f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Saraybosna

 ┼×ehir Detay─▒ ┼×ehir No : S- 176  
Di─čer Adlar─▒ ├ťlke
  Bosna Hersek  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi
   
   
┼×ehir No: S-176 Hit : 3551
Hata Bildirimi Tavsiye Et

├ľzeti
all wives cheat online women who cheated
why do people cheat click redirect
wife affair woman affair husbands that cheat

Hakk─▒nda Bilgi

Saraybosna

Bosna-Hersek CumhuriyetiÔÇÖnin ba┼č┼čehri.
Slav dillerinde, Bo┼čnak├žaÔÇÖda ve Bat literat├╝r├╝nde Sarajevo, Osmanl─▒ T├╝rk├žesiÔÇÖnde Saray, Saray ovas─▒, Saray kasabas─▒, Saray-Bosna veya Bosna Saray─▒ (Bosnasaray) adlar─▒yla ge├žer. YugoslavyaÔÇÖn─▒n da─č─▒lmas─▒ndan sonra kurulan Bosna-Hersek Cum- huriyetiÔÇÖnin ve Bosna-Hersek Federasyonunun (Bo┼čnak ve H─▒rvat Federasyonu), ayr─▒ca Saraybosna KantonuÔÇÖnun merkezi olan Saraybosna, Bosna-Hersek b├Âlgesinin tam ortas─▒nda bulunan Bjelasnica, Igman ve Trebevic da─član aras─▒ndaki Saraybosna ovas─▒nda Bosna nehrinin Miljacka ─▒rma─č─▒ ile birle┼čti─či kesimde yer al─▒r. Trebevic (1629 m ), Ozren (1452 m ), Hrasni- ca (1550 m ), Crni Vrh (1502 m ), Bukovik (1532 m.) ve Crepoljsko (1526 m.) gibi tepelerle ├ževrili olup denizden y├╝ksekli─či 537- 700 m. aras─▒ndad─▒r.
Bug├╝nk├╝ SaraybosnaÔÇÖn─▒n bulundu─ču mevkide Osmanl─▒ ├Âncesinde Bendba┼č─▒ b├Âlgesindeki Brodec k├Ây├╝ ve onun ├žok yak─▒n─▒nda Vrhbosna ad─▒nda k├╝├ž├╝k bir yerle┼čim yeri mevcuttu. Bu kesimde Roma ─░mparatorlu─ču d├Ânemine kadar inen bir k├╝├ž├╝k isk├ón biriminin var oldu─ču ve bir k─▒s─▒m Slav- lar'─▒n daha sonra burada yerle┼čti─či yap─▒lan arkeolojik kaz─▒lardan anla┼č─▒lmaktad─▒r. Ancak Saraybosna tamam─▒yla OsmanlIlar devrinde kurulan bir ┼čehirdir. Saraybosna b├Âlgesine y├Ânelik Osmanl─▒ ak─▒nlar─▒ 818ÔÇÖden (1415) itibaren s─▒kla┼čt─▒ ve Osmanl─▒ n├╝fuzu BosnaÔÇÖdaki yerli h├ónedanlar aras─▒ndaki ├žeki┼čmelerde etkili rol oynamaya ba┼člad─▒. OsmanlI h├ókimiyetini kabul etmek zorunda kalan Kral 11. TvrtkoÔÇÖnun (1420-1443) tahta ├ž─▒k─▒┼č─▒ndan sonra Bosna krallar─▒, bir├žok ┼čehri ele ge├žiren ve asker├« garnizonlar yerle┼čtiren OsmanlIlar taraf─▒ndan haraca ba─čland─▒ (1428-1429) OsmanlIlar ilk olarak 1428-1435 y─▒llar─▒ aras─▒nda bug├╝nk├╝ ┼čehrin yak─▒n─▒ndaki Hodidjed kasabas─▒n─▒ ele ge├žirdiler. Hodidjed vil├óyeti Saray ovas─▒ ile beraber 852ÔÇÖde (1448) tamamen Osmanl─▒ idaresi alt─▒na girdi. B├Âlgede Vrhbosna adl─▒ varo┼čla birlikte Hodidjed kasabas─▒ ve civar─▒ g├╝├žl├╝ bir u├ž sahas─▒ durumuna geldi. Buras─▒ voyvoda unvan─▒ ta┼č─▒yan ─░shak Bey o─člu ├ťsk├╝p beyi ├«s├ó Bey taraf─▒ndan idare ediliyordu. Civarda Osmanl─▒ vasal─▒ Bosna beyleri bulundu─čundan bu b├Âlge ├žift tarafl─▒ kontrol alt─▒na al─▒nm─▒┼č durumdayd─▒. S├Âz konusu ─░dar├« kesimi g├Âsteren 859 (1455) tarihli Tahrir Defteri'nde Saray ovas─▒ bir b├Âlge ad─▒ olarak zikredilmi┼č, ancak bu isimde bir yerle┼čme yerinden s├Âz edilmemi┼čtir. 1462 y─▒l─▒ndan ├Ânce burada Bosna sancak beyi ─░shak Bey veya o─člu ├«s├ó Bey taraf─▒ndan