uzman─▒
Akaid
Antropoloji
Arap Dili ve Bela─čat─▒
Arap├ža
Ara┼čt─▒rmac─▒-Yazar
Arkeoloji
Asker
Astroloji
Astronomi
Atat├╝rk ─░lkeleri
Beste
Bestekâr
Bibliyografya
Bilgi ve Belge Y├Ânetimi
Bilim Tarihi
Biyografi
B├╝rokrat
Co─črafya Bilgini
Cumhuriyet Tarihi
Çeviri
├çocuk Edebiyat├ž─▒s─▒
Deneme Yazar─▒
Deniz, Harita
Devlet Adam─▒
Dil Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
din
Din Bilimleri
Din E─čitimi
Din Felsefesi
Din Musikisi
Din Psikolojisi
Din Sosyolojisi
Dini Gruplar
Dinler Tarihi
Divan ┼čiiri
Dramaturg
Ebru Sanat─▒
Edebiyat
Edebiyat Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
Edebiyat Tarihi
E─čitimci, Yazar
Ejiptoloji
Ekonomist
Eski├ža─č Tarihi
Fars Dili Edebiyat─▒
Felsefe
Felsefe Tarihi
Felsefe ve Din Bilimleri
Fen ─░limleri
Feraiz
F─▒k─▒h
Filoloji
Fizik
Folklor Ara┼čt─▒rmalar─▒
Foto─čraf Sanat├ž─▒s─▒
F├╝t├╝roloji
Gazeteci, yazar
Grafiker
Haberci
Hadis
Halk Bilimi
Halk Ozan─▒
Halk ┼×airi
Halkla ─░li┼čkiler
Hat Sanat─▒
Hekim ve fikir adam─▒
Hikâye ve Roman Yazarı
Hikâye Yazarı
Hititoloji
Hukuk
H├╝k├╝mdar
─░ktisat
─░lahiyat
─░slam Bilimleri
─░slam Felsefesi
İslâm Hukuku
─░slam ─░ktisad─▒
─░slam Mezhepleri Tarihi
─░slam Sanat─▒
─░slam Tarihi
─░slam Tarihi ve Sanatlar─▒
─░sl├ómi Bilimler Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
─░slami ─░limler
─░slam-T├╝rk Medeniyeti Tarihi
Kelam
Kelam ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
K─▒raat ilimleri
Kimya
Kuran-─▒ Kerim
K├╝lt├╝r Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
K├╝rdistan Ehli S├╝nnet Alimi
K├╝t├╝phanecilik
Latin Dili ve Edebiyat─▒
Mant─▒k
Matematik
Mevlevi ┼×eyhi
Mevlidhan
Mezhepler Tarih├žisi
Mezhepler Tarihi
Mimarl─▒k
Mitoloji
Mûsîki
Mutasavvıf, İslâm Bilgini
M├╝ft├╝
M├╝zik
M├╝zikoloji
Nakka┼č
Nesih
Nestalik
N├╝mizmatik
Orta├ža─č Tarihi
Oryantalist
Osmanl─▒ ─░dari ve ─░ktisadi Tarihi
Osmanl─▒ M├╝ellifi
Osmanl─▒ Tarihi
Oyun ve Roman Yazar─▒
├ľyk├╝ Yazar─▒
Papaz
Politika
Psikoloji
Reisu'l-Hattatin
Reis├╝'l-Kurra
Resim
Sanat Tarihi
Sanat├ž─▒
Saz ┼×airi
Senarist
Ses Sanat├ž─▒s─▒
Sihirbaz
Siyaset
Siyaset Adam─▒
Siyaset Bilimi
Sosyal Bilimler
Sosyal Psikoloji
Sosyolog
Sosyoloji
S├Âzl├╝k
S├╝merolog
S├╝ryani Dili ve Edebiyat─▒
┼×ark─▒ S├Âz├╝ Yazar─▒
┼×iir
┼×iir
T. E.
Tarih
Tarih ve Halkbilimi Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
Tasavvuf
Tefsir
Temel ─░slam Bilimleri
Teoloji
Tezhip Sanat─▒
Tezkire Yazar─▒
T─▒b
Tiyatro
Toplumbilim Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
T├╝rk Dili ve Edebiyat─▒
T├╝rk Din Musikisi
T├╝rk ─░slam Edebiyat─▒
T├╝rk ─░slam Sanatlar─▒ Tarihi
T├╝rk Leh├želeri Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
T├╝rk├že
T├╝rkoloji
Yak─▒n├ža─č Tarihi
Yak─▒n├ža─č Tarihi ve ─░ktisat Tarihi Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒
Yeni ├ça─č Tarihi
Y├Ânetmen

