E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Bitlis

 ┼×ehir Detay─▒ ┼×ehir No : S- 18  
Di─čer Adlar─▒ ├ťlke
Bit-Liz, Bad-Lis, Bad-Lais, Bal-Lais-on, Babaleison, Bale┼č, Page┼č, Pagi┼či, Bedleis, Bedlis   T├╝rkiye  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi
   
   
┼×ehir No: S-18 Hit : 4188
Hata Bildirimi Tavsiye Et

├ľzeti
google map link i├žin t─▒klay─▒n

Hakk─▒nda Bilgi

Bitlis (Resimler ─░├žin T─▒klay─▒n)

Do─ču Anadolu B├Âlgesinin Yukar─▒ F─▒rat ve Yukar─▒ Murat b├Âl├╝mlerinin s─▒n─▒r─▒ ├╝zerinde bulunur. Van G├Âl├╝ havzas─▒n─▒n bat─▒ kesimini kapsayan il topraklar─▒, kuzeyde A─čr─▒, Mu┼č, bat─▒da Mu┼č, Batman, g├╝neyde Siirt, do─čuda Van illeri ile s─▒n─▒rlanm─▒┼čt─▒r.

 

─░lin topografik yap─▒s─▒, Van G├Âl├╝'n├╝n kuzeyindeki volkanik da─člar, g├╝neyindeki g├╝ney-do─ču Toroslar─▒n olu┼čturdu─ču y├╝kseltiler ile, k├╝├ž├╝k k─▒y─▒ d├╝zl├╝kleri, dar vadi tabanlar─▒ ve y├╝ksek platolardan olu┼čmaktad─▒r. Yery├╝z├╝n├╝n say─▒l─▒ volkanik da─člar─▒ndan Nemrut ve S├╝phan da il s─▒n─▒rlar─▒ i├žindedir. N├╝fusun %56.5'i kentlerde (il ve il├že merkezlerinde) ya┼čamaktad─▒r. ─░l├želeri Tatvan, Bitlis, Adilcevaz, Ahlat, G├╝roymak, Hizan ve MutkiÔÇÖdir. Kentsel ve k─▒rsal n├╝fus, Van G├Âl├╝ k─▒y─▒ band─▒nda ve tar─▒msal vadilerde yo─čunla┼čm─▒┼čt─▒r. Bitlis ilinde, n├╝fusun i┼čg├╝c├╝ne kat─▒lma oran─▒ 1980'den sonra azalma e─čilimindedir; temel ekonomik etkinlik tar─▒m ve hayvanc─▒l─▒kt─▒r. Faal n├╝fusun %70'i tar─▒m sekt├Âr├╝nde ├žal─▒┼čmakta ancak ildeki ├╝retimin (katma de─čeri) 1/3'├╝ bu sekt├Ârden elde edilmektedir. ─░lin n├╝fus art─▒┼č h─▒z─▒, ge├žmi┼čte ├╝lke n├╝fus art─▒┼č h─▒z─▒n─▒n ├╝st├╝nde iken, 2000 y─▒l─▒ say─▒m─▒nda %16.33'e gerilemi┼čtir. Bitlis ili sosyo-ekonomik nedenlerle s├╝rekli d─▒┼č g├Â├ž vermesine ra─čmen, do─čurganl─▒k oran─▒n─▒n y├╝ksek olmas─▒ h─▒zl─▒ n├╝fus art─▒┼č─▒n─▒n ba┼čl─▒ca nedenidir. Kaynaklar─▒ k─▒s─▒tl─▒ ve ekonomisi geli┼čmemi┼č olan Bitlis ili 1968'den bu yana Kalk─▒nmada ├ľncelikli Y├Âreler kapsam─▒ndad─▒r.

Bitlis ili do─čal yap─▒ tarihi, mimari ve k├╝lt├╝rel de─čerler bak─▒m─▒ndan ├Ânemli turizm potansiyeline sahiptir. Van G├Âl├╝ k─▒y─▒lar─▒, Ayg─▒r ve Nazik G├Âlleri, Nemrut Krateri, Bitlis k─▒┼č sporlar─▒ alan─▒, ├çukur Kapl─▒cas─▒ ildeki ba┼čl─▒ca do─čal kaynak potansiyelini olu┼čturmaktad─▒r.

