E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Artvin

 ┼×ehir Detay─▒ ┼×ehir No : S- 10  
Di─čer Adlar─▒ ├ťlke
  T├╝rkiye  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi
Hurriler  M.├ľ. 2000 
   
┼×ehir No: S-10 Hit : 4302
Hata Bildirimi Tavsiye Et

├ľzeti
google map link i├žin t─▒klay─▒n
all wives cheat online women who cheated
women cheat on their husbands husband cheated unfaithful wife

Hakk─▒nda Bilgi

Artvin

 

ArtvinÔÇÖin tarih ├Âncesi d├Ânemlerine ait bilgileri ─░ran ve Bizans kaynaklar─▒ yada Erzurum ya da KarsÔÇÖa dair g├╝n├╝m├╝z ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n─▒n eserlerinden ├Â─črenebilmekteyiz.

Artvin ve ├ževresi olduk├ža k├Âkl├╝ ve zengin uygarl─▒klar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ bir b├Âlgedir. Toprak yap─▒s─▒n─▒n elveri┼čsiz olmas─▒ ve bilim merkezlerinden uzakl─▒─č─▒ nedeni ile planl─▒ ve bilimsel tarzda arkeolojik ├žal─▒┼čmalar yap─▒lamam─▒┼čt─▒r. Buna ra─čmen Prof Dr. ─░brahim K├ÂktenÔÇÖin Kars civar─▒nda ve ├ç─▒ld─▒r G├Âl├╝n├╝n kar┼č─▒s─▒na yapt─▒─č─▒ kaz─▒larda dolmen ve menhir kal─▒nt─▒lar─▒ bulunmu┼čtur. K├Âkten 1965ÔÇÖte KarsÔÇÖ─▒n g├╝neyinde ve Aras nehrinin kuzey kesimindeki Ala Da─č─▒n do─ču ete─činde Cam─▒┼čl─▒ K├Ây├╝n├╝n s─▒n─▒r─▒ndaki kayal─▒klarda geyik avc─▒l─▒─č─▒ ile ilgili duvar resimleri bulunmu┼čtur.

1933 ve 1955 y─▒llar─▒nda Yusufeli ve ┼×av┼čat y├Ârelerinde halk─▒n buldu─ču bak─▒r baltalar─▒n M.├ľ. 3000-4000 y─▒llar─▒na ait oldu─ču san─▒lmaktad─▒r.

Ayn─▒ y├Ârede bulunan tun├ž baltalar─▒n 3000-2000 y─▒llar─▒na ait olduklar─▒ bilinmektedir.

Artvin ve ├ževresi tarih ├Âncesi devirleri cilal─▒ ta┼č devrinden ba┼člayarak bak─▒r-tun├ž demir devri olarak s─▒ras─▒ ile ya┼čam─▒┼čt─▒r. M.├ľ. 10.000 ile 8.000 y─▒llar─▒ndan kalma cilal─▒ ta┼č ├ža─č─▒na ait insan izleri ArtvinÔÇÖde de bu ├ža─člarda insanlar─▒n ya┼čam─▒┼č oldu─ču izlenimini vermektedir. Bulunan madeni e┼čyalar ise tarih ├Âncesi devirlerin s─▒ras─▒ ile ya┼čand─▒─č─▒n─▒ belgelemektedir.

 

ArtvinÔÇÖde ─░lk Devletler ve ─░stilalar

ArtvinÔÇÖe egemen ilk Kavim T├╝rklerin atalar─▒ olarak kabul g├Âren Hurrilerdir. M.├ľ. 2000 tarihinden ba┼člayarak Hurriler Artvin ve ├ževresinde site devletleri kurmu┼člard─▒r. Hitit kral─▒ II. Mur┼čit M.├ľ. 1360ÔÇÖten itibaren 20 y─▒l s├╝rd├╝─č├╝ seferler ile ArtvinÔÇÖi ele ge├žirmi┼čtir.

Hurrilerin soyundan gelen Urartular, ba┼čkenti Van olan, geliri tar─▒m-hayvanc─▒l─▒k-ticarete dayal─▒ do─čru Anadolu merkezli bir devlet kurmu┼člard─▒r. Kuzey s─▒n─▒rlar─▒n─▒ ArtvinÔÇÖe kadar geni┼člettiler. Ancak do─čudan b├╝y├╝k g├Â├žlerle gelen ─░skitlerin bask─▒s─▒na dayanamad─▒lar ve y─▒k─▒ld─▒lar. Artvin bu kez Kafkasya merkezli ─░skit devletinin bat─▒ s─▒n─▒r─▒nda yer ald─▒.