G├Ârevler
......
Akademisyen
Allame
Arap din bilgini
Ara┼čt─▒rmac─▒
Arkeolog
Arkeoloji
Ar┼čiv uzman─▒
Asker-Komutan
Ate┼če (Din Hizmetleri)
Atom m├╝hendisi
Avukat
Bakan
Bankac─▒
Ba┼čbakan
Ba┼čdan─▒┼čman
Belediye Ba┼čkan─▒
Bestekâr
Bilim adam─▒
B├╝rokrat
Cemaat Lideri
Çevirmen
Dan─▒┼čman
Defterdar
Dekan
Dekan Yrd.
Dersiam
Devlet Adam─▒
Devlet Ba┼čkan─▒
Din Hizmetleri M├╝┼čaviri
Din ─░┼čleri Y├╝ksek Kurulu ├ťyesi
Din Psikolojisi
Dinî musiki
Diplomat
Divan Katibi
Divan ┼×airi
Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkan─▒
Eczac─▒
Edebiyat Tarih├žisi
Edebiyat├ž─▒
Edit├Âr
Ekonomist
el Ezher ┼×eyhi
El├ži/Sefir
Fakih
Filozof
Gazeteci
Halife
Hanende
Harema─čas─▒
Hatip
Hattat
Hekim
Hekimba┼č─▒
Hoca
Hukuk├žu
H├╝k├╝mdar
─░lahiyat├ž─▒
─░lim Adam─▒
─░mam
─░mar M├╝d├╝r├╝
Jeolog
Kad─▒
Kad─▒asker
Kaptan-─▒ Derya
Karikat├╝rist
Kâtip
Kaymakam
Kelâmcı
Kimya M├╝h.
Kur'an m├╝tercimi
K├╝lt├╝r Bak. D─▒┼č ─░li┼čkiler Gnl M├╝d.Yard.
K├╝t├╝phaneci
Memur
Mesnevi Yorumcusu
Milletvekili
Milli E─čitim M├╝d├╝r├╝
Mimar
Molla
Muallim
Muhabir
Muhaddis
Muhasebeci
Mutasarr─▒f
Mutasavv─▒f
M├╝ctehid
M├╝derris
M├╝d├╝r
M├╝ezzin
M├╝fessir
M├╝ft├╝
M├╝ft├╝ Yrd.
M├╝hendis
M├╝h├╝rdar
M├╝┼čavir
M├╝zehhip
M├╝zikolog
Neyzen
N├╝mizmat
Okutman
Oryantalist
Osmanl─▒ M├╝ellifi
├ľ─čretim G├Ârevlisi
├ľ─čretim ├ťyesi
├ľ─čretmen
Padi┼čah
Pa┼ča
Pedagog
Pilot
Piskopos ( Hristiyan Din Adam─▒)
Psikolog
Redakt├Âr
Reisu'l-Hattatin
Reis├╝'l-Kurra
Reis├╝lk├╝ttab
Rekt├Âr
Ressam
Sadrazam
Sanat Tarihi
Seyyah (Gezgin)
Sinema
Siyaset├ži
Sosyolog
S├╝ryani Din Adam─▒
┼×air
┼×eyh
┼×eyh├╝lislam
Tabip/Doktor
Tarih├ži
Tasavvuf ┼×eyhi
Terc├╝man
Te┼črifat├ž─▒
Ulum-i Diniye
Vaiz
Vakan├╝vist
Vali
Veteriner
Veziriazam
Yarg─▒├ž
Yazar


Ali Suavi

 Yazar Detay─▒ Yazar No : Y- 3978  
K├╝nyesi/Titri Lakab─▒ Tabakas─▒ E-mail
19. yy.
Do─čum Yeri Tarihi ├ľl├╝m Yeri Tarihi
─░stanbul 1255(1839) ─░stanbul 20.05.1878
G├Ârev Ald─▒─č─▒ E─čitim Kurumu Mezun Oldu─ču E─čitim Kurumu
   
G├Ârevi Uzmanl─▒k Alan─▒
Hoca, Gazeteci, ├ľ─čretmen, Hatip, K├ótip, Siyaset Bilimi,
Bildi─či Diller Mezhebi
       
Yazar No: 3978 Hit : 7658 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Yazara ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler ┼×iirler Hikayeler Fetvalar
   Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Kitaplar─▒ Tan─▒t─▒m Makaleleri        

Yazar─▒n Kitaplar─▒
# Kitap Ad─▒
1 Terc├╝mei Lugaz─▒ Kabisi Eflatun
2 Takvim├╝t Tevarih
3 Sefaretnamei Fransa
4 Nas─▒reddin Chah d Iran
5 Montenegro
6 Le Khiva ( Hive Han┬şl─▒─č─▒ ve T├╝rkistanda Rus Yay─▒lmas─▒ )
7 Kanipa┼čazade Ahmed Rifat Beye Yaz─▒lan Mektubun Sure┬şti
8 Kamus├╝l ulum vel maarif
9 Huk├╝ku┼č ┼čevari
10 Defteri Amali Ali Pa┼ča
11 Arabi ─░bare Usul├╝l f─▒kh Nam Risalenin Terc├╝mesi
12 A Propos de Therzegovine

Yazar─▒n E-Kitaplar─▒
# Kitap Ad─▒

Yazar─▒n Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

Yazar─▒n ┼×iirleri

Yazar─▒n Hikayeleri
Yazar─▒n Fetvalar─▒
# Fetva Ba┼čl─▒k

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Kitaplar─▒
# Kitap Ad─▒

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

Hayat Hikayesi

Ali Suavi

Siyas├« m├╝cadele ve fikir adam─▒, gazeteci, Yeni Osmanl─▒lar Cemiyeti ├╝yesi ve ilk T├╝rk├ž├╝lerden.

1255 y─▒l─▒ Ramazan─▒nda (Kas─▒m 1839) ─░stanbul Cerrahpa┼ča'da do─čdu.

├çan­k─▒r─▒'dan gelerek ─░stanbul'a yerle┼čmi┼č, ge├žimini k├ó─č─▒t├ž─▒l─▒kla sa─člayan, fakir fa­kat d├╝r├╝st bir adam olan H├╝seyin A─ča­n─▒n o─čludur.

Ali Su├óvi'nin tahsile ne za­man, nerede ve nas─▒l ba┼člad─▒─č─▒ kesin ola­rak bilinmemekle beraber Ul├╗m gaze­tesinde bir k─▒sm─▒ yay─▒mlanan "Yeni Os­manl─▒lar Tarihi" (nr. 15, 1 Muharrem 1287, s. 892-932) adl─▒ hat─▒rat─▒nda verdi─či bilgi­lere g├Âre D├óvud Pa┼ča R├╝┼čdiyesi'ni bitir­dikten sonra B├ób-─▒ Seraskeride Dersaadet Yoklama Kalemi'ne girdi ve burada iki ├╝├ž y─▒l kadar k├ótip olarak ├žal─▒┼čt─▒.

├édet oldu─ču ├╝zere bu s─▒rada cami derslerine de devam etti.