Tarihte, bat─▒y─▒ do─čuya ba─člayan ticaret yolu ├╝zerinde bir ge├ži┼č alan─▒nda olmas─▒ nedeniyle ├že┼čitli uygarl─▒klar─▒n varl─▒─č─▒ ve izlerini ta┼č─▒maktad─▒r. Bitlis ve Ahlat kentlerinde, Urartu, Sel├žuklu Beylikler ve Osmanl─▒ uygarl─▒klar─▒na ait arkeolojik, tarihi ve mimari eserler yo─čun olarak yer almaktad─▒r. Altyap─▒ ve tesis y├Ân├╝nden turizm sekt├Âr├╝n├╝n geli┼čmi┼člik d├╝zeyi ├žok d├╝┼č├╝k olan Bitlis ilindeki bug├╝nk├╝ turizm etkinlikleri ├Ânemli ├Âl├ž├╝de, Do─ču Anadolu tur g├╝zergah─▒na ba─čl─▒ olarak geli┼čmektedir.

 

Arazi, Anadolu yaylas─▒na nazaran daha y├╝ksek ve daha girintili ├ž─▒k─▒nt─▒l─▒d─▒r, arazisinin % 71ÔÇÖi da─čl─▒k % 3ÔÇÖ├╝ yayla , %10,4ÔÇÖ├╝ ova , %15,6ÔÇÖs─▒ dalgal─▒ olup, de─či┼čik bir topografisi vard─▒r. Bundan da anla┼č─▒laca─č─▒ ├╝zere Bitlis ─░li Do─ču Anadolu B├Âlgesinin en da─čl─▒k bir yerini te┼čkil etmektedir. Hatta Hizan ve Mutki ─░l├želerinde hi├ž ova bulunmamakta ve da─čl─▒k arazinin oran─▒ % 90ÔÇÖ─▒ ge├žmektedir. Ancak Adilcevaz ve Ahlat il├želeri nispeten az da─čl─▒kt─▒r. Buna mukabil ova olan sahalar bilhassa AdilcevazÔÇÖda daha fazlad─▒r.

BitlisÔÇÖte arazide ├╝├ž├╝nc├╝ zaman M─░OSEN devrine kadar orojenik hareketler vuku bulmu┼čtur. Bu devirde ba┼člayan volkanik hadiseler, bir├žok fay ve ├ž├Âk├╝nt├╝lerin, b├╝y├╝k g├Âllerin te┼čekk├╝l├╝ne sebep olmu┼čtur. 3050 metre y├╝ksekli─čindeki Nemrut Da─č─▒ 4434 metre y├╝ksekli─čindeki S├╝phan Da─č─▒, ├╝├ž├╝nc├╝ zaman indifai olaylar─▒n─▒n tabi abideleridir. S├╝phan ve Nemrut Da─člar─▒n─▒n ├ževreledi─či k─▒s─▒mlarda Fomeroller ve s─▒cak su kaynaklar─▒ mevcuttur.

Bu topraklar─▒n, son orojenik ve volkanik olaylarla sars─▒lm─▒┼č olmas─▒, arazinin par├žalanmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Bu durumda depremlerin varl─▒k ┼čartlar─▒n─▒ haz─▒rlam─▒┼č oldu─čundan, BitlisÔÇÖte deprem olduk├ža fazlad─▒r. ├ç├Âk├╝nt├╝ sahalar─▒nda sular birikerek geni┼č g├Âller meydana getirmi┼čtir. Arin G├Âl├╝ ve T├╝rkiyeÔÇÖnin en b├╝y├╝k krater g├Âl├╝ olan Nemrut G├Âl├╝ bu tarz g├Âllerdir. Gerek g├Âllerin gerek ovalar─▒n y├╝zeyi deniz suyu seviyesinden ├žok y├╝ksektir. ─░lin baz─▒ ├Ânemli da─člar─▒ Van G├Âl├╝n├╝ G├╝neyden ├ževirir.

Bitlis ili da─čl─▒k bir sahay─▒ kaplad─▒─č─▒ i├žin ova yok denecek kadar azd─▒r. Ahlat Ovas─▒yla, bir d├╝zl├╝k gibi BitlisÔÇÖin Kuzeydo─čusundan Van G├Âl├╝ne do─čru uzayan, Rahva Ovas─▒ndan ba┼čka b├╝y├╝k d├╝zl├╝klere rastlanmaz. Adilcevaz ve Ahlat Ovas─▒, b├Âlgenin en bereketli ovas─▒d─▒r. Van G├Âl├╝ sahili boyunca uzanm─▒┼čt─▒r. Ova meyveliktir ve sular─▒ boldur.