Eski Yunan tarih├žisi HeredotÔÇÖun ─░skit diye nitelendirdi─či bu devlet ├ža─č─▒n─▒n ├Ânc├╝s├╝yd├╝. Tekerle─či icat eden, at─▒ evcille┼čtiren, tarihte ilk beyin ameliyat─▒n─▒ ger├žekle┼čtiren ─░skitler, ArtvinÔÇÖi ele ge├žirerek bu alan─▒ askeri ├╝s olarak kullanmaya ba┼člam─▒┼člard─▒r.

─░skitler sonras─▒ Arsaklar ad─▒ verilen s├╝lale ArtvinÔÇÖe egemen oldu. ┼×amanist dini ├Â─čretiye inanan bu s├╝lale M.S. 350ÔÇÖli y─▒llarda Bizans etkisinde kalarak ─░sevi dini kabul ettiler. Daha sonra da BizansÔÇÖ─▒n tahakk├╝m├╝ alt─▒na girdiler. 575 y─▒l─▒nda ─░ran Kral─▒ I. Darivs BizansÔÇÖa sald─▒r─▒nca bundan istifade eden Hazar T├╝rk├╝leri ├çoruh boylar─▒na egemen oldular.

Hz. Osman d├Âneminde ─░slam ordular─▒ kumandana Mesleme O─člu Habib BizansÔÇÖ─▒ yenerek ┼×av┼čat-Ardanu├ž-ArtvinÔÇÖi ele ge├žirdi. Hazar denizine ilerlemek istese de Musevi yeti kabul eden Hazarlar taraf─▒ndan durduruldular. Emeviler d├Âneminde Hazarlar ile birle┼čen Artvin halk─▒ ─░slam ordular─▒na kar┼č─▒ direndi. 786ÔÇÖda Abbasi Halifesi Harun Re┼čit ├çoruh b├Âlgesini ba┼čkenti Ba─čdatÔÇÖa ba─člad─▒.

853-1023 Artvin Bagratlar ve Sac adl─▒ Abbasilere ba─čl─▒ iki beylik kuruldu. Sac emirli─či y─▒k─▒l─▒nca Artvin tekrar BizansÔÇÖ─▒n eline ge├žti. Bu esnada ─░ran Merkezli kurulan Sel├žuklu Devletinin reisi Tu─črul Bey Anadolu nun ke┼čfi i├žin 1018ÔÇÖde karde┼či ├ça─čr─▒ BeyÔÇÖi bat─▒ya g├Ânderdi. 1040 Dandanakan Sava┼č─▒nda Gaznelileri yenip devlet stat├╝s├╝ne ├ž─▒kan Sel├žuklular 1048 Pasinler sava┼č─▒ ile Artvin s─▒n─▒r─▒na kadar geldiler.

Alparslan 1064ÔÇÖte G├╝rcistan seferine ├ž─▒karak ├çoruh boylar─▒n─▒ ele ge├žirir. AlparslanÔÇÖ─▒n ├Âl├╝m├╝ ├╝zerine BizansÔÇÖtan yard─▒m alan G├╝rc├╝ Kral─▒ Gorgi ArtvinÔÇÖi tekrar ele ge├žirdi. Fakat 1081ÔÇÖde Melik┼čahÔÇÖa yenilince Melik┼čahÔÇÖ─▒n deste─či ile ├çoruhÔÇÖu da i├žine alan Erzurum-Bayburt ÔÇôKars merkezli Saltuko─člu beyli─či kuruldu. T├╝rk n├╝fusunun ArtvinÔÇÖe yay─▒lmas─▒ h─▒zland─▒.

B├╝y├╝k Sel├žuklu Devletinin y─▒k─▒l─▒┼č─▒ sonras─▒ Artvin Azerbaycan merkezli ─░ldeniz o─člu Atabeyli─čine ba─čland─▒. 1263ÔÇÖte Kubilay ArtvinÔÇÖi ele ge├žirerek bu y├Âreyi ─░lhanl─▒ topraklar─▒na katt─▒. 1265ÔÇÖte K─▒p├žak T├╝rk├╝ olan Sark is bu y├Ârede ├ç─▒ld─▒r Atabeyli─čini kurdu.

1458-1463-1466 y─▒llar─▒ aras─▒nda Akkoyunlu h├╝k├╝mdar─▒ Uzun Hasan ├çoruh boylar─▒na ├╝├ž sefer d├╝zenlese de Osmanl─▒ h├╝k├╝mdar─▒ II. MehmedÔÇÖe Oltukbeli sava┼č─▒nda yenilince zay─▒flama s├╝recine girerek Safevilerin 1502ÔÇÖde eline ge├žmi┼čtir.

 

Osmanl─▒ Serhat ┼×ehri Artvin

Artvin ─░linin Osmanl─▒ y├Ânetimine ge├žti─či evrelere ait belgeler yeterli de─čildir. Bununla beraber II. MehmedÔÇÖin Trabzon Rum Devletini y─▒karak Karadeniz b├Âlgesinin sahil k─▒y─▒s─▒n─▒ Artvin ─░linin k─▒y─▒ kesiminden itibaren ele ge├žirdi─či bilinmektedir. Bu esnada Artvin-Yusufeli-Ardanu├ž-Bor├žka ├ç─▒ld─▒r Atabeyli─činin elinde bulunuyordu.