Muhtemelen Sami Pa┼ča­n─▒n Maarif naz─▒rl─▒─č─▒ s─▒ras─▒nda a├ž─▒lan bir imtihan─▒ kazanarak Bursa R├╝┼čdiyesi'ne muallim oldu (1856)

Fakat baz─▒ uygun­suz davran─▒┼člar─▒ dolay─▒s─▒yla halk─▒n ┼čik├ó­yeti ├╝zerine bir y─▒l sonra buradan ay­r─▒lmak zorunda kald─▒.

1858 y─▒l─▒nda Si­mav'daki r├╝┼čdiyede ve Kur┼čunlu Medrese'de hocal─▒k yapt─▒.

Kendi ifadesine ba­k─▒l─▒rsa on sekiz yirmi ya┼člar─▒nda hacca gitti.

D├Ân├╝┼č├╝nde yine Sami Pa┼ča'n─▒n ara­c─▒l─▒─č─▒yla Sofya'da ticaret mahkemesi re­isli─či, Filibe'de r├╝┼čdiye hocal─▒─č─▒ ve tahri­rat m├╝d├╝rl├╝─č├╝ yapt─▒.

Azledilince tekrar ─░stanbul'a d├Ând├╝.

─░stanbul'da bir yan­dan, ba┼čta Sami Pa┼ča olmak ├╝zere ┼čeh­rin o zamanki fikir muhitlerini te┼čkil eden baz─▒ pa┼ča konaklar─▒na devam et­meye, bir yandan da ┼×ehzadeba┼č─▒ Camii'nde vaazlar vermeye ba┼člad─▒ (1866).

Hen├╝z Muhbir'de yaz─▒ yazmaya ba┼čla­madan ├Ânce din├« ilimlerdeki vukufu ile dikkati ├žeken Ali Su├óvi ayn─▒ zamanda kuvvetli bir hatipti ve kendisini dinle­yenleri kolayca tesir alt─▒na alabiliyordu.

Ad─▒ ve ┼č├Âhreti k─▒sa zamanda b├╝t├╝n ┼če­hirde duyuldu.

Yine kendi ifadesine g├­re bu vaazlara ara s─▒ra Sadrazam Fuad Pa┼ča bile geliyordu.

1867 y─▒l─▒ ba┼č─▒nda yay─▒n hayat─▒na giren Muhbir gazetesinin sahibi Filip Efendi'nin teklifi ├╝zerine bu gazetenin yazar kadrosunda yer alan Ali Su├óvi, gazete­de devrin ├že┼čitli siyas├« ve sosyal mese­leleriyle ilgili makaleler ne┼čretmeye ba┼č­lad─▒.

Daha sonra "Yeni Osmanl─▒lar Tarihi'nde bu konuda, "Bu i┼če parmak sok­maktan as─▒l murad─▒m, vatan─▒m─▒z gazetelerinin k├Âhne in┼č├ólar─▒n─▒ ve mu't├ód-─▒ ka­d├«m ├╝zre b├«-ma'n├ó sitayi┼člerini bozmak idi.

Hem lisan─▒ bozdum, hem de memle­ketimize h├╝rriyet-i akl├óm soktum" diye­rek gazetede devrinin yaz─▒ dilinde de─či­┼čiklik yapmak bak─▒m─▒ndan oynad─▒─č─▒ role i┼čaret eder.

Bunun yan─▒nda, bu ilk ma­kaleleri aras─▒nda yer alan Belgrad Kalesi'nin teslimi ve M─▒s─▒r'─▒n devlete ba─čl─▒l─▒­─č─▒ meselelerinde yapm─▒┼č oldu─ču tenkit­lerle k─▒sa zamanda dikkatleri ├╝zerine ├žekti.

21 ┼×ubat 1867 tarihli Muhbir'de, o s─▒rada hen├╝z gizli olan Yeni Osmanl─▒­lar Cemiyeti'nin h├ómisi durumundaki Mustafa F├óz─▒l Pa┼ča'n─▒n M─▒s─▒r meselesi m├╝nasebetiyle Sultan Abd├╝laziz'e hita­ben Bel├žika'da Nord gazetesinde ne┼č­redilen Frans─▒zca mektubunun terc├╝me edilerek yay─▒mlanmas─▒, ayn─▒ mektubun iki g├╝n sonra N├óm─▒k Kemal taraf─▒ndan Muhbirden iktibas edilerek geni┼č bir yorumla Tasv├«r-i Efk├ór'da yer almas─▒ ├╝zerine, gizli cemiyetten h├╝k├╝metle bir­likte az ├žok efk├ór─▒umumiye de haber­dar oldu.

Bunun hemen arkas─▒ndan Ali Su├óvi'nin Belgrad Kalesi'nin d├╝┼čmesi ve M─▒s─▒r meselesi hakk─▒nda ├él├« Pa┼ča'y─▒ ┼čid­detle tenkit eden bir makalesi ├╝zerine, me┼čhur sans├╝r niz├ómn├ómesi Kararn├óme-i ├él├« ├ž─▒kt─▒.

Ard─▒ndan 32. say─▒da Muh­bir h├╝k├╝met taraf─▒ndan bir ay s├╝reyle kapat─▒ld─▒.

N├óm─▒k Kemal Erzurum vali muavinli─čine, Muhbir'de yazan Ziya Pa­┼ča K─▒br─▒s mutasarr─▒fl─▒─č─▒na tayin edilir­ken Ali Su├óvi de Kastamonu'ya s├╝r├╝ld├╝ (25 ┼×ubat 1867).

Ali Su├óvi Kastamonu'da iki bu├žuk ay kadar g├Âzetim alt─▒nda kal­d─▒:

Mustafa F├óz─▒l Pa┼ča'n─▒n ─▒srarl─▒ daveti ├╝zerine gizlice oradan ayr─▒larak ─░stan­bul'a geldi ve Courrier d'Orient gaze­tesinin sahibi Jean Pietri'nin yard─▒m─▒yla Avrupa'ya ka├žt─▒ (22 May─▒s 1867).