 

Bitlis'in sanayile┼čme d├╝zeyi ├╝lkeye g├Âre geri kalm─▒┼čt─▒r. ─░lin T├╝rkiye imalat sanayiinde yarat─▒lan de─čer i├žindeki pay─▒ binde be┼č dolay─▒ndad─▒r. ─░lde sanayi i┼čletmeleri Devlet├že 1930'lu y─▒llarda kurulmu┼č, sonraki y─▒llarda geni┼čletilmi┼čtir. Kamu sekt├Âr├╝ne ait i┼čletmeler Bitlis Sigara Fabrikas─▒ ve Ar─▒c─▒l─▒k Ara┼čt─▒rma Entit├╝s├╝d├╝r. Bitlisin 1968'de kalk─▒nmada ├Âncelikli iller aras─▒na al─▒nmas─▒yla sa─članan te┼čvikler sanayi yat─▒r─▒mlar─▒n─▒ fazla etkilememi┼čtir. 1980'lere kadar il imalat sanayiine 4 b├╝y├╝k i┼čletme daha kat─▒lm─▒┼čt─▒r. Bunlar Tatvan Et Kombinas─▒, Adilcevaz S├╝t Fabrikas─▒, Tatvan Yem Fabrikas─▒ ve ├ľzel sekt├Âr un fabrikas─▒d─▒r. ─░lde metal e┼čya, dokuma-giyim, g─▒da, t├╝t├╝n ve orman ├╝r├╝nleri sanayiinde faaliyet g├Âsteren k├╝├ž├╝k i┼čletmeler de bulunmaktad─▒r. 1980'den sonra Best Sigara Fabrikas─▒, Emaye Sanayi ve Lastik Fabrikas─▒, Deri ve G─▒da sanayi, Yem sanayi i┼čletmeye girmi┼čtir.

─░lde ├╝retilen ve ticarete konu olan ba┼čl─▒ca mallar, canl─▒ hayvan, yem, deri, peynir, y├╝n gibi hayvansal ├╝r├╝nler, battaniye, hal─▒ gibi dokuma sanayii ├╝r├╝nleri, sigara ve ceviz kerestesidir. Tatvan'da her y─▒l 30 Haziran-19 Temmuz aras─▒nda kurulan Do─ču Anadolu Fuar─▒ genel olarak Do─ču Anadolu B├Âlgesinde ticaretin geli┼čmesine katk─▒ yapmaktad─▒r.

 

BitlisÔÇÖin Tarihi

Tarih├žiler Bitlis tarihini de─či┼čik zamanlardan ba┼člatmaktad─▒rlar. 5000 y─▒ll─▒k, 7000 y─▒ll─▒k tarih gibi. Ger├žekte Bitlis tarihi Neolotik ├ça─č dedi─čimiz Yenita┼č d├Ânemine kadar uzanmaktad─▒r. Neolitik ├ça─č, Yenita┼č veya Cilal─▒ Ta┼č Devri denilen bu d├Ânem, Ortata┼č Devri ile Tun├ž Devri aras─▒ndaki arkeolojik d├Ânemdir. Bu d├Ânem M.├ľ. 3000 y─▒llar─▒yla 9000 y─▒llar─▒ aras─▒n─▒ kapsamaktad─▒r. Bitlis ve y├Âresinin yaz─▒l─▒ tarih ├Âncesi olduk├ža karanl─▒kt─▒r. En ├Ânemli nedenleri y├╝zeydeki buluntular─▒n az olmas─▒ ve bug├╝ne kadar ger├žek├ži bir arkeolojik ├žal─▒┼čma yap─▒lmamas─▒d─▒r. Bitlis ili s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde bulunan S├╝phan ve Nemrut da─člar─▒ndaki obsidyen (do─čal cam yataklar─▒), do─črudan olmasa bile dolayl─▒ olarak bu y├Âre tarihinin Neolitik d├Ânemine kadar ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ g├Âstermektedir. Obsidyen yataklar─▒ndan elde edilen do─čal cam─▒n yontucu, kesici, kaz─▒y─▒c─▒ olarak ├ževredeki yerle┼čim yerlerinde kullan─▒ld─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r.

Yine yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar sonucunda o d├Âneme ait ticaret yolu Van G├Âl├╝n├╝n do─čusundan g├╝neye (bug├╝n ki Van ili s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde bulunan Kalkolitik ÔÇô Maden D├Ânemi ÔÇô yerle┼čme alan─▒ olan Tilkitepe), bat─▒da ise Diyarbak─▒r il s─▒n─▒rlar─▒na (Ergani yak─▒n─▒ndaki ├žanak-├ž├Âmleksiz bir Neolitik yerle┼čme yeri olan ├çay├Ân├╝) dek uzanmaktad─▒r.1 Bitlis ilinin Van ve Diyarbak─▒r aras─▒nda yerle┼čmi┼č olmas─▒, VanÔÇÖdan Diyarbak─▒rÔÇÖa yap─▒lacak ticaretin o d├Ânemlerde ancak Bitlis ├╝zerinden yap─▒laca─č─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda, BitlisÔÇÖin Neolitik d├Ânemden beri yerle┼čme yeri oldu─ču bir ger├žektir.