ilk m├╝sl├╝man yerle┼čimi kuruldu. Bu mahalle 922 (1516) y─▒l─▒na kadar Hatip mahallesi, daha sonra Eski Mahalle ve ar-d─▒ndan H├╝nk├ór Mahallesi ┼čeklinde an─▒ld─▒. Gazi ─░shak Bey burada bir saray ve F├ótih Sultan Mehmed ad─▒na H├╝nk├ór Camii ile (862/1458) yan─▒nda bir hamam yapt─▒rd─▒. Bunlar─▒n 866 Cem├óziyelevvelinde (┼×ubat 1462) d├╝zenlenen vakfiyesinden ayr─▒ca z├óviye, mevlev├«h├óne, imaret, caminin kar┼č─▒s─▒ndaki Miljacka ─▒rma─č─▒ ├╝zerinde bir k├Âpr├╝, ─▒rma─č─▒n kar┼č─▒ taraf─▒nda Kolobara Ha-n─▒, bedesten, kervansaray ve birka├ž d├╝kk├ón─▒n yapt─▒r─▒ld─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r (Mujezi- novic, I, 17-18) 894 (1489) tarihli bir kayda g├Âre SaraybosnaÔÇÖn─▒n bulundu─ču yer Bro- dec adl─▒ k├Ây├╝n ekinli─či olup ├«s├ó Bey taraf─▒ndan al─▒narak imar edilmi┼čtir (┼×ahin, s. 22) Saraybosna'n─▒n bir ┼čehir halinde temellerini olu┼čturacak eserlerin in┼čas─▒na ba┼čland─▒─č─▒nda Brodec k├Ây├╝nde yapt─▒r─▒lan ilk Osmanl─▒ saray─▒ndan dolay─▒ 859ÔÇÖdan (1455) itibaren buraya Saray, Saray ovas─▒ veya Saray kasabas─▒ ad─▒ verildi (Kupusovic, s. 48, 51; El21─░ng.), IX, 29) ├ľzellikle saray─▒n muhte┼čem oldu─ču ve bundan dolay─▒ ┼čehre Saraybosna ad─▒n─▒n verildi─či rivayet edilir. Evliya ├çelebi de a┼ča─č─▒ ┼čehirde H├╝nk├ór CamiiÔÇÖnin oldu─ču yerde bir saray in┼ča edilmek suretiyle ┼čehrin ismine Saray dendi─čini, nehrin ad─▒n─▒n ise Bosna oldu─čunu, nehir isminin ┼čehir ismine iz├ófe edilmesiyle ÔÇťBosna-SarayÔÇŁ tabirinin ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ belirtir (Seyahatname, V, 428).
BosnaÔÇÖn─▒n tamamen fethedilmesiyle (1463) bu b├Âlgede Bosna sanca─č─▒ kurulunca buray─▒ olu┼čturan d├Ârt vil├óyetten biri ÔÇťvil├óyet-i Hodidjed" yahut ÔÇťvil├óyet-i Saray ovas─▒ÔÇŁ diye an─▒ld─▒ (Sabanovic, s. 40-41). Saraybosna ise 1468ÔÇÖde be┼č m├╝sl├╝man, altm─▒┼č be┼č h─▒ristiyan h├ónesine sahip k├╝├ž├╝k bir yerle┼čim birimiydi ve Trgovista pazar─▒ ad─▒yla an─▒l─▒yordu. 890ÔÇÖda (1485) k─▒rk iki m├╝sl├╝man, 103 h─▒ristiyan ve sekiz Dub- rovnikli aile ya┼č─▒yordu. Tahmin├« n├╝fus 700-800 ki┼či civar─▒ndayd─▒. 1489ÔÇÖda m├╝sl├╝man n├╝fusta art─▒┼č g├Âzlendi ve h─▒ristiyan n├╝fus d├╝┼čerken m├╝sl├╝man h├óne say─▒s─▒ seksen ikiye y├╝kseldi. Bu tarihten sonra XVII. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒na kadar h─▒ristiyan n├╝fustaki gerileme e─čilimi s├╝reklilik kazand─▒. 922ÔÇÖ- de (1516) 884 h├óne, 366 m├╝cerret (bek├ór erkek) m├╝sl├╝man n├╝fusa kar┼č─▒l─▒k h─▒risti- yanlar yetmi┼č d├Ârt h├óne, on be┼č b├«veden (dul kad─▒n) ibaretti. Altm─▒┼č alt─▒ h├óne de Dubrovnikli vard─▒. XVI. y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒nda ┼čehrin toplam n├╝fusu 5000 dolay─▒na eri┼čmi┼čti. XVI. y├╝zy─▒l─▒n ilk yar─▒s─▒ndan itibaren SaraybosnaÔÇÖda baz─▒ yahudi aileleri de yerle┼čmi┼čti. Onlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ mahallenin ad─▒ ÔÇť├çi- futh├óneÔÇŁ, Dubrovnikli ailelerin ya┼čad─▒─č─▒ mahallenin ad─▒ ÔÇťLatinlukÔÇŁ idi (El2 (─░ng.|, IX, 30).