Mesina'da bulu┼čtu─ču N├óm─▒k Kemal ve Ziya Pa┼ča ile ├Ânce Paris'e gitti.

Cemiyetin al­d─▒─č─▒ karar do─črultusunda ne┼čriyat yap­mak ├╝zere bir s├╝re sonra Londra'ya ge­├žerek orada, "Muhbir do─čru s├Âylemek yasak olmayan bir memleket bulur, yi­ne ├ž─▒kar" ibaresiyle Muhbir'─▒ tekrar ne┼č­re ba┼člad─▒ (31 A─čustos 1867).

Ancak da­ha ilk say─▒dan itibaren gazetenin, "Av­rupa'da muvakkaten ikamet eden ve mem├ólik-i Osm├óniyye'nin ma├órif-i te­rakkisine ├žal─▒┼čan bir cem'iyyet-i ─░sl├ómiyye taraf─▒ndan" ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒ ┼čeklindeki il├ón­dan ba┼člayarak baz─▒ ayk─▒r─▒ ve ge├žimsiz hareketleri sebebiyle cemiyet mensubu di─čer arkada┼člar─▒yla k─▒sa zamanda ara­s─▒ a├ž─▒ld─▒.

Bu arada onun tesirini ortadan kald─▒rmak ├╝zere N├óm─▒k Kemal ve Ziya Pa┼ča taraf─▒ndan yine Londra'da H├╝rriyet gazetesinin yay─▒m─▒na ba┼čland─▒ (29 Haziran 1868).

Bir yandan, ┼čahs─▒ hakk─▒n­da Muhbir'de ├ž─▒kan itham edici baz─▒ yaz─▒lar dolay─▒s─▒yla ├él├« Pa┼ča'n─▒n Londra sefareti vas─▒tas─▒yla yapt─▒─č─▒ bask─▒, ├Âte yandan bu s─▒rada Fransa ve ─░ngiltere'yi ziyaret eden Sultan Abd├╝laziz'le anla┼č─▒p ─░stanbul'a geri d├Ânen Mustafa F├óz─▒l Pa­┼ča'n─▒n madd├« deste─činin kesilmesi ├╝ze­rine 50. say─▒da gazetenin yay─▒m─▒na son vermek zorunda kald─▒ (3 Kas─▒m 1868).

Bu tarihten sonra Avrupa'daki m├╝ca­delesini tek ba┼č─▒na s├╝rd├╝ren Ali Su├óvi Londra'dan Paris'e ge├žti ve Paris'te po­litik olmaktan ziyade ilm├« ve fikr├« bir muhtevaya sahip Ul├╗m gazetesini 21. say─▒ya kadar ta┼č basmas─▒ usul├╝yle ya­y─▒mlamaya ba┼člad─▒ (1869-1870 aras─▒nda, 25 say─▒).

Burada daha ├žok k├╝lt├╝r tari­hi, tarih, din├« konular, felsefe, e─čitim ve ekonomi gibi de─či┼čik sahalarda yaz─▒­lar yazd─▒.

Ancak 1870-1871 Frans─▒z-Al­man sava┼č─▒n─▒n ├ž─▒kmas─▒ ├╝zerine gazeteyi Lyon'a naklederek Muvakkaten Ul├╗m Gazetesi M├╝┼čterilerine ad─▒yla ne┼čre de­vam etti (1870-1871 aras─▒nda, 11 say─▒). Paris'te kald─▒─č─▒ alt─▒ yedi y─▒l i├žinde, gaze­teden ba┼čka bir yandan da fikr├« ve siya­s├« muhteval─▒ baz─▒ k├╝├ž├╝k risalelerle sal­nameler yay─▒mlad─▒.

1870'ten sonra Yeni Osmanl─▒larla herhangi bir m├╝nasebeti kalmayan Ali Su├óvi'nin 1876'da ─░stan­bul'a d├Ân├╝nceye kadar kald─▒─č─▒ Paris'te kimlerle ve hangi ├ževrelerle ne gibi m├╝­nasebetlerde bulundu─ču yeterince bi­linmemektedir.

Ali Su├óvi, Abd├╝laziz'in tahttan indirili┼či ve V. Murad'─▒n ├žok k─▒sa s├╝ren padi­┼čahl─▒─č─▒ ard─▒ndan tahta ge├žen II. Abd├╝lhamid'in izni ile ─░stanbul'a d├Ând├╝ (Ekim 1876).

Kendisine g├╝ven ve ilgi g├Âsteren h├╝k├╝mdar d─▒┼č meselelerle ilgili olarak Bat─▒'daki ne┼čriyat─▒ takip ve terc├╝me et­mek ├╝zere Cem'iyyet-i M├╝tercimin ad─▒y­la kurmay─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ cemiyete onu da ├╝ye se├žmi┼čti.

Ancak cemiyet daha ilk toplant─▒s─▒ndan hemen sonra da─č─▒ld─▒─č─▒n­dan burada ├žal─▒┼čma f─▒rsat─▒ bulamad─▒.

Midhat Pa┼ča'n─▒n azledildi─či ve Meclis-i Meb'├╗san'─▒n birinci devresinin sona er­di─či g├╝nlerde (Haziran 1877) Midhat Pa­┼ča ve me┼črutiyet rejimi aleyhine yaz­d─▒─č─▒ birka├ž makale ile saray─▒n g├╝veni­ni kazanan Ali Su├óvi padi┼čah taraf─▒n­dan Mekteb-i Sultan├« m├╝d├╝rl├╝─č├╝ne ge­tirildi.

Fakat k─▒sa zamanda okul idare ve disiplininin bozulmas─▒ ve aslen ─░n­giliz olan kar─▒s─▒ ile okulda yat─▒p kalkma­s─▒ dolay─▒s─▒yla ├ž─▒kan dedikodular y├╝z├╝n­den bir y─▒l sonra b├╝t├╝n resm├« g├Ârevle­rine son verildi (16 Aral─▒k 1877).

