E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Rize

 ┼×ehir Detay─▒ ┼×ehir No : S- 65  
Di─čer Adlar─▒ ├ťlke
Rhisos, R─▒za   T├╝rkiye  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi
   
   
┼×ehir No: S-65 Hit : 5384
Hata Bildirimi Tavsiye Et

├ľzeti
google map link i├žin t─▒klay─▒n
all wives cheat my boyfriend cheated on me quotes women who cheated
women cheat on their husbands husband cheated unfaithful wife
why do people cheat click redirect
click here women that cheat on their husbands married affairs

Hakk─▒nda Bilgi

Rize

 

Rize'nin tarihi ├Âncesi hakk─▒nda bilgilerimiz s─▒n─▒rl─▒d─▒r. Y├Âreye hakim olan orman dokusu nedeniyle, Rize'nin tarih ├ža─člar─▒ ile ilgili bilgilere ─▒┼č─▒k tutacak arkeolojik bulgular da bu g├╝ne kadar ortaya ├ž─▒kar─▒lamam─▒┼čt─▒r. Rize'nin tarihi ancak kom┼ču illerin ve b├Âlgelerin tarihleri ile ba─člant─▒l─▒ olarak ele al─▒nabilmi┼čtir.

Rize ilinin ad─▒ ile ilgili olarak de─či┼čik g├Âr├╝┼čler ileri s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r; Yunanca pirin├ž anlam─▒na gelen Rhisos, Rumca'da "RIZA" olarak da─č ete─či anlam─▒nda kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Osmanl─▒ca'da ise "R─░ZE" ufak k─▒r─▒nt─▒, d├Âk├╝nt├╝ anlam─▒ndad─▒r. Ayr─▒ca Erzincan'─▒n Sakalar d├Ânemindeki "Eriza" olan ad─▒n─▒n ba┼č─▒ndaki "e" sesinin d├╝┼čmesi ile ada┼č olarak Rize i├žin de kullan─▒ld─▒─č─▒ ifade edilmektedir.

Rize ili ve ├ževresinin bilinen ilk hakim ahalisi, biti┼čken dilli ve Asya k├Âkenli kavimlerdir. Bunlar Rize ve ├ževresinde tar─▒m ve hayvanc─▒l─▒kla ge├žinen yerle┼čik topluluklar─▒d─▒r. Bu topluluklardan "KULKU-KULKHA"lar─▒n ad─▒na, Erzurum y├Âresini kendi ├╝lkesinin topraklar─▒na katan URARTU kral─▒ II. SARDUR (M.├ľ. 765-735) 'un ├ç─▒ld─▒r g├Âl├╝n├╝n g├╝neyinde Ta┼čk├Âpr├╝ k├Ây├╝n├╝n ├╝st├╝ndeki kayal─▒klara kazd─▒rd─▒─č─▒ ├živi yaz─▒l─▒ kitabede rastlanm─▒┼čt─▒r.

M.├ľ. 2000'lerde Kafkas da─člar─▒ ile Karadeniz'in kuzeyinde ya┼čayan Kimmerler'in ├ťlkesi, M.├ľ. 720 y─▒llar─▒nda Sakalar taraf─▒ndan i┼čgal edildi. Kimmerler'in Azak denizi ile Kafkaslar aras─▒nda ya┼čayan kolu, Sakalar'─▒n bask─▒s─▒ ile M.├ľ. 714 y─▒llar─▒nda yurtlar─▒n─▒ b─▒rakarak Aras ve ├çoruh nehri boylar─▒nca yay─▒ld─▒lar. Kimmerler'in bu ilk g├Â├žleri, en eski destani G├╝rcistan tarihi olan "Kartlis-├çkhovrebe"da kartli (G├╝rcistan) ve kom┼čular─▒n─▒ esarete ald─▒klar─▒ ilk seferi diye an─▒lmaktad─▒r. Daha sonralar─▒ K─▒z─▒l─▒rmak ve Adana B├Âlgesine kadar hakim olan Kimmerler'den, Trabzon-Bayburt aras─▒ndaki Kemer da─č─▒, Rize ├çayeli ─░l├žesi ├ž─▒k─▒┼č─▒ndaki Kemer k├Ây├╝, K─▒z─▒l─▒rmak boyundaki Gemerek ile Kars'─▒n do─čusunda yer alan ├ťmr├╝ gibi co─črafya adlar─▒ g├╝n├╝m├╝ze kadar gelmi┼čtir.