Neolitik ├ça─č, M.├ľ. 3000 y─▒llar─▒nda sona ermi┼čtir. Bu tarihi baz ald─▒─č─▒m─▒zda BitlisÔÇÖin 5000 y─▒ll─▒k bir tarihe ve ge├žmi┼če sahip oldu─čunu g├Ârmekteyiz. B├╝y├╝k bir ihtimalle BitlisÔÇÖin tarihi bundan daha da eskidir. G├╝neybat─▒ Asya ├╝lkelerindeki Neolitik ├ça─č M.├ľ. 9000-5000, Avrupa ├╝lkelerindeki Neolitik ├ça─č M.├ľ. 6500, Tuna k─▒y─▒lar─▒nda M.├ľ. 5500 oldu─čuna g├Âre BitlisÔÇÖin tarihinin 5000 y─▒ldan fazla olmas─▒, 5000 - 7000 y─▒ll─▒k olmas─▒ ├žok kuvvetle muhtemeldir.

Bitlis ─░sminin Kayna─č─▒
BitlisÔÇÖin g├╝n├╝m├╝zde kullan─▒lan isminin nereden kaynakland─▒─č─▒ kesinlikle bilinmemektedir. Bitlis tarih boyunca de─či┼čik isimlerle an─▒lm─▒┼čt─▒r. Asurlular Bit-Liz, Persler ve Yunanl─▒lar Bad-Lis veya Bad-Lais, Bizansl─▒lar Bal-Lais-on, Babaleison veya Bale┼č, Araplar Bad-Lis, Ermeniler Page┼č veya Pagi┼či olarak kullanm─▒┼člard─▒r. Asur dilinde Bit kelimesi yurt, Bet kelimesi kale manas─▒nda kullan─▒lm─▒┼č, Bit-Liz demek LizÔÇÖin Yurdu, Bet-Lis demek ise LizÔÇÖin Kalesi manas─▒na gelmektir.

Bitlis ismiyle ilgili olarak tarih├žilerin ittifakla ├╝zerinde durduklar─▒ olay ┼č├Âyledir:
M.├ľ. 336 y─▒l─▒nda Makedonya kral─▒ II. Filibe ├Âlm├╝┼č, yerine B├╝y├╝k ─░skender kral olarak ge├žmi┼čtir. (┼×erefnameÔÇÖde Makedonyal─▒ b├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖin, peygamber olarak bilinen ─░skender Z├╝lkarneyn oldu─čunu iddia etmektedir. Z├╝lkarneyn ÔÇťiki boynuzÔÇŁ manas─▒na geldi─činden, Z├╝lkarneynÔÇÖin s├╝rekli do─čuya hareket etti─či ve 31 ya┼č─▒nda ├Âld├╝─č├╝nden dolay─▒ b├╝y├╝k ─░skender oldu─čunu savunmaktad─▒r. B├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖin de anl─▒nda boynuz halinde iki et yumrusu ├ž─▒kt─▒─č─▒, do─čuya seferler yapt─▒─č─▒ ve 30 ya┼člar─▒nda ├Âld├╝─č├╝nden dolay─▒ ayn─▒ ki┼čiler oldu─čunu tezi ileri s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. Ancak bu fikirler bug├╝ne kadar ispat edilememi┼čtir.) BabilÔÇÖi i┼čgal eden ─░skender, ordular─▒yla beraber Hindistan seferine ├ž─▒kmay─▒ kararla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r.