I. Selim Trabzon valisiyken G├╝rcistanÔÇÖa yapt─▒─č─▒ seferde BatumÔÇÖun g├╝neybat─▒s─▒nda bulunan G├╝ney Kalesini ele ge├žirmi┼čtir. Bu kalenin ad─▒ ile sancak kuran I. Selim sanca─ča Bor├žka-Hopa ve ArtvinÔÇÖi ba─člam─▒┼čt─▒r. ├çald─▒ran seferinden 20 y─▒l sonra Erzurum Beylerbeyi Mehmed Han Yusufeli civar─▒na ak─▒nlar yapm─▒┼čt─▒. Ardanu├ž Atabeyi II. Keykavus ayaklan─▒nca I. SelimÔÇÖin o─člu padi┼čah I. S├╝leyman ikinci veziri Kara Ahmet Pa┼čay─▒ isyan─▒ bast─▒rmakla g├Ârevlendirmi┼čtir. Kara Ahmet Pa┼čan─▒n ─░kinci seferi ile Pert-E─čekte adl─▒ ilk Livane Sanca─č─▒ kuruldu. 1549-51 y─▒llar─▒ aras─▒nda ┼×av┼čat-Yusufeli aras─▒ndaki Ardanu├ž b├Âlgesi iki y─▒l kadar II. KeykavusÔÇÖun elinde kald─▒. 13 Haziran 1551 g├╝n├╝ Ardanu├ž Kalesini de fetheden Erzurum Beylerbeyi ─░skender Pa┼ča bu b├Âlgeyi de Osmanl─▒ ├╝lkesine katt─▒. II. Keykavus ka├žarak ─░ranÔÇÖa s─▒─č─▒nd─▒.

1627ÔÇÖde Osmanl─▒ topraklar─▒na kat─▒lan AcaristanÔÇÖ─▒n ├Ânemli bir merkezi olan Batum ┼čehri ise III. Ahmed d├Ânemi vezirlerinden Hasan Pa┼ča taraf─▒ndan 1703ÔÇÖte kurulmu┼čtur.

Artvin ve ├ževresi ├ç─▒ld─▒r eyaleti ile birlikte yakla┼č─▒k 250 y─▒l Osmanl─▒ Devletinin egemenli─činde kalm─▒┼čt─▒r. 1828 Osmanl─▒ Rus sava┼č─▒ ve sava┼č sonucu imzalanan Edirne Anla┼čmas─▒ ile Ah─▒ska Osmanl─▒ elinden ├ž─▒k─▒nca ├ç─▒ld─▒r eyalet te┼čkilat─▒ bozuldu. Anla┼čma gere─či ├ç─▒ld─▒r eyaletinin bir k─▒sm─▒n─▒ Osmanl─▒ kaybetti. Buna kar┼č─▒l─▒k Artvin-Bor├žka-Ardanu├ž-┼×av┼čat-Yusufeli Osmanl─▒ elinde kald─▒.

1854-56 K─▒r─▒m Sava┼č─▒nda Osmanl─▒ Devleti ─░ngiltereÔÇÖden ald─▒─č─▒ destek ile Batum yak─▒nlar─▒ndaki ┼×evket-─░l kalesine sald─▒rd─▒. Sava┼č ba┼člay─▒nca 600 kadar ArtvinÔÇÖli g├Ân├╝ll├╝ Kars savunmas─▒nda ba┼čar─▒l─▒ sava┼člar verdiler.

Ruslar─▒n g├╝neye inme ve d├╝nya imparatorlu─ču yaratma plan─▒ ile 1877-78 (93 Harbi) Osmanl─▒-Rus sava┼č─▒ ├ž─▒kt─▒. Bu sava┼č Artvin y├Âresi halk─▒na pahal─▒ya mal oldu. 24 Nisan Rusya Kars-Ardahan-BatumÔÇÖu i┼čgal ettikten sonra T├╝rk topraklar─▒na do─čru ilerlemeye ba┼člad─▒. 2 May─▒s 1877ÔÇÖde 800ÔÇÖden fazla askerimizi ┼čehit ettiler. Ardahan dolay─▒n─▒ ele ge├žiren Ruslara kar┼č─▒ Artvin halk─▒ Ardanu├ž ve ┼×av┼čatÔÇÖa do─čru g├Â├ž etmeye ba┼člad─▒lar.

┼×─▒pka ge├židinde hatal─▒ hatlar kuran S├╝leyman Pa┼ča y├╝z├╝nden Ruslar bu hatlar─▒ delerek Do─ču Anadolu i├žlerine kadar ilerlediler. Osmanl─▒ bar─▒┼č teklifinde bulunmak zorunda kald─▒.