Saraybosna XVI ve XVII. y├╝zy─▒llarda ├Ânemli bir geli┼čme g├Âsterdi. Bosna sancak beyli─čine getirilen Gazi H├╝srev Bey taraf─▒ndan burada in┼ča edilen k├╝lliye ve kurulan vak─▒flarla Saraybosna bir T├╝rk-─░s- l├óm ┼čehri haline geldi. 1521-1541 y─▒llan aras─▒nda ├╝├ž defa Bosna sancak beyi olan Gazi H├╝srev Bey, Saraybosna ve ├ževresinin ─░sl├ómla┼čmas─▒nda ├žok ├Ânemli rol oynayan din├«, ticar├« ve k├╝lt├╝rel tesisler yapt─▒rd─▒. Bu sebeple SaraybosnaÔÇÖn─▒n ilk kurucusu olarak ├«s├ó Bey, ikinci kurucusu olarak Gazi H├╝srev Bey g├Âsterilir. Onun ┼čehrin ortas─▒nda tesis etti─či k├╝lliye bir sembol olmu┼č (bk GAZ─░ H├ťSREV BEY K├ťLL─░YES─░), y├╝zy─▒llarca bu b├Âlgeye hizmet vermi┼č, medresesinden pek ├žok kimse yeti┼čmi┼čtir. Bu k├╝lli- yenin in┼čas─▒ndan sonra ┼čehre ait 1530 y─▒l─▒ kay─▒tlar─▒nda SaraybosnaÔÇÖda toplam 1112 h├óne, 572 m├╝cerret n├╝fusun varl─▒─č─▒ dikkati ├žeker. Bu n├╝fus yo─čunlu─ču i├žinde h─▒- ristiyanlar on be┼č h├óne, on alt b├«veden iba-retti. B├Âylece m├╝sl├╝man n├╝fus % 98ÔÇÖi bularak ┼čehrin tipik bir ─░sl├óm ┼čehri haline gelmesini sa─člam─▒┼č g├Âr├╝nmektedir. 1542ÔÇÖde bu oranlar de─či┼čmedi. H─▒ristiyanlar on d├Ârt h├óne, alt b├«ve n├╝fusa sahipken m├╝sl├╝manlar 1418 h├óne, 1094 m├╝cerrete ├Ânemli bir say─▒ya ula┼čt─▒. ┼×ehrin toplam n├╝fusu tahminen 9000ÔÇÖe yakla┼čm─▒┼čt─▒. 1570ÔÇÖte aradan ge├žen otuz y─▒ll─▒k s├╝re zarf─▒nda n├╝fus hac-minin 20.000ÔÇÖi bulmas─▒ dikkat ├žekicidir. Toplam seksen sekiz h├óne, d├Ârt b├«veden olu┼čan h─▒ristiyan n├╝fus yan─▒nda 3579 h├óne, 2079 m├╝cerret n├╝fusla m├╝sl├╝manlar % 97ÔÇÖlik bir oran sa─člam─▒┼čt─▒r. Bu s─▒rada ┼čehirde altm─▒┼č ├╝├ž m├╝sl├╝man mahallesi vard─▒. 1604 kay─▒tlan da bu durumu teyit eder, ancak art─▒┼č oran─▒ bir ├Ânceki kay─▒tlara g├Âre daha a┼ča─č─▒ seviyededir (toplam 4035 h├óne, 140 h├óne h─▒ristiyan, 3895 h├óne m├╝sl├╝man). Mahalle say─▒s─▒ doksan bire y├╝kselmi┼čtir. Dubrovnik ve MakedonyaÔÇÖdan Macaristan'a giden yollar─▒n kav┼ča─č─▒nda yer alan Saraybosna ├Ânemli bir ticaret merkezi ├Âzelli─či kazand─▒. Sokullu Mehmed Pa┼ča, Mimar Sinan'a bir imaret yaptrd─▒─č─▒ gibi ├že┼čitli d├Ânemlerde burada g├Ârevde olan valiler taraf─▒ndan cami, medrese ve imarethaneler in┼ča edildi.
XVII. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒nda Saraybos- naÔÇÖy─▒ ziyaret eden Evliya ├çelebi, tepedeki k├╝├ž├╝k kalesi d─▒┼č─▒nda ve akar suyun iki taraf─▒nda bir├žok T├╝rk mahallesi ile S─▒rp, Bulgar ve Eflak re├óy├ón─▒n ikamet etti─či on mahalle ve iki yahudi mahallesinde ekseriyeti ├žok katl─▒, ├╝st├╝ kiremit ve bir k─▒sm─▒ tahta ├Ârt├╝l├╝ 17.000 k├ógir evle 1080 d├╝kk├ón bulundu─čunu yazar. Sokaklar─▒n temiz ve kald─▒r─▒m d├Â┼čeli oldu─čunu, k├ógir binal─▒ bedestende Venedik ve DubrovnikÔÇÖten gelen her t├╝rl├╝ ticar├« e┼čyan─▒n sat─▒ld─▒─č─▒n─▒, ├žar┼č─▒n─▒n ├╝st├╝n├╝n kal─▒n direklerle ├Ârt├╝ld├╝─č├╝n├╝, ┼čehirde yetmi┼č yedisinde cuma namaz─▒ k─▒l─▒nan 177 cami, 180 s─▒byan mektebi, sekiz d├ór├╝lkurr├ó, on d├ór├╝lhadis, k─▒rk yedi tekke, 110ÔÇÖun ├╝st├╝nde ├že┼čme, 700 adet su kuyusu, ├╝├ž kervansaray, yirmi ├╝├ž han, be┼č hamam, yedi imaret. 176 su de─čirmeni ve Miljacka ─▒rma─č─▒ ├╝zerinde yedi k├Âpr├╝n├╝n bulundu─čunu kaydeder. Etraf─▒ yaylalarla sar─▒lm─▒┼č olan bu b├Âlgenin ahalisinin Bo┼čnak├ža, T├╝rk├že, S─▒rp├ža, Latince, H─▒rvat├ža ve Bulgarca konu┼čtu─čunu belirtir (Seyahatname, V, 427-435).