Bu arada ─░skenderÔÇÖin aln─▒nda boynuza benzeyen iki et par├žas─▒ ├ž─▒km─▒┼č, maiyetinden gizlemek i├žin s├╝rekli boynuzlu mi─čfer kullanmak zorunda kalm─▒┼čt─▒r. Derdine ├žare i├žin g├Âr├╝┼čt├╝─č├╝ b├╝t├╝n hekimler, ┼čifas─▒n─▒n sularda oldu─čunu ve her gitti─či yerdeki sular─▒ kullanmas─▒n─▒ tavsiye etmi┼člerdir. Bu nedenle B├╝y├╝k ─░skender, u─črad─▒─č─▒ her yerdeki sularda y├╝z├╝n├╝ y─▒kayarak derdine ├žare aram─▒┼čt─▒r. ┼×att├╝larapÔÇÖa vard─▒─č─▒ zaman Dicle nehrine akan b├╝t├╝n sular─▒n ara┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒ istemi┼č, bilginleri bu i┼čle g├Ârevlendirmi┼čtir. B├╝t├╝n sular─▒ ara┼čt─▒ran ─░skender ve mahiyeti, uzun bir y├╝r├╝y├╝┼čten sonra Bitlis ├Ânlerine gelmi┼čtir. Bitlis ├žay─▒n─▒n hastal─▒─č─▒na ┼čifa verdi─čini g├Âr├╝nce K├Âs├╝r ve Rabat sular─▒n─▒n birle┼čti─či yerde karargah─▒n─▒ kurmu┼čtur. Emrindeki hekimler ─░skenderÔÇÖe; suyun kayna─č─▒na gitmesini istemi┼člerdir. Bu tavsiye ├╝zerine BitlisÔÇÖin do─čusundan akan Rabat suyu takip edilerek suyun kayna─č─▒na gidilmi┼čtir. Ancak g├╝nlerce bu suyu kullanmas─▒na ra─čmen ┼čifa olmad─▒─č─▒n─▒ g├Ârm├╝┼č, bu defa ┼čehrin bat─▒s─▒ndan gelen K├Âs├╝r ├žay─▒na y├Ânelmi┼č, sonunda bu suyun kayna─č─▒ olan p─▒nara var─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu p─▒nar─▒n bulundu─ču, sular─▒n f─▒┼čk─▒rd─▒─č─▒ o da─čl─▒k, a─ča├žl─▒k ye┼čil tepeler ─░skenderÔÇÖin g├Âz├╝ne ├žok g├╝zel g├Âr├╝nm├╝┼čt├╝r. Her taraf z├╝mr├╝t ye┼čilli─činde, reyhan ve de─či┼čik ├ži├žeklerle bezenmi┼čti. Bu yerin iklimi ─░skenderÔÇÖi hayran b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Bu g├╝zel tabiat par├žas─▒n─▒n havas─▒ndan ve suyundan faydalanmak i├žin birka├ž g├╝n (bir hafta) burada konaklamaya karar vermi┼čtir. Bu suyun kenar─▒nda konaklad─▒ktan bir hafta sonra, K├Âs├╝r suyunun derdine ┼čifa oldu─ču ve boynuzlar─▒n─▒n kayboldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.1 G├╝n├╝m├╝zde hala bu suya ─░skender ├çe┼čmesi denilmektedir. Bu ├že┼čme BitlisÔÇÖe 10 km. uzakl─▒kta, Duav yaylas─▒ndad─▒r. Derdine ┼čifa bulan ─░skender bu yerin ve suyun ebedile┼čtirilmesi i├žin Bedlis (Badlis) veya Leis ismindeki komutan─▒n─▒ yan─▒na ├ža─č─▒rarak bu ├že┼čmeden 4 saatlik veya 12.000 ad─▒ml─▒k uzakl─▒kta, Rabat ve K├Âs├╝r sular─▒n─▒n birle┼čti─či yerde m├╝stahkem bir kale yapmas─▒n─▒ istemi┼čtir. Komutan─▒na (┼×erefnameÔÇÖde k├Âlesi olarak ge├žmektedir) d├Ânerek; ÔÇťBen ─░ran (baz─▒ Kaynaklarda Hindistan) seferinden d├Ân├╝nceye kadar buraya ├Âyle bir kale yap ki, benim gibi bir kral veya kumandan dahi onu ele ge├žiremesin. B├Âylece bu kalenin ve yerin ismi ku┼čaktan ku┼ča─ča, y├╝zy─▒ldan y├╝zy─▒la ebedile┼čsinÔÇŁ demi┼čtir. Bu emri alan Bedlis veya Leis ismindeki komutan hemen i┼če ba┼člam─▒┼č, bir y─▒l gibi k─▒sa bir s├╝rede M.├ľ. 331 tarihinde bug├╝n ki kaleyi yapmay─▒ ba┼čarm─▒┼čt─▒r.