A┼ča─č─▒ Tuna ve Karpatlara kadar Do─ču Avrupa'ya hakim olan Sakalar M.├ľ. 680 y─▒l─▒nda kendilerine itaat etmeyen son Kimmerler'i de yenerek Azerbaycan ve G├╝rcistan'a yay─▒ld─▒lar. Saka Kral─▒ MADOVA'n─▒n M.├ľ. 626'da Medler'ce hile ile ├Âld├╝r├╝lmesi ├╝zerine Heredot'un and─▒─č─▒ "Asya'da 28 y─▒l s├╝ren Sakalar─▒n hakimiyetleri" sona erdi.

Saka g├Â├žleri s─▒ras─▒nda, A┼ča─č─▒ ├çoruh ve Rize-Batum aras─▒na "Kala├ž" adl─▒ bir T├╝rk boyu yerle┼čmi┼čtir. Bu boyun yerle┼čti─či b├Âlgeye, M.S. 150 y─▒llar─▒nda yaz─▒lan PTOLEMEUS'un co─črafyas─▒nda Kalarzen, G├╝rc├╝ kaynaklarda ise Klarc-et (=Klar├ž yurdu) denmektedir. Batom-Rize aras─▒nda g├╝neyden Karadeniz'e esen s─▒cak r├╝zgarlar hala "Kala┼č yeli" olarak an─▒lmaktad─▒r. Ayr─▒ca Rize y├Âresindeki T├╝rkmen/O─čuz toplulu─ču i├žinde yer alan Askur Boyunun Rize'nin do─čusundaki Askoroz ├žay─▒ diye bilinen ├žaya ad─▒n─▒ vermi┼č olmas─▒ gerektir. Yine Sakalar─▒n Horosan kolunun gelen Ar┼čaklar ve Balkarlar Bayburt ├ževresi ├çoruh vadisi boyunca yerle┼čmi┼člerdir. Bu y├╝zden Bayburt ve ─░spir'in kuzeyindeki s─▒ra da─člara g├╝n├╝m├╝ze kadar ve hece kaymas─▒yla "Balkal" ve buradan g├╝neye do─čru esen ya─čmur getiren r├╝zgara da "Balkal yeli" denile gelmektedir. Rize'de Hem┼činlilerin en g├╝zel yaylalar─▒ Baykal da─člar─▒ndad─▒r.

M.├ľ. 670 y─▒l─▒nda Ege'de ya┼čayan Milletoslu denizciler Marmara ve Karadeniz k─▒y─▒lar─▒nda Plinius'un tarihine g├Âre 10 kadar empeion (Pazar yeri) ad─▒ verilen ticari nitelikle liman ┼čehirleri kurmu┼člard─▒r. Bu arada Rize'nin de Kolonize edilmi┼č olmas─▒ kuvvetle muhtemeldir.

Tarihi ak─▒┼č i├žerisinde M.├ľ. 7 y.y. sonlar─▒nda Kimmer ak─▒nlar─▒n─▒n Anadolu'yu karga┼čaya s├╝r├╝klemesinden faydalanan Medler'in y├Âreyi istila giri┼čimleri, M.├ľ. 550'de Med krall─▒─č─▒n─▒ y─▒kan Pers kral─▒ II. Kiros'un ayn─▒ ┼čekilde ki istila hareketleri y├Âredeki sava┼č├ž─▒ kavimlerin kar┼č─▒ koymalar─▒ nedeni ile Rize ├ževresinde ba┼čar─▒l─▒ olamam─▒┼člard─▒r.

B├╝y├╝k ─░skender'in Pers kral─▒ III. Darius'u kesin bir yenilgiye u─čratmas─▒ ile eline ge├žirdi─či Anadolu Hakimiyeti M.├ľ. 323 senesine kadar s├╝rm├╝┼čt├╝r. B├╝y├╝k ─░skender'in ├Âl├╝m├╝ ile ─░mparatorlu─čun devam─▒ niteli─činde olan Pontos, Koppodkida, Bithynia gibi krall─▒klar kurulmu┼čtur. Ancak Trabzon, Rize gibi bir tak─▒m serbest ┼čehirler, bu krall─▒klara ba─čl─▒ olmadan varl─▒klar─▒n─▒ s├╝rd├╝rm├╝┼člerdir.