Saraybosna bu s─▒ralarda Bosna eyaletinin merkezi durumundayd─▒. Ancak 959'- dan (1552) itibaren Bosna sanca─č─▒na tayin edilen beylerin asker├« maksatlarla Ban- yalukaÔÇÖda (Banja Luka) oturmaya ba┼čla- malan ├╝zerine sanca─č─▒n merkezi Saraybos- naÔÇÖdan buraya ta┼č─▒nd─▒. 1049ÔÇÖda (1639) yeniden sanca─č─▒n merkezi Saraybosna oldu. Avusturya-Macaristan g├╝├žleriyle Osmanl─▒ ordular─▒ aras─▒ndaki sava┼člardan Saraybosna da etkilendi ve bunun ard─▒ndan sanca─č─▒n merkezi Saraybosna'dan Travnik'e nakledildi, 1851ÔÇÖe kadar Bosna valileri burada oturdular. Saraybosna'n─▒n en ac─▒ g├╝nlerinden biri, Zenta sava┼č─▒ndan sonra 24 Ekim 1697ÔÇÖde 8500 ki┼čilik Avusturya kuvvetlerinin ac─▒mas─▒z h├╝cumuna m├óruz kalmas─▒d─▒r. Bu h├╝cum esnas─▒nda SaraybosnaÔÇÖda b├╝y├╝k bir yang─▒n ├ž─▒kt─▒, ┼čehrin ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝ a┼č─▒r─▒ derecede zarar g├Ârd├╝. Saraybosna bu tarihten itibaren 1788, 1831, 1842, 1852 ve 1879 y─▒llar─▒nda birka├ž defa daha yang─▒na m├óruz kald─▒. 9 Temmuz 1842 tarihindeki yang─▒nda 957 d├╝kk├ón ve 569 ma─čazan─▒n yand─▒─č─▒ tesbit edil- mi┼čtr. Bu d├Ânemde ┼čehir bula┼č─▒c─▒ hastal─▒klar─▒n etkisinde kald─▒ (1690, 1731 -1732, 1741, 1782). Avusturya ve kom┼ču ├╝lkelerle olan s├╝rekli sava┼člar─▒n bir sonucu olarak n├╝fus kay─▒plar─▒ ya┼čand─▒, ekonomik a├ž─▒dan zay─▒flama oldu.
1739 Beigrad Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n ard─▒ndan ┼čehirde kar─▒┼č─▒k bir d├Ânem ba┼člad─▒ ve sosyal tabakala┼čmada baz─▒ de─či┼čiklikler oldu. Kaybedilen kalelerden gelen yeni├žeriler ┼čehirlere yerle┼čerek n├╝fuz kazand─▒lar. Sa- raybosna imtiyazl─▒ bir merkez haline geldi. ┼×ehir ├óyan─▒, asker├« z├╝mreler ve ÔÇťkapu- dan" denilen sivil mahall├« reisler bu durumun daha da g├╝├žlenmesini sa─člad─▒, bunlar siyas├« otoritenin ba┼čl─▒ca temsilcileri oldular. Bosna Valisi Ali Pa┼ča zaman─▒nda bunlar─▒n olu┼čturdu─ču, valiyi denetleyecek ve baz─▒ gelirlerini belirleyecek yetkiye sahip bir ├óyan meclisi dahi te┼čekk├╝l etmi┼čti. Bu uygulamalar neticesinde XVIII. y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒ndan itibaren on y─▒ll─▒k bir d├Ânem boyunca fakir halk─▒n ve m├╝sl├╝man k├Âyl├╝lerin bir dizi isyan─▒ patlak verdi.