Hindistan ve ─░ran seferinden d├Ânen ─░skender ┼čehre geldi─či zaman kar┼č─▒s─▒nda muazzam bir kale g├Ârm├╝┼čt├╝r. BedlisÔÇÖe haber g├Ândererek kaleyi teslim etmesini istemi┼čtir. Kaleyi teslim etmeyece─čini, sava┼ča haz─▒r oldu─ču bildirerek ─░skenderÔÇÖin teklifini reddetmi┼č ve kale kap─▒lar─▒n─▒ kapatm─▒┼čt─▒r. Bunun ├╝zerine ─░skender b├╝t├╝n g├╝├žleriyle kaleyi ku┼čatmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. G├╝nlerce u─čra┼čm─▒┼č, kaleyi alamayaca─č─▒n─▒ anlay─▒nca ku┼čatmay─▒ kald─▒rarak Rahva ovas─▒na do─čru geri ├žekilmi┼čtir. ─░skenderÔÇÖin ├žekildi─či g├Âren Bedlis, Rahva ovas─▒nda ─░skenderÔÇÖin at─▒n─▒n aya─č─▒na kapan─▒p bir zarf i├žinde kalenin anahtar─▒n─▒ sunmu┼č, ├ž─▒k─▒┼č─▒ bu yerde olan t├╝nelden kendilerini kaleye davet etmi┼čtir. Kalenin anahtarlar─▒n─▒ alan B├╝y├╝k ─░skender; ÔÇťBre melÔÇÖun, madem ki anahtar─▒ verecektin, niye asi olup bu kadar adam─▒m─▒ k─▒rd─▒rd─▒nÔÇŁ demesi ├╝zerine Bedlis, ─░skenderÔÇÖden Aff─▒n─▒ dileyerek; ÔÇťEy b├╝y├╝k fatih! Benim sana kar┼č─▒ ba┼čkald─▒rmam ve direnmem, senin daha ├Ânce vermi┼č oldu─čun emrin gere─či idi. Sen; benim gibi bir kral─▒n alamayaca─č─▒ bir kale yapmam─▒ emretmi┼čtin. Senin emrin ├╝zerine yapt─▒─č─▒m bu kalenin ne kadar sa─člam, fethedilmesinin ne kadar imkans─▒z oldu─čunu ispat etmek amac─▒yla bu c├╝reti g├Âsterdim. ┼×imdi ben ve kuvvetlerim hareketimizden dolay─▒ m├╝stahak g├Ârece─činiz cezaya raz─▒ olarak emrinizdeyizÔÇŁ demi┼čtir.

Komutan─▒n bu s├Âzlerini ├žok be─čenen ─░skender, komutan─▒n─▒ ├Âd├╝llendirmek i├žin ┼čehrin y├Ânetimini bu komutan─▒na devrederek ve ┼čehre Bedleis ad─▒n─▒ vermi┼čtir. O g├╝nden sonra ┼čehrin ismi Bedlis kalm─▒┼čt─▒r. Zamanla baz─▒ harf de─či┼čikliklerine u─črayan bu isim, g├╝n├╝m├╝zde B─░TL─░S ad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r.

BitlisÔÇÖin ─░┼čgali ve Kurtulu┼ču
Osmanl─▒ Devleti 1912 y─▒l─▒nda ba┼člayan Balkan HarbiÔÇÖnden yenik ├ž─▒km─▒┼čt─▒. Bir├žok toprak kayb─▒n─▒n yan─▒nda ├žok say─▒da asker ve malzeme kayb─▒na u─čram─▒┼čt─▒. Balkan HarbiÔÇÖnin yaralar─▒ sar─▒lmadan Almanlar─▒n
oyunuyla I. D├╝nya HarbiÔÇÖnin i├žine girilmi┼čtir. Bir├žok cephede birden sava┼čmak zorunda kalan T├╝rk milleti, ├žok canlara mal olmu┼č, ├žok ac─▒lar ├žekmi┼č oldu─ču bir Kafkas Cephesi ya┼čam─▒┼čt─▒r.

Sava┼č─▒n il├ón─▒yla beraber seferberlik emri Bitlis ┼čehrinde halk─▒n g├Ârebilece─či yerlere sabah erkenden as─▒lm─▒┼čt─▒r. Seferberlik yaz─▒s─▒n─▒ okuyan halk, Bitlis askerlik ┼čubesine giderek askere yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu kafileyi takiben Bitlis ┼čehrinden bir├žok kafile Kafkas CephesiÔÇÖne yollan─▒┼čt─▒r. 40.000 ki┼čilik 10 uncu Kolordunun bir k─▒sm─▒n─▒ te┼čkil eden Bitlis u┼čaklar─▒n─▒n ekseriyeti ┼čehitlik mertebesine y├╝kselmi┼čtir. Bu ┼čehitler, Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒ s─▒ras─▒nda Allah-u Ekber Da─člar─▒nda donarak, hayatlar─▒n─▒n bahar─▒nda g├Â├žm├╝┼člerdir.