B├Âylece Abd├╝lhamid'in g├Âz├╝nden d├╝┼čen Ali Su­├óvi'nin 1877-1878 Osmanl─▒-Rus Sava┼č─▒ (93 Harbi), Meclis-i Meb'├╗san'─▒n kapat─▒l­mas─▒ gibi memleketin kaderini de─či┼čti­ren baz─▒ ├Ânemli olaylar─▒n cereyan etti─či bu tarihten ├Âl├╝m├╝ne kadar ge├žen s├╝re i├žinde ne yapt─▒─č─▒ yine kesin olarak bilin­memektedir.

B. Levvis, onun bu s─▒rada ├ťsk├╝dar Komitesi ad─▒yla gizli bir cemiyet kurdu─čunu ileri s├╝rerken ba┼čka ara┼čt─▒r­mac─▒lar ─░ngiliz ve Ruslar'la s─▒k─▒ m├╝nase­bette bulundu─čunu iddia etmektedir­ler.

Ali Su├óvi'nin 18 May─▒s 1878 tarihli Bas├«ret'te ┼ču k─▒sa fakat olduk├ža anlaml─▒ f─▒kras─▒ yay─▒mland─▒:

"Devlet-i Aliyye'nin haric├« politikas─▒ ┼ču s─▒rada birtak─▒m m├╝┼čkil├óta tesad├╝f etmi┼č ise de bunun h├╝sn-i suretle tesviyesi ├žaresi imk├óns─▒z de─čil­dir. Pazartesi g├╝n├╝ gazeteniz ile ne┼čre­dece─čim makalenin m├╝talaas─▒n─▒ evliy├ó-y─▒ umura ve umum ahaliye tavsiye ede­rim".

Ali Su├óvi bu f─▒kran─▒n ├ž─▒k─▒┼č─▒ndan iki g├╝n sonra, 20 May─▒s 1878 g├╝n├╝, 93 Har­bi y├╝z├╝nden Balkanlar'dan ─░stanbul'a gelmi┼č Filibeli muhacirlerden toplad─▒─č─▒ yakla┼č─▒k 250 ki┼čilik bir grupla ├ç─▒ra─čan Saray─▒'n─▒ basarak b├╝y├╝k bir ihtimalle V. Murad'─▒ tekrar tahta ├ž─▒karmak isterken, Be┼čikta┼č Karakolu muhaf─▒z─▒ Hasan A─ča (daha sonra 7-8 Hasan Pa┼ča) taraf─▒ndan ba┼č─▒na sopa ile vurulmak suretiyle ├Âl­d├╝r├╝ld├╝.

Ali Su├óvi veya ├ç─▒ra─čan Vak'as─▒ denilen bu olay ├╝zerine sonralar─▒ bir├žok ara┼čt─▒rma yap─▒lm─▒┼č oldu─ču halde, hare­ketin ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča u─čramas─▒ dolay─▒s─▒yla evindeki b├╝t├╝n evrak─▒n kar─▒s─▒ taraf─▒n­dan imha edilmesi y├╝z├╝nden olay h├ól├ó tam olarak ayd─▒nlanamam─▒┼čt─▒r.

Hayat─▒ gibi ├Âl├╝m├╝n├╝n de perde arkas─▒ gizli ka­lan Ali Su├óvi'nin, hangi gaye u─črunda olursa olsun, II. Abd├╝lhamid'e kar┼č─▒ V. Murad'─▒ yeniden tahta ├ž─▒karmak isterken can vermesi, bir s├╝re sonra J├Ân T├╝rkler taraf─▒ndan mill├« bir kahraman olarak be­nimsenmesine ve bayrakla┼čt─▒r─▒lmas─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r.

Tanzimat sonras─▒ yazar ve fikir adam­lar─▒n─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ k├╝lt├╝rl├╝ ve zen­gin ailelerden geldikleri halde Ali Su├óvi halk tabakas─▒ndan ├ž─▒km─▒┼č ve kendi ken­disini yeti┼čtirmek suretiyle edebiyat ve k├╝lt├╝r ├ževrelerinde yer alm─▒┼čt─▒r.

Klasik bir medrese tahsili ve d├╝zenli bir e─čitim g├Ârmeyen Ali Su├óvi felsefeden filolojiye, tarihten co─črafyaya, edebiyattan politi­kaya, sosyolojiden iktisada ve din├« ilim­lere kadar bir├žok konu ile me┼čgul olmu┼č tam manas─▒yla bir "ansiklopedist" ┼čahsi­yettir.

Devrin di─čer yazar ve fikir adam­lar─▒n─▒n ├žo─ču gibi o da Osmanl─▒ birli─či­ne inanm─▒┼č ve daha ├žok ittih├ód-─▒ ─░sl├óm ideolojisini savunmu┼čtur.

B├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de ┼×ark k├╝lt├╝r├╝yle yeti┼čmi┼č olan Ali Su├óvi, ├žok sath├« de olsa Bat─▒ kaynakl─▒ baz─▒ ye­ni fikirleri ├Â─črendikten sonra kendine g├Âre bir terkip yapmaya ├žal─▒┼čm─▒┼č, bu arada T├╝rk├ž├╝ g├Âr├╝┼čler de ileri s├╝rm├╝┼č­t├╝r.

Makale ve kitaplar─▒ dikkatle ince­lendi─činde insicaml─▒ bir kafaya sahip ol­mad─▒─č─▒ g├Âr├╝len Ali Su├óvi'nin hayat─▒nda oldu─ču gibi savundu─ču fikirlerde de bir­├žok tezatlar vard─▒r.