XIX. y├╝zy─▒l─▒n ilk yar─▒s─▒ndan itibaren Sa- raybosnaÔÇÖda halkla idareciler aras─▒nda sil├óhl─▒ direni┼če varan ciddi anla┼čmazl─▒klar meydana geldi. 1814ÔÇÖteki kar─▒┼č─▒kl─▒klar sebebiyle 1820'de Cel├óleddin Pa┼ča d├╝zeni zorla sa─člayabildi. Yeni├žeri Oca─čfn─▒n tasfiyesi Abdurrahman Pa┼ča taraf─▒ndan bast─▒r─▒lan isyanlar─▒n en ├Ânemli sebebi say─▒lmaktad─▒r. Reformlara kar┼č─▒ genel ho┼čnutsuzluk s├╝rerken 1831ÔÇÖde baz─▒ yenilikleri uygulamaya koyma te┼čebb├╝sleri, H├╝seyin Kapudan Grada┼č├ževi├ž'in liderli─činde buradaki m├╝sl├╝man ├óyan─▒n ba┼č─▒n─▒ ├žekti─či bir ayaklanmaya d├Ân├╝┼čt├╝. ─░syanc─▒lar ba┼čar─▒ kazand─▒larsa da aralar─▒ndaki rekabet ve anla┼čmazl─▒k sonucu kolayca da─č─▒t─▒ld─▒lar (1832), isyan bast─▒r─▒ld─▒ktan sonra kapu- danl─▒k m├╝essesesi kald─▒r─▒ld─▒ (1835) ve yerine m├╝sellimlikler kuruldu. Yine de s├╝rt├╝┼čme ve direni┼č s├╝rerken Bosna valisi s─▒fat─▒yla ├ľmer Pa┼ča Latas (1850-1851) ├óyan─▒n siyas├« n├╝fuzunu k─▒r─▒p reformlar─▒ uygulamaya ba┼člad─▒. Bu d├Ânemde Bosna alt─▒. Hersek ├╝├ž kaymakaml─▒─ča b├Âl├╝n├╝nce Saray- bosna resm├« merkez oldu. Topal Osman Pa┼čaÔÇÖn─▒n valili─či s─▒ras─▒nda (1861-1869) ─░dar├« yap─▒da ├Ânemli de─či┼čiklikler meydana geldi ve Temmuz 1865ÔÇÖte vil├óyet olarak adland─▒r─▒lan Bosna yedi sanca─ča ayr─▒ld─▒. Sa- raybosna bir sancak merkezi olup yedi kazadan ibaretti (Sabanovic, s. 233-234). Burada vil├óyet meclisi kuruldu, ula┼č─▒m ┼čartlar─▒ iyile┼čtirildi. Ayr─▒ca bir├žok okul a├ž─▒ld─▒, vil├óyet matbaas─▒ kuruldu, ticaret ve pazarlama giderek geli┼čti; fakat k├╝├ž├╝k zanaat kollar─▒ ├ž├Âkmeye ba┼člad─▒.
XIX. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ ortalar─▒na kadar Osmanl─▒ h├ókimiyetinde kalan Saray- bosna, etraf─▒ndaki bir dizi k├Âyl├╝ ayaklanmas─▒ndan zarar g├Ârd├╝. 1875ÔÇÖte ├ž─▒kan isyan siyas├« bir ├Âzellik kazand─▒ ve bu ayaklanma b├╝y├╝k g├╝├žlerin m├╝dahalelerine yol a├žt─▒. 1878'deki Berlin Kongresi'nde Bosna ve Hersek, Avusturya-MacaristanÔÇÖm himayesine verilince SaraybosnaÔÇÖn─▒n durumunda ├Ânemli de─či┼čiklikler oldu. Bosna m├╝sl├╝manlar─▒ Avusturya-MacaristanÔÇÖ─▒n i┼čgaline kar┼č─▒ koydularsa da 29 Temmuz 1878 tarihinde BosnaÔÇÖya d├Ârt taraftan giren i┼čgalci g├╝├žler 19 A─čustos 1878ÔÇÖde Sa- raybosnaÔÇÖya girip b├╝y├╝k direni┼če ra─čmen ┼čehri i┼čgal ettiler. B├Âylece Saraybosna'da Osmanl─▒ h├ókimiyeti d├Ânemi sona erdi. Ancak resm├« olarak Saraybosna ve Bosna- HersekÔÇÖte Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin haklan 1908ÔÇÖ- deki kesin ilhaka kadar s├╝rd├╝ (Enciklope- dija Jugoslauije, I, 114-115).
Avusturya-Macaristan h├╝k├╝meti Saray- bosnaÔÇÖya modern bir idare sistemi getirip ticareti geli┼čtirmeye ├žal─▒┼čt─▒, yollar in┼ča etti; yeni stilde binalar, okullar, ilm├« kurulu┼člar yapt─▒rd─▒ ve bununla m├╝sl├╝manlar─▒n ileri gelenlerini kendi taraf─▒na ├žekmeye ├žal─▒┼čt─▒. Bu d├Ânemde in┼ča edilen Devlet M├╝zesi, Halk Tiyatrosu, ├ťniversite rekt├Ârl├╝─č├╝, mahkeme binas─▒, Ba┼čbakanl─▒k binas─▒. Belediye binas─▒. Demiryollar─▒ idare binas─▒, Ekonomi Fak├╝ltesi, Hotel Central gibi yap─▒lar tamamen Avusturya-Macaristan d├Ânemi k├╝lt├╝r├╝n├╝ SaraybosnaÔÇÖya aktaran ve g├╝n├╝m├╝ze kadar devam eden eserlerdir. Modernle┼čmeye ba┼člayan ┼čehirde ll─▒ca'- daki T├╝rk hamam─▒ restore edildi, ┼čehre elektrik getirildi, su ihtiyac─▒n─▒ gideren yeni su kanallar─▒ yapt─▒r─▒ld─▒. Ayr─▒ca m├╝sl├╝man- lar─▒n din├« ve hukuk├« ihtiya├žlar─▒ i├žin ┼×eriat Kad─▒l─▒k Okulu a├ž─▒ld─▒. S├Âz konusu okul hem din├« kadronun hem kad─▒lar─▒n yeti┼čtirilmesini ama├žlam─▒┼č ve II. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖna kadar toplumda b├╝y├╝k etkisi olmu┼čtur. Bu devirde Viyana ve Budape┼čteÔÇÖde yeti┼čen baz─▒ m├╝sl├╝man ilim adamlar─▒ (Sukrija Ala- gic, Fehim Bajraktarevic, Safvet-beg Basagic, Sacir Sikiric) SaraybosnaÔÇÖnm o d├Ânemdeki ─░sl├óm├« ilimler ve ┼čarkiyat b├Âl├╝m├╝n├╝n tesisinin ├Ânc├╝l├╝─č├╝n├╝ yapt─▒lar. M├╝sl├╝man din├« kurumlan ├╝zerinde kontrol├╝ sa─člamak i├žin Avusturya-Macaristan idaresi 1882ÔÇÖde "re├«s├╝lulem├óÔÇŁ makam─▒n─▒ olu┼čturdu. 28 Haziran 1914 tarihinde Avusturya-Macaristan veliahd─▒ ar┼čid├╝k Frans Ferdinand ve e┼či Sofia, Saraybosna'y─▒ ziyaretleri esnas─▒nda gizli bir S─▒rp te┼čkil├ót─▒ mensubu olan Gavrilo Princip taraf─▒ndan ├Âld├╝r├╝ld├╝. Bu olay, Avusturya ile S─▒rbistan aras─▒nda bir sava┼č─▒n ├ž─▒kmas─▒na ve hemen ard─▒ndan 1. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ba┼člamas─▒na yol a├žt─▒.