Rus ├çar─▒ Deli PetroÔÇÖnun vasiyeti gere─či y─▒llardan beri s─▒cak denizlere ula┼čma hayalleri i├žinde ya┼čayan ├çarl─▒k Rusya ordular─▒ harekete ge├žmi┼č, Ermeni as─▒ll─▒ General YudenichÔÇÖin Ba┼čkomutanl─▒─č─▒ndaki Kafkas Ordusuna AnadoluÔÇÖnun do─čusunun i┼čgali emri verilmi┼čtir. Bu emir ├╝zerine Kafkas Ordusuna ba─čl─▒ 4. Kafkas Kolordusu Do─ču AnadoluÔÇÖya girmi┼čtir. K─▒sa bir s├╝re i├žerisinde Do─ču AnadoluÔÇÖnun bir├žok ┼čehrini i┼čgal eden Rus birlikleriyle ona ├Ânc├╝l├╝k eden g├Âz├╝ d├Ânm├╝┼č Ermeni ├žapulcular─▒ Bitlis s─▒n─▒rlar─▒na dayanm─▒┼čt─▒r. 1915 y─▒l─▒n─▒n Temmuz ay─▒n─▒n bir Ramazan gecesinde, RuslarÔÇÖ─▒n BitlisÔÇÖi i┼čgal etmek i├žin Ba┼čhan mevkiine geldi─či haberi al─▒nm─▒┼čt─▒r. Bu haberi alan b├╝t├╝n Bitlis halk─▒, ├žocuklar─▒n─▒n ellerinden tutarak g├Â├ž i├žin yollara d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Ancak BitlisÔÇÖteki T├╝rk askerinin ve milis kuvvetlerin dirayetli savunmas─▒ sonucunda Ruslar BitlisÔÇÖe giremeyerek geri ├žekilmi┼čtir. Ancak bu sevin├ž fazla s├╝rmemi┼č, ┼×ubat 1916 sonlar─▒nda Rus askeri ve Ermeni ─░ntikam Tugaylar─▒ tekrar Bitlis kap─▒lar─▒na dayanm─▒┼čt─▒r.

BitlisÔÇÖi savunan kuvvetlerin toplam─▒ 1400-2000 ki┼či aras─▒ndayd─▒. Bu birli─čin 600 ki┼čilik k─▒sm─▒ milis kuvvetlerden te┼čekk├╝l etmi┼čti. Piyade Yarbay Ali ├çetinkaya komutas─▒ndaki T├╝rk birli─či, silah, cephane ve asker bak─▒m─▒ndan kendisinden ├žok fazla olan Rus ve Ermeni birlikleriyle sava┼čmak zorunda kalm─▒┼čt─▒r. B├╝t├╝n direnmelere ra─čmen, 3 Mart 1916 g├╝n├╝ saat 05 de Bitlis i┼čgal edilmi┼čtir.

─░┼čgalden sonra ├Âzellikle Rus birliklerinin i├žerisinde bulunan ve Ermenileri felakete s├╝r├╝kleyenlerden birisi olan AntranikÔÇÖin kurmu┼č oldu─ču ÔÇťErmeni ─░ntikam Tugaylar─▒ÔÇŁ ┼čehir merkezine da─č─▒larak, zaman─▒nda g├Â├ž edememi┼č kimsesiz, ya┼čl─▒ ve hastalar─▒ katletmeye ba┼člam─▒┼člard─▒r. Bu durumu Rus Generali Maslofski ┼č├Âyle anlatmaktad─▒r: BitlisÔÇÖin zapt─▒ndan sonra 3 Mart ├Â─čle zaman─▒ AntranikÔÇÖin komutas─▒ndaki 1. Ermeni Taburu (─░ntikam Taburu) gece h├╝cumundan evvel arkada b─▒rak─▒lm─▒┼č oldu─čundan, bo─čaza girerken m├╝saade almadan ┼čehre girmi┼č ve bir├žok T├╝rk ailelerin toplanm─▒┼č olduklar─▒ Amerikan Hastanesine ko┼čmu┼člar ve intikam kastiyle ├Âld├╝rmeye te┼čebb├╝s etmi┼člerdir.ÔÇŁ