3 Mart 1878ÔÇÖde Osmanl─▒ ile Rusya aras─▒nda 29 maddeden olu┼čan Ayestefanos bar─▒┼č─▒ imzaland─▒. 19. maddesinde yer alan 245.207.301 alt─▒n tazminat─▒n─▒ ├Âdemeyen Osmanl─▒, Kars-Ardahan-Batum topraklar─▒n─▒ RusyaÔÇÖya tazminat kar┼č─▒l─▒─č─▒ vermek zorunda kalm─▒┼čt─▒r. Bu bar─▒┼č Avrupal─▒ devletlerin ├ž─▒kar─▒na ayk─▒r─▒ d├╝┼č├╝nce 23 Aral─▒k 1978ÔÇÖde Berlin Bar─▒┼č─▒ imzaland─▒. Bu bar─▒┼č ile Elvire-i Selase denen Kars-Ardahan-Batum Rusya eline ge├žti.

8 ┼×ubat 1879ÔÇÖda Osmanl─▒ ile Rusya aras─▒nda imzalanan b├╝y├╝k Muhaide anla┼čmas─▒ ile Kars-Ardahan-BatumÔÇÖda ya┼čayan T├╝rkler bat─▒ya do─čru g├Â├ž etmeye ba┼člam─▒┼člard─▒r. Ger├žek Frans─▒z Devriminin getirdi─či ulusalc─▒l─▒k ilkesi gerekse de Ruslar─▒n g├╝neye inmek i├žin uygulad─▒─č─▒, politikalar sonucu biz T├╝rklerin y├╝zy─▒llar boyu beraber ya┼čad─▒─č─▒, sad─▒k millet diye adland─▒rd─▒─č─▒ Ermeniler I. D├╝nya sava┼č─▒na kadar en kanl─▒ sava┼člar─▒ yapt─▒─č─▒m─▒z milletlerden biri olmu┼čtur.

 

Milli M├╝cadele D├Âneminde Artvin

1917 Ekiminde Bol┼čevikler RusyaÔÇÖda y├Ânetimini ele ge├žirerek Ramonov hanedanl─▒─č─▒n─▒ devirince yeni kurulan Sovyet Rusya I. D├╝nya sava┼č─▒ndan ├žekilerek 18 Aral─▒k 1917ÔÇÖde Artvin ve ┼×av┼čatÔÇÖtan ├žekildi. Sovyet Rusya 3 Mart 1918ÔÇÖde I. D├╝nya sava┼č─▒na kat─▒lan devletlerle imzalad─▒─č─▒ Bresk-Litovsk Anla┼čmas─▒ h├╝km├╝nce Kars-Ardahan-BatumÔÇÖu Osmanl─▒ya b─▒rakt─▒. 15. Kolordunun ba┼č─▒nda bulun Kaz─▒m Karabekir Erzurum-Erzincan-Erivan b├Âlgesine girdi. 18 Haziran 1918ÔÇÖde Osmanl─▒ H├╝k├╝meti G├╝rcistan Milli h├╝k├╝meti ile anla┼čarak Kars-Ardahan-Batum illerinde hak iddia etmelerini engelledi.

I. D├╝nya sava┼č─▒ndan yenik ayr─▒lan Osmanl─▒ Devleti ad─▒na 30 Ekim 1918ÔÇÖde Bahriye Naz─▒r─▒ Rauf Orbay Mondros Ate┼čkes Anla┼čmas─▒n─▒ imzalad─▒. Bu ate┼čkesten 1 ay sonra 17 Aral─▒k 1918ÔÇÖde ─░ngiltere BatumÔÇÖu i┼čgal etti. 1878-1918 aras─▒ 40 y─▒l s├╝ren Rus i┼čgali sonras─▒ ─░ngiliz i┼čgali ba┼čl─▒yordu. MondrosÔÇÖun 5. Maddesi gere─či i┼čgale kar┼č─▒ direnen Milislerin elinden silahlar─▒ al─▒nd─▒. ─░ngiliz generali Ravtenson Kaz─▒m KarabekirÔÇÖe ├žekti─či telgraf ile ordusunu terhis etmesini istese de Karabekir bunu kabul etmedi. 19 May─▒s 1919ÔÇÖda Ulu ├ľnder Mustafa Kemal Atat├╝rk T├╝rk yurdunun d├╝┼čman i┼čgalinin kurtulu┼ču i├žin SamsunÔÇÖda ele ald─▒─č─▒ meseleyi Havza ve Amasya Genelgeleri ile tutu┼čturdu. Do─ču AnadoluÔÇÖda 23 TemmuzÔÇÖda toplad─▒─č─▒ Erzurum Kongresi ile y├Âre halk─▒n─▒ emperyalist ─░ngilizler ve piyonu Ermenilerin niyetlerine kar┼č─▒ birle┼čtirdi.