─░skenderin ├Âl├╝m├╝nden sonra Komutanlar─▒ ve Satraplar aras─▒nda ├ž─▒kar egemenlik sava┼člar─▒nda ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ ilan eden Mitridates Kitistes Karadeniz k─▒y─▒s─▒nda Sinop dolaylar─▒na do─čru geni┼čleyen Pontos krall─▒─č─▒n─▒ kurdu. Pontos kral─▒ Farnakes M.├ľ. 180'de Rize'yi ─░┼čgal ederek krall─▒─č─▒ topraklar─▒na katt─▒.

M.├ľ. 5. Y├╝zy─▒lda Karadeniz'in kuzeyini gezen Herodot sakalar─▒n "Alazon" (+Alazlar) boyundan s├Âz eder. M.S. 23-79 y─▒llar─▒ aras─▒nda ya┼čayan Romal─▒ P─░L─░NUS ayn─▒ y├Ârede "Laz'lar" (Laz'oi) adl─▒ bir kavim ya┼čad─▒─č─▒n─▒ bildirir. 131 y─▒l─▒nda Karadeniz k─▒y─▒lar─▒n─▒ gemi ile dola┼čan Romal─▒ ARR─░ANOS, Karadeniz'in do─čusunda hakim olan Lazlardan bahseder.

Rize, M.S. 10-395 y─▒llar─▒ aras─▒nda Roma, 395 y─▒l─▒ndan itibaren de Bizans hakimiyeti alt─▒nda yer alm─▒┼čt─▒r.

Sakalar─▒n Kars, I─čd─▒r kesimine yak─▒n G├Âk├žeg├Âl ile Alagez da─č─▒ aras─▒nda ya┼čayan bir boyu olan Amadunuler 626 y─▒l─▒nda ─░ranl─▒lar─▒n bask─▒s─▒ndan kurtulmak i├žin Boy Beyleri Hamam'─▒n ├Ânc├╝l├╝─č├╝nde ├çoruh ─▒rma─č─▒n─▒ a┼č─▒p Rize'nin Dampur adl─▒ ─▒ss─▒z yerini ┼čenlendirerek ve bu y├Âreye HAMAM-A ┼×EN (Hamam─▒n ┼čenli─či) ad─▒n─▒ vererek yerle┼čip yurt tuttular. Bu y├Âreye bu g├╝n Hem┼čin denmektedir. 646 y─▒l─▒nda y├Âre Araplar taraf─▒ndan vergiye ba─članm─▒┼č olup 737 y─▒l─▒nda da k─▒sa bir s├╝re Araplar'─▒n eline ge├žmi┼čtir.

XI. Y├╝zy─▒ldan itibaren Rize'ye T├╝rkmenlerin ak─▒nlar─▒ yo─čunla┼č─▒r. 1071 Malazgirt zaferi ile birlikte Bizans'tan feth edilen b├Âlgelerde T├╝rk emirlikleri kurulurken, Erzurum-Saltuklular─▒ da ├çoruh nehri boylar─▒ ile birlikte Rize b├Âlgesini hudutlar─▒ i├žine ald─▒lar. Alpaslano─člu Sultan Melik┼čah─▒n emirlerinden Ebu Yakup ile Emir ─░sa B├Âri ad─▒ndaki Komutanlar 24 Haziran 1080 Posof-Kol zaferi ile Apkaz-G├╝rcistan krall─▒─č─▒n─▒ yenerek Giresun'un bat─▒s─▒na kadar olan Do─ču Karadeniz b├Âlgesinde Bizans'─▒n Hakimiyetine son verdiler. B├Âylelikle B├╝y├╝k Sel├žuklular─▒n y├╝kselme devrinde t├╝m Anadolu ile birlikte Rize de Sel├žuklular─▒n hakimiyetine girmi┼čtir.

Bu geli┼čmelerden sonra 100 bin n├╝fuslu ├çepni'ler ile K├╝rt├╝nler Do─ču Karadeniz k─▒y─▒lar─▒na ve Rize'nin ─░kizdere kesimine yerle┼čtirildiler. 1098 y─▒l─▒nda Dan─▒┼čmenlilerin y├Âreye k─▒sa bir d├Ânem hakimiyetleri s├Âz konusudur. Ancak Ha├žl─▒ seferleri y├╝z├╝nden canlanan Bizanslar, 1098'de Trabzon ve Rize kesimini Emir├╝ssevahil S├╝l├╝bey'den ald─▒lar. ├çoruh vadisinde yerle┼čmi┼č olan K─▒p├žak boyundan Kubasar ailesi ve taraftarlar─▒ 1195 tarihinde do─čudan yeni-K─▒p├žaklar─▒n geli┼činden rahats─▒z olarak Bizans idaresindeki Rize ve Trabzon b├Âlgesine gelip yerle┼čmi┼člerdir. ─░kizdere ve S├╝rmene'deki 60 aileden ├žok Kumbasar oyma─č─▒, bunlar─▒n torunlar─▒d─▒r. IV. Ha├žl─▒ seferinde Frenklerin ─░stanbul'u i┼čgali ├╝zerine bask─▒dan ka├žan KOMMENLER soyu, 1204 y─▒l─▒nda Rize'yi de i├žine alan TRABZON PONTOS RUM imparatorlu─čunu kurmu┼člard─▒r.