Bu i┼čgalle beraber Bitlis, ikinci b├╝y├╝k g├Â├ž olay─▒n─▒ ya┼čam─▒┼čt─▒r. G├Â├ž edemeyip ┼čehirde kalanlar Ermeni kurban─▒ olurken, g├Â├ž edenler ise ├žetin k─▒┼č ┼čartlar─▒ alt─▒nda a├žl─▒k, sefalet ve ├žapulcular─▒n kurban─▒ olmu┼čtur. G├Â├ž eden halk, g├Ât├╝remedi─či 1000ÔÇÖden fazla ├žocu─čunu k├Âpr├╝ altlar─▒nda, kar k├╝melerinin yan─▒nda ├Âl├╝me terk etmi┼čtir. Bitlis Ge├žitleriÔÇÖnin Ruslar─▒n eline ge├žmesi T├╝rk Genel Kurmay─▒ÔÇÖn─▒ d├╝┼č├╝nd├╝rmeye y├Ânelmi┼čtir. bu ge├žitlerin d├╝┼čman eline ge├žmesi; Diyarbak─▒r, Adana, Halep, Ba─čdat yolunun d├╝┼čmana a├ž─▒lmas─▒ manas─▒na geliyordu. BitlisÔÇÖin acil olarak geri al─▒nmas─▒na karar veren T├╝rk Genel Kurmay─▒, ├çanakkale sava┼člar─▒nda b├╝y├╝k kahramanl─▒klar g├Âstermi┼č ve o tarihlerde EdirneÔÇÖde istirahattte bulunan 2. Ordunun, ├Âncelikle 2. Orduya ba─čl─▒ 16. Kolordunun acilen Bitlis cephesine g├Ânderilmesine karar vermi┼čtir. Bu Kolordunun komutanl─▒─č─▒na Anafartalar kahraman─▒ Mustafa KemalÔÇÖi atam─▒┼čt─▒r. Albayl─▒ktan Generalli─če y├╝kseltilen Mustafa Kemal, 27 Mart tarihinde ilimizi ziyaret etmi┼č, gerekli talimatlar─▒ verdikten sonra karargah─▒n─▒ kurmu┼č oldu─ču SilvanÔÇÖa geri d├Ânm├╝┼čt├╝r. Temmuz ay─▒ sonlar─▒nda taarruz i├žin tekrar BitlisÔÇÖe gelmi┼čtir.

BitlisÔÇÖte 16. Kolordunun 5. Piyade T├╝meni bulunuyordu. Bu T├╝men 13, 14 ve 15. Piyade Alaylar─▒ndan olu┼čmaktayd─▒. Yine bu T├╝menin yan─▒nda say─▒lar─▒n─▒n 2000 ÔÇô 3000 aras─▒nda oldu─ču tahmin edilen ┼×eyh Muhammed Diyauddin (Hazret), Mutki A┼čiret Reisi Hac─▒ Musa Bey ve di─čer milis birlikler bulunmaktayd─▒. 1 A─čustos 1916 tarihinde Mustafa Kemal taraf─▒ndan taarruz emri verilmi┼č, 8 A─čustos 1916 tarihinde Bitlis sabah 05ÔÇÖde istiklaline kavu┼čmu┼čtur.

5 ay 5 g├╝n d├╝┼čman i┼čgalinde kalan Bitlis, sava┼č sonras─▒ harabeye d├Ânm├╝┼čt├╝r. Sava┼č─▒n a─č─▒r faturas─▒ halen g├╝n├╝m├╝zde ├žekilmektedir. Sava┼čla beraber ba┼člayan g├Â├ž hareketleri, b├╝t├╝n h─▒z─▒yla g├╝n├╝m├╝zde de s├╝rmektedir. BitlisÔÇÖin kurtulu┼ču, T├╝rkÔÇÖ├╝n makus talihinin yenildi─či g├╝nd├╝r. Bitlis, birinci d├╝nya sava┼č─▒yla beraber AnadoluÔÇÖda i┼čgal edilen vilayetler i├žinde istiklaline kavu┼čan ilk ┼čehirdir. Bu kurtulu┼č, milli m├╝cadelenin ilk k─▒v─▒lc─▒m─▒d─▒r.

 

Bitlis Evleri
Genellikle y├╝ksek bir duvar─▒n sokaktan ay─▒rd─▒─č─▒, d─▒┼ča kapal─▒ fakat o ├Âl├ž├╝de i├že do─čru ├Âzg├╝r ve ├Âzg├╝n bir mimari anlay─▒┼č─▒ yans─▒tan Bitlis evleri; d├╝zg├╝n kesme ta┼čtan, ├╝zeri d├╝z toprak daml─▒ olarak in┼ča edilmi┼člerdir. D─▒┼čtan donuk bir mimari ├Âzelli─či g├Âsteren yap─▒lar─▒n ta├ž kap─▒l─▒ giri┼čleri, sanki ger├žek gizemin evlerin i├žinde oldu─čunu g├Âsterir.
Tarihi yap─▒lar─▒n yo─čunlukta oldu─ču Bitlis Merkezde 193 adet, Ahlat ─░l├žesinde 51 adet tescilli konut (sivil mimari ├Ârnekleri) bulunmaktad─▒r.

 

Bitlis ─░li Tarihi Eserler ─░├žin T─▒klay─▒n

 

husbands who cheat why do married men cheat on their wives dating for married men
open go how many guys cheat

K├╝t├╝phaneleri

Bu ┼čehirde kay─▒tl─▒ ├╝yeler
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 26.12.2008



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...