Gen├žlik y─▒llar─▒nda camilerde halka ate┼čli vaazlar veren, bir ara "muhaddis" olarak tan─▒nan, hatta Avrupa'da bulundu─ču s─▒rada bile ba┼č─▒n­dan sar─▒─č─▒n─▒ ├ž─▒karmayan Ali Su├óvi, me­sel├ó "Yar─▒m Fakiri Din Y─▒kar" (Ul├╗m, nr. 17, 29 Muharrem 1287) gibi baz─▒ makale­lerinde, devlet idaresinde din ile d├╝nya i┼člerinin birbirinden tamamen ayr─▒lmas─▒ gerekti─čini savunarak laikli─či m├╝dafaa eder.

Ona g├Âre meden├« bir devlet birta­k─▒m kelime oyunlar─▒yla de─čil co─črafya, iktisat ve ahl├ók bilgisiyle idare edilebil­mektedir.

Bu y├╝zden, Osmanl─▒lar'daki devlet y├Ânetiminin ┼čer'├« esaslara dayan­mad─▒─č─▒n─▒ ├Âne s├╝rerek hil├ófet m├╝essese­sine kar┼č─▒ ├ž─▒karken monar┼či ad─▒n─▒ verdi­─či mutlakiyet rejimi yerine parlamento esas─▒na dayal─▒ me┼črut├« sistemi savunur.

Ancak bir zaman sonra, h├ókim n├╝fus olan T├╝rk unsurunun b├╝t├╝n n├╝fusun sadece y├╝zde otuzunu te┼čkil etti─či bir memlekette me┼črutiyet il├ón edilemeye­ce─čini anlayarak bu fikrinden vazge├ž­mi┼č g├Âr├╝n├╝r.

Ali Su├óvi hil├ófetin ne mu­hafazas─▒na ne de y─▒k─▒lmas─▒na taraftar­d─▒r; ├ž├╝nk├╝ ona g├Âre hil├ófet ad─▒yla bir m├╝essese mevcut de─čildir. "Kudret-i Si-y├ósiyye der D├╝vel-i ─░sl├ómiyye" (Ul├╗m, nr. 16, 15 Muharrem 1287) adl─▒ makalesinde Hz. Peygamber'in hil├ófet ad─▒ alt─▒nda bir vek├ólet makam─▒ kurmad─▒─č─▒n─▒, bu y├╝z­den hi├ž kimsenin "hal├«fe-i Res├╗lullah" olamayaca─č─▒n─▒, halife tabirinin "halef" m├ónas─▒nda yaln─▒zca Hz. Eb├╗ Bekir'e ait bir unvan oldu─čunu s├Âyler.

Monar┼či de­di─či ferd├« saltanat ve mutlakiyete kar┼č─▒ da cephe alan Ali Su├óvi, "Demokrasi" (Ul├╗m, nr. 18, 15 Safer 1287) adl─▒ maka­lesinde ise ─░sl├óm devletinin ba┼člang─▒├žta cumhuriyetle idare edildi─činden bahse­derek mutlakiyet yerine "us├╗l-i me┼čveret'i istedi─čini a├ž─▒klar.

Namazda s├╗relerin T├╝rk├že'sinin oku­nabilece─čine cevaz verildi─čini ("Lisan ve Hatt-─▒ T├╝rk├«", Ulam, nr. 3, 22 Cem├óziye-levvel 1286, s. 129), hutbelerin ise T├╝rk­├že okunmas─▒nda zaruret bulundu─čunu ileri s├╝ren Ali Su├óvi, bununla beraber namazda s├╗relerin T├╝rk├že yerine Arap­├ža okunmas─▒n─▒ ─░sl├óm vahdetine riayeti sa─člamas─▒ bak─▒m─▒ndan kabul eder ("Za­mane Hutbesi", Ul├╗m, nr. 18, s. 1116).

Ali Su├óvi'nin el att─▒─č─▒ di─čer konularda oldu─ču gibi tarih ve ├Âzellikle eski T├╝rk tarihi hakk─▒ndaki g├Âr├╝┼čleri de olduk├ža sath├« ve da─č─▒n─▒kt─▒r.

─░lk planda Comte de Gobineau ile Arthur Lumley Davids'in tesiri alt─▒nda T├╝rk tarih ve medeniyetine e─čilmesi, T├╝rk ─▒rk─▒n─▒n d├╝nyan─▒n en eski ve meden├« ─▒rklar─▒ndan biri oldu─čunu id­dia etmesi, daha sonra hakl─▒ olarak T├╝r­kiye'de T├╝rk├ž├╝l├╝k cereyan─▒n─▒ ba┼člatanlar aras─▒nda say─▒lmas─▒na sebep olmu┼čtur.

Me┼čhur "T├╝rk" makalesinde (Ul├╗m, nr. 2, 7 Cem├óziyelevvel 1286, s. 1-17), T├╝rk ─▒rk─▒n─▒n tarih sahnesinde ─░skitler, Hunlar, Tukyular, Hazarlar, Uygurlar ve Osman­l─▒lar ad─▒yla ├Ânemli roller oynad─▒klar─▒n─▒ belirterek T├╝rkler'in zihn├« ve fikr├« faali­yetleriyle Osmanl─▒lar'─▒n ilme yapt─▒klar─▒ belli ba┼čl─▒ hizmetler ├╝zerinde durur.

Ona g├Âre T├╝rk ─▒rk─▒ asker├«, meden├« ve siyas├« rolleri bak─▒m─▒ndan b├╝t├╝n ─▒rklardan ├╝s­t├╝n ve eski bir ─▒rkt─▒r; d├╝nya k├╝lt├╝r ta­rihinde en b├╝y├╝k rol├╝ T├╝rkler oynam─▒┼č ve ├Âzellikle ─░sl├óm k├╝lt├╝r├╝n├╝ onlar mey­dana getirmi┼člerdir.