Trabzon Rumlar─▒, 1456 y─▒l─▒ndan itibaren Osmanl─▒ devletine vergi vermeye ba┼člam─▒┼č, 1461 y─▒l─▒nda Trabzon'u feth eden Fatih Sultan Mehmet 1470 y─▒l─▒nda Ali Pa┼ča ismindeki Komutan taraf─▒ndan Rize ve ├ževresi T├╝rk egemenli─či alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒r. B├Âylece Anadolu T├╝rk birli─čine kat─▒lan Rize b├Âlgesine, 1461 y─▒l─▒ ve sonras─▒nda ├çoruh, Amasya, Samsun ve Tokat'tan; 1466 y─▒l─▒nda y─▒k─▒lan Karamano─člu Beyli─či bir daha canlanmas─▒n diye Konya y├Âresinden; 1501 y─▒l─▒nda ┼×il ┼×ah ─░smail'in y─▒kt─▒─č─▒ S├╝nni Akkoyunlulardan Tebriz ve ├Âteki b├Âlgelerden ka├žanlardan; 1515 y─▒l─▒nda Dulkad─▒rli beyli─či kald─▒r─▒l─▒nca Mara-Elbistan T├╝rkmenleri Trabzon ve Rize y├Âresine yerle┼čtirildiler. Yavuz Selim devrinde Trabzon'un do─čusundaki dirliklerden baz─▒lar─▒ ├╝nl├╝ O─čuz boyu ├çepniler'in elinde idi. Fakat ├çepnilerin Trabzon'un do─čusundaki yerlere ve bilhassa Rize b├Âlgesinde yerle┼čmeleri sonraki y├╝zy─▒llarda olmu┼čtur. Ger├žekten ├çepniler karada ve denizde yi─čit├že m├╝cadele vererek oralarda kalabal─▒k topluluklar halinde yurt tutmu┼člard─▒r. Bilhassa Rize ┼čehri ve b├Âlgesinde ├çepniler yo─čun bir ┼čekilde yerle┼čmi┼člerdir. ┼×imdi Rize ┼čehri ve b├Âlgesinde sadece T├╝rk├že konu┼čulmas─▒n─▒n sebebi bu yo─čun ├çepni yerle┼čmesidir. Zaman─▒m─▒zda Rize b├Âlgesindeki k├Âylerde ├çepni adl─▒ ailelere rastland─▒─č─▒ gibi, ├çepni bu y├Ârede "yi─čit" , "g├Âz├╝ pek", "cesur ve ├žetin", adam manas─▒na geliyor.

Yavuz Sultan Selim'in sancak beyli─či s─▒ras─▒nda Annesi G├╝lbahar Hatun Sultan Rize'ye gelerek kendi ad─▒ ile an─▒lan camii yapt─▒rm─▒┼čt─▒r.

19. Y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒ndan itibaren Rize'de Tuzcuo─čullar─▒n─▒n isyan─▒ de─či┼čik tarihlerde birka├ž kez tekrarlanm─▒┼čt─▒r. 1834 y─▒l─▒nda bu isyanlara son verilerek Tuzcuo─čullar─▒ Rumeli de iskan edilmi┼člerdir.

Rize, 1867 Vilayet Nizamnamesine g├Âre Trabzon Vilayetinin merkez sanca─č─▒n─▒n 6 kazas─▒ndan biri durumundad─▒r. 1877 y─▒l─▒nda merkez sanca─ča ba─čl─▒ nahiye olmu┼čtur. 1877-1878 Osmanl─▒ Rus sava┼č─▒n─▒n ard─▒ndan Lazistan sanca─č─▒ kurulunca Rize hem kaza, hem de bu sanca─č─▒n merkezi oldu. Birinci Cihan sava┼č─▒nda 9 Mart 1916 tarihinde Rize, Ruslar─▒n i┼čgaline u─čram─▒┼č, 2 Mart 1918 de ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒na kavu┼čmu┼čtur.