1920 ba┼č─▒nda G├╝rcistanÔÇÖda bulunan G├╝rc├╝ ─░slamaiyesi adl─▒ cemiyet Batum ve Artvinli G├╝rcistanÔÇÖa katarak istiyordu. Bu olay─▒ haber alan Kaz─▒m Karabekir olay─▒ ├Ânledi. 28 Ocak 1920ÔÇÖde son Osmanl─▒ Mebuslar Meclisinde al─▒nan Misak-─▒ Milli kararlar─▒ ile Kars-Ardahan-BatumÔÇÖda halkoylamas─▒na gidilece─či karar─▒ al─▒nd─▒. Bu karar─▒n al─▒nmas─▒n─▒n temel nedeni bu topraklarda T├╝rk n├╝fusunun fazla olmas─▒ndan kaynaklan─▒yordu. ─░ngiliz i┼čgal kuvvetlerinin BatumÔÇÖdan ├žekilmesi ├╝zerine G├╝rcistan h├╝k├╝meti 1 Temmuz 1920ÔÇÖda BatumÔÇÖu i┼čgal etti. Bu i┼čgal s─▒ras─▒nda TBMMÔÇÖnin Batum Milletvekillerinden M. Edip D─░N├ç ve Ahmet Akit Beyler 1129 ki┼čilik Milli olaylar─▒ ile i┼čgale kar┼č─▒ ├╝st├╝n gayretler sergilemi┼člerdir. TBMMÔÇÖnin Eyl├╝l-Aral─▒k 1920ÔÇÖde ├╝├ž ay s├╝ren Ermeni sava┼č─▒nda ba┼čar─▒l─▒ olmas─▒ sonras─▒ M.Kemal G├╝rc├╝ h├╝k├╝meti ile temaslara ba┼člam─▒┼čt─▒r.

 

ArtvinÔÇÖin Kurtulu┼ču

G├╝rcistan sefiri Siman Midivan─▒ 17 Ocak 1921ÔÇÖde AnkaraÔÇÖya gelerek itimatnamesini M. KemalÔÇÖe iletir. M. Kemal G├╝rc├╝ sefaretinden derhal i┼čgal ettikleri topraklar─▒ bo┼čaltmalar─▒n─▒ ister. Sefir ge├žen g├╝nler boyunca TBBM H├╝k├╝metini oyalamay─▒ s├╝rd├╝r├╝nce Hariciye Naz─▒r─▒ Bekir Sami Bey G├╝rcistanÔÇÖa sert bir nota verdi. 23 ┼×ubat 1921ÔÇÖde TBMM ve G├╝rc├╝ h├╝k├╝metleri aras─▒nda Batum anla┼čmas─▒ imzaland─▒.

Bu tarihten itibaren Artvin-Ardanu├ž-Bor├žka ve ┼×av┼čatÔÇÖtan G├╝rc├╝ kuvvetleri ├žekildi. 45 y─▒ll─▒k esaret sona erdi. Di─čer yandan TrabzonÔÇÖdan ArtvinÔÇÖe kuvvetleri ile hareket eden Miralay ┼×├╝kr├╝ Bey Oru├žlu k├Ây├╝nden Kamil Beyi Kaymakam vekili tayin ederek kendisi BatumÔÇÖa ge├žti. 7 Mart 1921ÔÇÖden itibaren ArtvinÔÇÖde T├╝rk bayra─č─▒ dalgalanmaya ba┼člad─▒.

 

Cumhuriyet D├Âneminde Artvin

1878-1918 ve 1918-1921 aras─▒ Rusya-Ermeni-─░ngiliz-G├╝rc├╝ idaresinde kalan Artvin-Bor├žka ┼×av┼čat kazalar─▒ 7 Mart 1921ÔÇÖden itibaren 4 ay kadar Ardahan kazas─▒na ba─članm─▒┼čt─▒r. Yeni T├╝rk devletinin ilk Anayasas─▒ olan 20 Ocak 1921 tarihli Te┼čkilat-─▒ EsasiyeÔÇÖde 24 Nisan 1924ÔÇÖte yap─▒lan de─či┼čikler ile Liva-Sancak te┼čkilat─▒ kald─▒r─▒l─▒nca Artvin vilayet haline geldi. 1926 Haziran─▒nda 877 say─▒l─▒ kanunla Yusufeli kazas─▒ Erzurum vilayetinden al─▒narak ArtvinÔÇÖe ba─čland─▒. 1928ÔÇÖde 1282 say─▒l─▒ kanunla Bor├žka kazas─▒ nahiye haline getirilerek ArtvinÔÇÖe ba─čland─▒. Dokuz y─▒l Artvin vilayeti te┼čkilat─▒ ile y├Ânetilen bu yerler 1 Haziran 1933ÔÇÖte 2197 say─▒l─▒ kanunun ikinci maddesine g├Âre merkezi Rize olmak ├╝zere Artvin ve Rize birle┼čtirilerek ├çoruh vilayeti te┼čkil edilmi┼čtir. Arazi ┼čartlar─▒n─▒n zorlu─ču, Artvin ve ├ževresinin vilayet merkezine olan uzakl─▒─č─▒ birtak─▒m sorunlara yol a├žm─▒┼čt─▒r. D├Ânemin Ba┼čbakan─▒ ─░smet ─░n├Ân├╝ÔÇÖn├╝n 25 Temmuz 1935 tarihindeki ArtvinÔÇÖi ziyaretinde durum kendisine iletilmi┼čtir. Bunun ├╝zerine h├╝k├╝met 4 Kas─▒m 1936ÔÇÖda kabul edilen 2885 say─▒l─▒ kanun ile merkezi Rize olan ├çoruh vilayeti kald─▒r─▒ld─▒. Artvin Merkez, Hopa, Bor├žka, ┼×av┼čat kazalar─▒ ile evvelce ErzurumÔÇÖa verilmi┼č Yusufeli Kazas─▒n─▒ da alarak Artvin olan ├çoruh ili te┼čkilat─▒ kabul edildi.