Ayn─▒ g├Âr├╝┼čler do─č­rultusunda, Ali ┼×├«r Nev├óinin T├╝rk├že'nin Fars├ža kar┼č─▒s─▒nda ├╝st├╝nl├╝─č├╝n├╝ ortaya koymak ├╝zere kaleme ald─▒─č─▒ Muh├ókemet├╝'l-lugateyn'i de Ul├╗m'da tefrika halinde yay─▒mlayan Ali Su├óvi, T├╝rkler'le ─░ranl─▒lar'─▒n Arap├ža'y─▒ m├╝sl├╝man miletlerin ortak k├╝lt├╝r dili haline getirdikleri fikrini benimser. Ali Su├óvi'nin ├Âzellikle Orta Asya ile ilgili yaz─▒lar─▒nda Rus tehli­kesine dikkat ├žekmesi ve bunun ─░sl├ómi­yet'e ve T├╝rkler'e verece─či zararlar ├╝ze­rinde ─▒srarla durmas─▒ olduk├ža ├Ânemlidir. Bilhassa "Lisan ve Hatt-─▒ T├╝rk├«" (Ul├╗m, nr. 2-3) adl─▒ geni┼č makalesinde T├╝rk di­linin d├╝nyan─▒n en eski ve m├╝kemmel dil­leri aras─▒nda yer ald─▒─č─▒n─▒ belirterek, "Osmanl─▒ca" tabirinin ise siyas├« bir muhte­va ta┼č─▒d─▒─č─▒n─▒ s├Âyler. Bu y├╝zden T├╝rk di­line "lis├ón-─▒ Osm├ón├«" demenin yanl─▒┼č ol­du─čunu ileri s├╝renlerin ba┼č─▒nda yine o gelmektedir. ─░lk makalelerinden itibaren gazetelerin halk─▒n anlayabilece─či sade bir dil kullanmas─▒ gerekti─či ├╝zerinde de duran Ali Su├óvi, b├╝t├╝n bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra Arap harflerinin b─▒rak─▒larak Latin harf­lerinin kabul edilmesini, ilim terimleri­nin de Latince'den al─▒nmas─▒n─▒ teklif et­mi┼čtir.

Temelde din├« bilgilerle yeti┼čen Ali Su­├óvi, ayn─▒ nesle mensup di─čer arkada┼čla­r─▒ndan farkl─▒ olarak, ele ald─▒─č─▒ bir├žok ko­nuyu din├« a├ž─▒dan de─čerlendirmi┼čtir.

Ge­rek ya┼čarken gerekse ├Âl├╝m├╝nden sonra ad─▒ etraf─▒nda b├╝y├╝k g├╝r├╝lt├╝ler kopma­s─▒na, Avrupa'da kader birli─či etti─či en yak─▒n arkada┼člar─▒na var─▒ncaya kadar le­hinde ve aleyhinde de─či┼čik itham ve id­dialarda bulunulmas─▒na ra─čmen, II. Me┼č­rutiyetten sonra ilk T├╝rk├ž├╝ler'den k├╝­├ž├╝k bir grup d─▒┼č─▒nda, di─čer Tanzimat sonras─▒ yazar ve fikir adamlar─▒ gibi eser­leri ve fikirleriyle sonraki nesiller ├╝ze­rinde uzun s├╝reli bir tesiri olmam─▒┼čt─▒r.

Ali Su├óvi'nin kendi ifadesine g├Âre, Filibe'den ─░stanbul'a d├Ân├╝┼č├╝nde f─▒k─▒h, hukuk, tarih, co─črafya, edebiyat, filoloji ve biyografi alanlar─▒nda olmak ├╝zere bir k─▒sm─▒n─▒n gazete sayfalar─▒nda, ├žo─čunun risale veya yar─▒m kalm─▒┼č tefri­ka ┼čeklinde yahut yazma halinde bu­lundu─čunu belirtti─či eserlerinin say─▒s─▒ 127'yi buluyordu.

Muhbir, Tasv├«r-i Efk├ór, Vakit, Basiret, M├╝savat, Ruzn├óme-i Ceride-i Hava­dis, Londra'da H├╝rriyet gazetesi ile ken­disinin ├ž─▒kard─▒─č─▒ Muhbir, Ul├╗m ve Mu­vakkaten Ul├╗m Gazetesi M├╝┼čterileri­ne gibi devrin ├že┼čitli gazete ve mecmualar─▒ndaki makalelerinden ba┼čka bir de tefrika halinde kalan "Ehemmiyet-i H─▒fz-─▒ M├ól" (Tasv├«r-i Efk├ór), "Ta'r├«f├ót" (Muhbir), "Kayd├╝'l-mevc├╗d Sayd├╝'l-mefk├╝d" (Muh­bir), "Fet├óv├ó-y─▒ Cihang├«r├«" (Muhbir) gibi ├žal─▒┼čmalar─▒ bulunmaktad─▒r.

 

Eserleri:

Kâmûsü'l-ulûm ve'l-maârif

Türkiye fî Sene 1288 (Paris 1871)

Türkiye fî Sene 1289 (Paris 1872)

Türkiye fî Sene 1290 (Paris 1873)

Mısır fî Sene 1288 (Paris 1871)

Le Khiva

Nas─▒red-din Chah d'Iran

Devlet Y├╝z On Alt─▒ Bu├žuk Mil­yon Lira Bor├žtan Kurtuluyor (Paris 1292)

A Propos de THerzegovine

Montenegro

Defter-i A'm├ól-i ├él├« Pa┼ča

Fransa'da Paris ┼×ehrinde M├╝s├ófereten Muk├«m el-H├óc Ali Su├óvi Efendi Taraf─▒ndan Yine Paris'te K├ón├«pa┼čaz├óde Ahmed Rif'at Bey'e Yaz─▒lan Mektubun Sure­ti (Paris, ts)

Huk├╝ku'┼č-┼čev├ór├«'

Arab├« ─░bare Us├╗l├╝'l-f─▒kh N├óm Risalenin Terc├╝me­si

Sefâretnâme-i Fransa

Takvîmü't-tevârîh

Tercüme-i Lugaz-ı Kâbis-i Eflâtun

 

 

 

open why women cheat on husbands how many guys cheat
link how many women cheat on husbands why do wifes cheat