Saraybosna'n─▒n XIX. y├╝zy─▒ldaki n├╝fusu giderek art─▒┼č g├Âsteren bir meyil izledi. 1851ÔÇÖde burada 21.102 (15.224 m├╝sl├╝man, 3575 Ortodoks, 239 Katolik, 1714 yahudi), 1895'te 38.083 (17.787 m├╝sl├╝man, 5858 Ortodoks, 10.672 Katolik, 4054 yahudi) ki┼či ya┼č─▒yordu. 1910ÔÇÖda n├╝fusunun 51.919ÔÇÖa (18.460 m├╝sl├╝man, 8450 Ortodoks, 17.922 Katolik, 6397 yahudi) y├╝kseldi─či anla┼č─▒lmaktad─▒r (EF [─░ng. 1, IX, 32). ┼×emseddin S├ómi, Saraybosna'daki halk─▒n ├╝├žte ikisinin m├╝sl├╝man ve ┼čehirdeki toplam n├╝fusun 50.000 oldu─čunu, 120 kadar cami ve mescidin, birka├ž medresenin, bir gureba hastahanesinin, bir r├╝┼čdiye, bir d├ó- r├╝lmuallim├«n, yirmi s─▒byan mektebinin bulundu─čunu yazmaktad─▒r. Ayr─▒ca h─▒ristiyanlara ait bir mekteb-i id├ód├« ile birka├ž mekteb-i ibtid├ó├«nin oldu─čuna ve Saraybosna ile Brod aras─▒nda bir demiryolu hatt─▒n─▒n varl─▒─č─▒na i┼čaret etmektedir (K├óm├╗silÔÇÖl- a'l├óm, II, 1388).
I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ard─▒ndan 1918-1941 y─▒llar─▒ aras─▒nda Saraybosna b├Âlgede ├Ânemli bir merkez olmas─▒na ra─čmen Yugoslavya Krall─▒─čfndaki Beigrad, Zagreb ve Ljublja- na gibi ┼čehirlerin seviyesine ula┼čamad─▒ ve eski ├Ânemini kaybetti. 1929ÔÇÖdan itibaren Drina Banl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n merkezi olarak zikredildi. 1921ÔÇÖde 60.087 olan n├╝fusu (21.465 m├╝sl├╝man, 12.479 Ortodoks, 18.076 Katolik, 7427 yahudi) 1941'de 80.000ÔÇÖe ula┼čt─▒. Bu devirde Gazi H├╝srev Bey Medresesi'ndeki e─čitim devam ederken bir ┼×eriat Lisesi kuruldu. 1887ÔÇÖde a├ž─▒lan ┼×eriat / Kad─▒l─▒k Okulu kapat─▒larak yerine 1937'de fak├╝lte seviyesinde Y├╝ksek ─░sl├óm├« ┼×eriat-Teoloji Okulu a├ž─▒ld─▒. Bu d├Ânemde m├╝sl├╝manlara ait gazete, dergi ve ─░lm├« ara┼čt─▒rmalar mevcut-tu. Ayr─▒ca m├╝sl├╝manlar─▒n siyas├« partileri faaliyetlerini Saraybosna'da s├╝rd├╝rmekteydi. Krall─▒k Yugoslavyas─▒ devrinde Saraybosna'da Glasr─▒ik, Gajret, Narodr─▒a Uz- danica, Beha─▒, Novi Behar gibi ─░sl├óm├« dergi ve gazeteler vard─▒. II. D├╝nya Sava┼č─▒ esnas─▒nda (1941-1945) Saraybosna. Hitler Almanyas─▒ ile i┼č birli─či i├žerisinde bulunan Ante Pavelic liderli─čindeki Ba─č─▒ms─▒z H─▒rvatistan Devleti'nin bir par├žas─▒yd─▒.
II. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ard─▒ndan kurulan ├╝to Yugoslavyas─▒ d├Âneminde (1945-1990) Saraybosna, Yugoslavya'y─▒ olu┼čturan alt─▒ cumhuriyetten biri olan Bosna-Hersek Sosyalist CumhuriyetiÔÇÖnin ba┼č┼čehri olarak il├ón edildi, b├Âylece yeniden b├Âlgede ├Ânem kazanmaya ba┼člad─▒. 1946ÔÇÖda 100.000ÔÇÖi ge├žen Saraybosna'n─▒n n├╝fusu 1961'de 213.092ÔÇÖ- ye ula┼čt─▒, 1991'den sonra 300.000ÔÇÖi a┼čt─▒. Bu arada Nisan 1946ÔÇÖda Y├╝ksek ─░sl├óm├« ┼×eriat-Teoloji Okulu niha├« ┼čekilde kapat─▒ld─▒. Ancak ba─č─▒ms─▒z ├╝lkeler liderli─čini ├╝stlenen Tito Yugoslavyas─▒, Saraybosna'daki Gazi H├╝srev Bey MedresesiÔÇÖnin devam─▒na izin verdi ve 1977ÔÇÖde Islamski Teoloski Fakul- tet ad─▒ alt─▒nda bir il├óhiyat fak├╝ltesinin e─čitime ba┼člamas─▒na g├Âz yumdu. S├Âz konusu fak├╝lte bug├╝n ─░sl├óm├« ─░limler Fak├╝ltesi ad─▒yla Saraybosna ├ťniversitesi i├žinde faaliyetini s├╝rd├╝rmektedir. 1950ÔÇÖde a├ž─▒lan ┼×arkiyat Enstit├╝s├╝ de g├╝n├╝m├╝zde mevcuttur.
1990'daki demokratik se├žimlerden sonra Aliya ─░zzetbegovi├ž y├Ânetiminde m├╝sl├╝- manlar─▒n sosyal hayat─▒ giderek daha da geli┼čti. Preporod adl─▒ bir k├╝lt├╝r cemiyeti, el-Kalem isminde ─░sl├óm├« eserler ne┼čriyat─▒ yapan bir kurulu┼č ve Merhamet isminde bir sosyal yard─▒m cemiyeti kuruldu. SaraybosnaÔÇÖda 29 ┼×ubat 1992 - 1 Mart 1992 tarihlerinde yap─▒lan ba─č─▒ms─▒zl─▒k referan-dumunun hemen ard─▒ndan 1996'ya kadar s├╝recek olan sava┼č ba┼člad─▒. S Nisan 1992ÔÇÖ- de S─▒rp yanl─▒s─▒ Yugoslav ordusu taraf─▒ndan i┼čgal edilen Saraybosna Havaalan─▒ ile 2 May─▒s 1992ÔÇÖde S─▒rp g├╝├žleri taraf─▒ndan resmen il├ón edilen 142S g├╝nl├╝k Saraybosna Muhasaras─▒ 29 ┼×ubat 1996 tarihinde sona erdi. Bu s├╝re i├žerisinde Saraybosna, S─▒rp g├╝├žleri taraf─▒ndan yo─čun bi├žimde roket sald─▒r─▒s─▒na m├óruz kald─▒. Stalingrad (St. Petersburg) muhasaras─▒ndan sonra d├╝nya tarihinde en ┼čiddetli muhasara g├╝nlerini ya┼čayan SaraybosnaÔÇÖn─▒n d─▒┼č d├╝nya ile ili┼čkisi 1993ÔÇÖte Butmir b├Âlgesinde yapt─▒r─▒lan 800 metrelik bir t├╝nelle sa─čland─▒. Resm├« bilgilere g├Âre muhasara esnas─▒nda 11.000 ki┼či ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č, 50.000 ki┼či yaralanm─▒┼č ve 35.000 bina tahrip edilmi┼čtir. Bunlar aras─▒nda ├Âzellikle camiler, hastahaneler, k├╝t├╝phaneler, medya merkezleri, devlet binalar─▒, asker├« k─▒┼člalar ve halk─▒n ya┼čad─▒─č─▒ bir k─▒s─▒m binalar b├╝y├╝k hasar g├Ârm├╝┼čt├╝r. V─▒- jecnica ad─▒yla bilinen yap─▒ ve i├žindeki ┼×arkiyat Enstit├╝s├╝ 17 May─▒s 1992'de top at─▒┼člar─▒yla yanm─▒┼č ve enstit├╝n├╝n zenginliklerinden sadece % 1 ÔÇÖi kurtar─▒labilmi┼čtir (kr┼č. Riedlmayer, lX/3 119951, s. 337-341). Day- ton Antla┼čmas─▒ÔÇÖnda (1995) muhasaran─▒n kald─▒r─▒lmas─▒ karar─▒ al─▒nd─▒─č─▒ tarihten itibaren g├╝n├╝m├╝ze kadar Saraybosna hem yeni kurulan Bosna-Hersek Devleti'nin hem de M├╝sl├╝man-H─▒rvat FederasyonuÔÇÖnun ba┼č┼čehridir. Sava┼č esnas─▒nda meydana gelen tahribat─▒n bir k─▒sm─▒ g├╝n├╝m├╝ze kadar ancak giderilebilmi┼čtir.