 

Karadeniz B├Âlgesinin Do─ču Karadeniz B├Âl├╝m├╝nde, Do─ču Karadeniz Da─člar─▒ ├╝zerinde yer alan Artvin ilinin do─čusunda Ardahan, g├╝neyinde Erzurum, bat─▒s─▒nda Rize, kuzeybat─▒s─▒nda Karadeniz, kuzeyinde G├╝rcistan bulunmaktad─▒r. Artvin, arazi bak─▒m─▒ndan genel olarak da─čl─▒kt─▒r. ─░lin Arhavi ve Hopa ─░l├želeri, Karadeniz ile denize paralel uzanan Do─ču Karadeniz Da─člar─▒ aras─▒nda kalan dar bir d├╝zl├╝k alan ├╝zerine kuruludur. ─░lin KaradenizÔÇÖe olan k─▒y─▒ uzunlu─ču 34 kilometredir. K─▒y─▒dan i├ž b├Âlgelere do─čru gidildi─činde arazinin birden y├╝kseldi─či g├Âr├╝l├╝r. Artvin 'de, ova olarak nitelendirilebilecek alanlar, Arhavi ve Hopa k─▒y─▒ ┼čeridindeki aluvyal d├╝zl├╝kler d─▒┼č─▒nda mevcut de─čildir. ─░l s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde 30'a yak─▒n akarsu vard─▒r. Bunlardan KaradenizÔÇÖe d├Âk├╝lenler hari├ž di─čerleri ├çoruh NehriÔÇÖnin kollar─▒d─▒r. ─░lin muhtelif yerlerinde ├žok say─▒da do─čal g├Âl vard─▒r. Bunlardan; ┼×av┼čat ve Bor├žka il├želerinde bulunanlar─▒ do─čal g├╝zellik ve turizm a├ž─▒s─▒ndan en ├Ânemlileridir.

 

Da─člar

Karadeniz k─▒y─▒s─▒na paralel olarak uzanan Do─ču Karadeniz Da─člar─▒ÔÇÖn─▒n il s─▒n─▒rlar─▒ i├žindeki uzant─▒lar─▒; Ka├žkar, Alt─▒parmak, K├╝k├╝rtl├╝, ─░skaristi Da─člar─▒ ad─▒yla s─▒n─▒ra kadar uzanmaktad─▒r. Bu da─č s─▒ras─▒n─▒n ├╝zerinde ├žok say─▒da da─č ve y├╝ksek tepeler yer al─▒r.

Karadeniz k─▒y─▒s─▒n─▒ takip ederek bat─▒dan do─čuya do─čru iki s─▒ra halinde uzanan 3937 m. y├╝ksekli─čindeki Ka├žkar Da─č─▒ Karadeniz Da─člar─▒ÔÇÖn─▒n en y├╝ksek noktas─▒n─▒ olu┼čturur. Bu da─č─▒n su b├Âl├╝m ├žizgileri; Artvin, Rize, Erzurum il s─▒n─▒rlar─▒n─▒ belirler. ┼×av┼čat ve Bor├žka il├želeri aras─▒nda yer alan, ├çoruh ve Berta vadileri ile G├╝rcistan s─▒n─▒r─▒na kadar uzanan Kar├žal Da─č─▒ 3428 m. y├╝ksekli─či ile ilin di─čer ├Ânemli bir da─č─▒d─▒r.