Dipnotlar

Hocalar─▒    

├ľ─črencileri    

H. Bilgi Kaynaklar─▒
Bas├«ret├ži Ali. ─░stanbul'da Yar─▒m As─▒rl─▒k Vek├óyii M├╝himme, ─░stanbul 1325, s. 58-60; Mahmud Cel├óleddin Pa┼ča. Mir'├ót-─▒ Hakikat, ─░stanbul 1327, ─░li, 138-139; Osmanl─▒ M├╝ellifleri, I, 328-330; Abdurrahman ┼×eref. T├órih Musahabeleri, ─░stanbul 1339, s. 180, 286-297; ─░hsan Sungu. "Tanzimat ve Yeni Osmanl─▒lar", Tanzimat I, ─░stanbul 1940, s. 856-857; a.mlf.. "Muhbir Gazetesi",AA, sy. 13 (1945), s. 401-404; ─░smail Hami Dani┼č-mend, Ali Su├óvi'nin T├╝rk├ž├╝l├╝─č├╝, ─░stanbul 1942; Behice Kaplan, Ali Su├óvi (mezuniyet tezi, 1943-44), ─░├ť Ktp., nr. 957; Midhat Cemal Kuntay, Sar─▒kl─▒ ─░htil├ólci Ali Su├óui, ─░stanbul 1946; a.mlf., N├óm─▒k Kemal (Devrinin ─░nsanlar─▒ ve Olaylar─▒ Aras─▒nda), 11, K─▒s─▒m 1, ─░stanbul 1949, s. 762-763; K─▒s─▒m 2, ─░stanbul 1956, s. 14, 301, 595-596, 637; Ag├óh S─▒rr─▒ Levend, T├╝rk Dilinde Geli┼čme ve Sadele┼čme Safhalar─▒, Ankara 1949, s. 126-127, 134, 171, 174, 183-185; a.mlf., T├╝rk Edebiyat─▒ Tarihi, s. 463-465; Falih R─▒fk─▒ Atay. Ba┼čveren ─░nk─▒l├óp├ž─▒ Ali Su├óvi, ─░stanbul 1954; Hilmi Ziya ├ťlken, T├╝rkiye'de ├ça─čda┼č D├╝┼č├╝nce Tarihi, Konya 1966, s. 101-128; Ahmet Hamdi Tanp─▒nar. 19 uncu As─▒r T├╝rk Edebiyat─▒ Tarihi, ─░stanbul 1967, s. 204-223; N├ó┬Čm─▒k Kemal'in Hususi Mektuplar─▒ (haz. Fevziye Abdullah Tansel), Ankara 1967, I, 31-32, 129-130; II (1969), s. 73, 153-155; III (1979), s. LXVI; Cavit Orhan T├╝tengil. Yeni Osmanl─▒lar'dan Bu Yana ─░ngiltere'de T├╝rk Gazetecili─či (1867-1967), ─░stanbul 1969, s. 31-52; B. Lewis. Modern T├╝rkiye'nin Do─ču┼ču (trc. Metin K─▒ratl─▒), Ankara 1970, s. 152-154, 173-174; Eb├╝zziya Tevfik. Yeni Osmanl─▒lar Tarihi (haz. Ziyad Eb├╝zziya), l-ll, ─░stanbul 1973; III (1974), bk. ─░ndeks; M. Kaya Bilgegil, Yak─▒n ├ça─č T├╝rk K├╝lt├╝r ve Edebiyat─▒ ├ťzerinde Ara┼čt─▒rmalar /.- Yeni Osmanl─▒lar, Ankara 1976, s. 12, 115-117, 125-128, 136-137, 282-283; a.mlf., Ziya Pa┼ča ├ťzerin┬Čde Bir Ara┼čt─▒rma, Ankara 1979, bk. ─░ndeks; Cemil Meri├ž. Ma─čaradakiler, istanbul 1978, s. 230-247; Erc├╝ment Kuran. "Ali Su┬Č├óvi'nin Hive f├« Muharrem 1290 Ba┼čl─▒kl─▒ Kitab─▒ ve Osmanl─▒ Devletinde T├╝rk├ž├╝l├╝┬Č─č├╝n Do─ču┼ču", T├╝rkestan a/s historischer Fakt├Âr und politische Idee. Festschrift f├╝r Baymirza Hay─▒t zu seinem 70 Geburtstag, K├Âln 1988, s. 97-101; ─░smail Do─čan, T├╝rk K├╝lt├╝r ve E─čitimine Katk─▒lar─▒ A├ž─▒s─▒ndan Mehmed Tahir M├╝nif Pa┼ča ve Ali Suaui ├ťzerinde Mukayeseli Bir ├žal─▒┼čma (doktora tezi, 1989), A├╝ Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝); Ne┼čet Halil Atay, "Ali Su├óvi Kendine G├Âre", ─░stan┬Čbul, 111/25-33, ─░stanbul 1944-45; ─░smail Hak┬Čk─▒ Uzun├žar┼č─▒l─▒, "Ali Su├óvi ve ├ç─▒ra─čan Saray─▒ Vak'as─▒", TTK Belleten, VIII/29 (1944), s. 71-118; Yahya Aky├╝z, "Galatasaray Lisesinin Islah─▒na ─░li┼čkin Ali Su├óv├«'nin Giri┼čimlerini G├Âsteren Bir Belge", TTK Belle┬Čten, XLVI/181 (1982), s. 121-128; Nuri Ak-bayar, "Ali Su├óvi", TDEA, I, 116-117; ┼×erif Mardin, "Tanzimat ve Ayd─▒nlar", TCTA, I, 50- 52
all wives cheat online women who cheated
click here dating for married men married affairs

Yazara Ait Ses Dosyalar─▒
# Media Ad─▒

Yazara Ait Videolar
# Media Ad─▒

Yazara Ait G├Ârsel Eserler
# Media Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 11.11.2009



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...