Cumhuriyet d├Ânemine kadar sancak merkezi olan Rize, 20 Nisan 1924 tarihinde Vilayet olmu┼čtur. 2 Ocak 1936 tarihinde y├╝r├╝rl├╝─če giren 2885 say─▒l─▒ Kanunla Erzurum'dan Yusufeli il├žesi, Rize'de Pazar il├žesinden sonraki arazi parseli, il├že ve bucaklar al─▒nmak sureti ile bug├╝nk├╝ Artvin ili ├çoruh ad─▒ ile vilayet haline getirilmi┼č ve Rize ili de tek il├žesi olan Pazarla kalm─▒┼čt─▒r. Bug├╝n ise Pazar il├žesi ile birlikte 12 il├žesi bulunmaktad─▒r.

Atat├╝rk'├╝n Rize'yi ziyareti "Atat├╝rk'├╝n Sonbahar Seyahatleri" adl─▒ kitapta ┼č├Âyle anlat─▒lmaktad─▒r:

Atat├╝rk 17 Eyl├╝l 1924'te saat 17 s─▒ralar─▒nda Hamidiye Krav├╝z├Âr├╝ ile Rize'ye gelmi┼čtir. Vali, kumandanlar ve halk motorlar ve kay─▒klarla kar┼č─▒lamaya ├ž─▒kt─▒lar, b├╝y├╝k ve co┼čkun halk tabakalar─▒ kar┼č─▒lama i├žin her t├╝rl├╝ haz─▒rl─▒klar─▒ yapm─▒┼člard─▒. Silah sesleri ve co┼čkun alk─▒┼člarla b├╝y├╝k misafir selamland─▒.

├çe┼čitli heyetler, karaya ayak basm─▒┼č bulunan Reisi Cumhuru b├╝y├╝k bir co┼čkunlukla kar┼č─▒lam─▒┼člard─▒r.

Her taraf─▒ bayraklarla donat─▒lm─▒┼č olan Rize, bir bayram yeri haline d├Ând├╝, Reisicumhur hazretleri h├╝k├╝met kona─č─▒na ve bunu takiben belediyeye, halk f─▒kras─▒ ve kumandanl─▒─ča te┼črif etti. G├Âr├╝┼čmek i├žin gelen heyetler de kurbanlar keserek kendilerine b├╝y├╝k sevgi g├Âsterilerinde bulunmu┼člard─▒r. Geceleyin fener alaylar─▒ d├╝zenlenerek bu sevin├ž devam ettirilmi┼čtir.

17 Eyl├╝l 1924 tarihinde Atat├╝rk'├╝n Rize'ye te┼črif ettiklerinde misafir kald─▒─č─▒ ev bu g├╝n Atat├╝rk M├╝zesi olarak halk─▒n ziyaretine a├ž─▒kt─▒r.

Rize kuzeydo─ču Anadolu'da; Do─ču Karadeniz k─▒y─▒ ┼čeridinin do─čusunda yer al─▒r. Bat─▒dan Trabzon'un Of, g├╝neyden Erzurum'un ─░spir, Do─čudan Artvin'in Yusufeli ve Arhavi il├želeri ve kuzeyden Karadeniz ile ├ževrili olan Rize'nin g├Âller hari├ž y├╝z├Âl├ž├╝m├╝ 3920 km2 dir.

Bol ya─č─▒┼č alan ve dengeli bir s─▒cakl─▒k rejimine sahip olan Rize s─▒k ve g├╝r bir tabii bitki ├Ârt├╝s├╝ne sahiptir.

Yaylalar─▒: Ayder Yaylas─▒, Pokut, Sal, Hazinda─č Yaylalar─▒, A┼ča─č─▒ ve Yukar─▒ Kavron Yaylalar─▒, Anzer (Ball─▒k├Ây) Yaylas─▒, ─░kizdere ├ça─č─▒rankaya Yaylas─▒, Elevit ve Palovit Yaylalar─▒.

┼×elaleleri: A─čaran ┼×elalesi, Palovit ┼×elalesi, Bulut ┼×elalesi.

click here dating for married men married affairs

Bu ┼čehirde kay─▒tl─▒ ├╝yeler
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 26.12.2008



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...