Artvin'in Di─čer ├Ânemli Da─člar─▒ ve Y├╝kseltileri ┼×├Âyledir;

Ka├žkar da─č─▒ -3937 m., Mihrap da─č─▒-2950 m., Kar├žal da─č─▒-3428 m., Sahara da─č─▒-2799 m., K├╝k├╝rttepe da─č─▒-3348 m., Karyan da─č─▒ - 2790 m., Arsiyan da─č─▒ - 3164 m., Kara da─č - 2300 m., ├çad─▒r da─č─▒ - 3050 m., B├╝y├╝k Yurt da─č─▒ - 2250 m., K├╝rdevan da─č─▒ - 3050 m., Genya da─č─▒ - 1850 m., Kartal da─č─▒ - 3000 m.

 

Ovalar

─░l s─▒n─▒r─▒ i├žerisinde ova ├Âzelli─či g├Âsteren yerler hemen hemen yoktur. ─░l topraklar─▒n─▒n ancak %0.2 alan─▒n─▒ kaplayan d├╝zl├╝klere rastlan─▒r. K─▒y─▒da akarsu birikintilerinin meydana getirdi─či al├╝vyal ovalara rastlanmaz. ├ç├╝nk├╝ da─člar─▒n denize bakan yama├žlar─▒nda kaynaklar─▒n─▒ alan Hopa ve Arhavi DeresiÔÇÖnin sular─▒ az ve uzunluklar─▒ k─▒sa oldu─čundan birikinti ovalar─▒n─▒n b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ s─▒n─▒rlam─▒┼čt─▒r. B├╝t├╝n bunlara ra─čmen Hopa il├žesinde, Sundura DereÔÇÖsinin a─čz─▒nda ve Arhavi il├žesinin Kabirse DereÔÇÖsinin a─čz─▒nda birer k├╝├ž├╝k delta ovalar olu┼čmu┼čtur.

 

Yaylalar il topraklar─▒n─▒n yakla┼č─▒k % 51ÔÇÖini kaplar.

ArtvinÔÇÖin ba┼čl─▒ca yaylalar─▒;
1. Yusufeli, Zeytinlik ve Ortak├Ây Derelerinin olu┼čturdu─ču ├žizginin g├╝neydo─čusundaki b├Âlgede bulunan Me┼čeli, Kurudere, D├╝zenli, Kire├žli, Y─▒─č─▒l─▒, Kapik, Irmaklar, B├╝lb├╝lan, ├çaml─▒ca, Hanl─▒k├Ây,Ball─▒ ve Yoncal─▒ yaylalar─▒,

2.Muratl─▒-Bor├žka, Artvin-Ortak├Ây Deresi ile G├╝rcistan aras─▒nda kalan b├Âlgedeki, Ta┼čk├Âpr├╝, Meydanc─▒k, M─▒s─▒rl─▒, Oba, yaylalar─▒,

3.Merkez ─░l├žeÔÇôZeytinlik-Yusufeli ─░l├žesi ├žizgisinin kuzey ve kuzeybat─▒s─▒nda kalan b├Âlgedeki Ke┼čo─člu, ├çaml─▒k, Ma─čara, ─░nekli, Kocakar─▒l─▒, Dikme ve Ta┼čk─▒nl─▒k yaylalar─▒ say─▒labilir.

 

Vadiler

Artvin ili y├╝zey ┼čekilleri, genellikle yer alt─▒ k─▒r─▒lmalar─▒ ve volkanik faaliyetler sonucunda meydana gelmi┼čtir. Vadilerin bir b├Âl├╝m├╝ ise bu tektonik k─▒r─▒lmalar sonucunda meydana gelen fay ve ├žizgilerine uyarak olu┼čmu┼č da─č s─▒ralar─▒n─▒ birbirinden ay─▒ran, da─člara paralel ├žizgiler halindedir. ─░lde bulunan vadileri iki ana k─▒s─▒mda incelemek m├╝mk├╝nd├╝r;

1 ÔÇô As─▒l ├çoruh Vadisi
2 ÔÇô ├çoruh ─▒rma─č─▒ kollar─▒n─▒n meydana getirdi─či vadiler.

├çoruh Vadisi: ├çoruh ─▒rma─č─▒n─▒n il s─▒n─▒r─▒na girdi─či yerden ba┼člay─▒p Muratl─▒ Buca─č─▒nda il s─▒n─▒r─▒n─▒ terk etti─či yere kadar uzanan 150 km uzunlu─čunda bir vadidir. Genellikle ├žok dar ve derin ÔÇťVÔÇŁ ve ÔÇťUÔÇŁ ┼čeklinde bo─čazlar halinde uzan─▒r. Zeytinlik ÔÇô Yusufeli ve Zeytinlik Muratl─▒ aras─▒ olmak ├╝zere iki b├Âl├╝mden meydana gelir.