Saraybosna bir Osmanl─▒ ┼čehri olarak geli┼čti─či i├žin b├Âlgenin n├╝fusunun ─░sl├ómla┼čmaya ba┼člamas─▒ halk─▒n hayat tarz─▒nda ve k├╝lt├╝r├╝nde ├Ânemli etkiler yapm─▒┼čt─▒r. Do─ču dillerinde ┼čiirler yazan SaraybosnaÔÇÖn─▒n m├╝sl├╝man ┼čairleri daha ziyade T├╝rk├žeÔÇÖyi kullanm─▒┼čt─▒r. T├╝rk├že ┼čiir yazanlar aras─▒nda SaraybosnaÔÇÖda do─čan Nergis├« (├Â. 1044/
Hünkâr Camii
1635), hem T├╝rk├že hem Bo┼čnak├ža ┼čiir yazan Ha┼čan K├óim├« (├Â. 1102/1691), modern tarih├žili─če ge├ži┼či ifade eden bir eseri bulunan ┼×eyh Seyfudin Kemura (├Â. 1917), OsmanlI idaresinin son d├Ânemleriyle Avusturya i┼čgalini takip eden olaylarla ilgilenen Muhammed Enver├« Kadi├ž (├Â. 1931), ilk modern tarih├ži ve ayn─▒ zamanda ┼čair Saffet Bey Ba┼čagi├ž (├Â. 1934) zikredilebilir. SaraybosnaÔÇÖda ─░sl├óm k├╝lt├╝r├╝ ├Âzellikle ┼čehirli karakteri a─č─▒r basan bir niteli─če sahiptir.
G├╝n├╝m├╝ze kadar b├╝t├╝n zorluklara ve sava┼člara ra─čmen SaraybosnaÔÇÖda H├╝nk├ór Camii (862/1458), Gazi H├╝srev Bey Camii (937/1530), Ferhad Bey Camii (969/1562), Ali Pa┼ča Camii (968/1561), ├çekrek├ži Mus- lihuddin Camii (932/1525), Hac─▒ Osman Mescidi (1000/1591), Hoca Durak (Ba┼č├žar- ┼č─▒) Camii (1283/1866), ├çoban Ha┼čan Camii (1291/1874), H├╝nk├ór K├Âpr├╝s├╝ (862/1458), Seher-Cehajina Cuprija (1585), Kozja Cuprija (XVI. y├╝zy─▒l), Principov Most (1541); Hac─▒ Sinan Tekkesi (1188/1775) ve Gazi H├╝srev Bey Hamam─▒, Gazi H├╝srev Bey Medresesi (Kur┼čumliye) (944/1537), Gazi H├╝srev Bey Bedesteni (1537), Brusa Bedesteni (958/1551), Gazi H├╝srev Bey Camii yan─▒ndaki Saat Kulesi, Morica Han gibi eserler h├ól├ó ayaktad─▒r ve mimarinin muhte┼čem ├Ârneklerini te┼čkil etmektedir (daha geni┼č bilgi i├žin bk. Mujezinovic, 1, 7-533; Ayverdi, AvrupaÔÇÖda Osmanl─▒ Mimar├« Eserleri II, III, 306-420; a.mlf., VD, sy. 3 |1956|, s. 194-206).
Bosna-Hersek Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde faaliyet g├Âsteren ve ─░mam- Hatip Lisesi seviyesinde olan Gazi H├╝srev Bey MedresesiÔÇÖnin erkek ve k─▒z olarak iki b├Âl├╝m├╝ halen devam etmektedir. Gazi H├╝srev Bey K├╝t├╝phanesi, Gazi H├╝srev Bey Ca- miiÔÇÖne ├žok yak─▒n bir yerde yap─▒lan yeni binas─▒na ta┼č─▒nacakt─▒r. K├╝t├╝phanede 17.000ÔÇÖi a┼čk─▒n yazma eser, 20.000ÔÇÖi a┼čk─▒n matbu ─░sl├óm├« eserle 20.000ÔÇÖi a┼čk─▒n Bo┼čnak├ža ve Avrupa dillerinde yaz─▒lm─▒┼č matbu eser mevcuttur.
Resm├« olarak 297.416 n├╝fusa sahip olan SaraybosnaÔÇÖn─▒n 1992-1996 sava┼č─▒ndan sonra n├╝fusunun 500.000ÔÇÖi a┼čt─▒─č─▒ zikredilmektedir. G├╝n├╝m├╝zde Grad Sarajevo ad─▒ndaki ┼čehir Stari Grad, Centar, Novo Sarajevo ve Novi Grad isminde d├Ârt belediyeden olu┼čmaktad─▒r. ┼×ehirde hisar─▒n ete─čindeki kesimde tamamen T├╝rk ┼čehri g├Âr├╝n├╝m├╝, onun ├ževresinde 1878ÔÇÖden sonra ger├žekle┼čtirilen dama planl─▒ Avusturya ┼čehri g├Âr├╝n├╝m├╝, onun ├ževresinde geni┼č caddeler etraf─▒nda yay─▒lan daha modern g├Âr├╝n├╝m h├ókimdir. Dayton Anla┼čmas─▒ÔÇÖna g├Âre ┼čehrin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ Bosna-Hersek FederasyonuÔÇÖna, di─čer bir k─▒sm─▒ da S─▒rp b├Âlgesi olarak S─▒rp CumhuriyetiÔÇÖne aittir.

 

all wives cheat online women who cheated

E─čitim Kurumlar─▒
1.H├╝nkar K├Âpr├╝s├╝ -

K├╝t├╝phaneleri

Yazarlar─▒

Bu ┼čehirde kay─▒tl─▒ ├╝yeler
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 17.11.2014



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...