Di─čer vadiler :

a) Ardanu├ž DereÔÇÖsi Vadileri : Vadi taban─▒ Ardanu├ž il├žesinde nispeten geni┼čtir. ─░l├že merkezinin 7 km kuzeybat─▒s─▒nda bulunan Cehennem DereÔÇÖsi tipik bir kanyon vadidir. 500 m uzunlu─čunda 70 m. Geni┼čli─činde ve 6 m derinli─čindedir. Ardanu├ž suyuna a├ž─▒l─▒r. D├╝nyada say─▒l─▒ kanyon vadileri yer al─▒r.

b) Ortak├Ây Vadisi : ┼×av┼čat il├žesinin sular─▒n─▒ bo┼čaltan irili ufakl─▒ ├žaylar─▒n meydana getirmi┼č oldu─ču bu vadi zengin bitki ├Ârt├╝s├╝yle kapl─▒d─▒r.

c) Alt─▒parmak Vadisi : Barhal DereÔÇÖsini takip eder. En geni┼č yeri 3 mÔÇÖdir. d) Murgul Vadisi : Murgul DereÔÇÖsinin meydana getirdi─či bu vadinin taban─▒ di─čer vadi tabanlar─▒na g├Âre daha geni┼čtir.

 

Akarsular

─░l s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde bulunan akarsular iki b├Âl├╝mde incelenir. Bir k─▒sm─▒ as─▒l ─▒rmak olan ├çoruh NehriÔÇÖnin kollar─▒n─▒ meydana getirirken bir k─▒sm─▒ da il s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde ve il s─▒n─▒rlar─▒ d─▒┼č─▒nda KaradenizÔÇÖe d├Âk├╝len nehirlerdir. Ba┼čl─▒calar─▒ ┼čunlard─▒r; ├çoruh Nehri ilin en b├╝y├╝k akarsuyu olan ├çoruh Nehri, Mescit Da─člar─▒ÔÇÖndan kayna─č─▒n─▒ alarak, BayburtÔÇÖu ge├žtikten sonra Yusufeli il├žesinin Yoku┼člu K├Ây├╝n├╝n mevkiinde il s─▒n─▒r─▒na girer. Su kavu┼čumu denilen yerde Oltu suyu ile birle┼čir. Yusufeli yak─▒nlar─▒nda Barhal deresiyle birle┼čen ├çoruh Nehri kuzeybat─▒ y├Ân├╝ne girer. Artvin yak─▒nlar─▒nda Ortak├Ây suyunu, Bor├žkaÔÇÖda Murgul suyunu - ─░├žkale suyunu ve Kaynarca suyunu alarak Muratl─▒ Buca─č─▒n─▒ ge├žerek, BatumÔÇÖun g├╝neybat─▒s─▒nda KaradenizÔÇÖe d├Âk├╝l├╝r. ├çoruh NehriÔÇÖnin uzunlu─ču 376 km olup, 354 kmÔÇÖsi s─▒n─▒rlar─▒m─▒z i├žerisindedir.

Oltu ├çay─▒: Karga pazar─▒ Da─člar─▒ÔÇÖndan kayna─č─▒n─▒ al─▒r. Yusufeli yak─▒nlar─▒nda Tortum ├çay─▒ ile birle┼čir. G├╝ralp kayas─▒ denilen yerde ├çoruh Irma─č─▒na kavu┼čur.

Tortum ├çay─▒: Kargapazar─▒ Da─člar─▒ÔÇÖndan kayna─č─▒n─▒ al─▒r. Tortum G├Âl├╝ÔÇÖne girip ├ž─▒kt─▒ktan sonra Yusufeli yak─▒nlar─▒nda Oltu ├çay─▒ ile birle┼čir.

Bahral ├çay─▒: Ka├žkar Da─člar─▒ÔÇÖndan kayna─č─▒n─▒ al─▒r. Erzincan, Y├╝nc├╝ler, ├çevreli ve D├Ârt Kilise derelerini alarak ├çoruh NehriÔÇÖne kar─▒┼č─▒r.

┼×av┼čat Suyu: ┼×av┼čat, irili ufakl─▒ 13 deresi bulunmas─▒ ile su zenginli─čine sahip bir il├žemizdir. ┼×av┼čat deresi Ortak├Ây deresinin kayna─č─▒ olup Ardanu├ž deresiyle birle┼čerek ├çoruh NehriÔÇÖne kavu┼čur. Kayna─č─▒n─▒ Sahara da─člar─▒ndan alarak ┼×av┼čat suyuna birle┼čir.

 

G├Âller

ArtvinÔÇÖde, irili ufakl─▒ ├žok say─▒da g├Âl vard─▒r. Bunlar─▒n ├žo─ču buzul vadilerinin diplerinde olu┼čmu┼čtur ve genellikle Karag├Âl ad─▒yla an─▒l─▒r.

├ľnleri moren y─▒─č─▒n─▒yla dolu olan bu g├Âller derindir.

├ço─čunda bol alabal─▒k bulunan ve do─ča harikas─▒ olan bu g├Âllerin en ├Ânemlileri, ┼×av┼čat ve Bor├žkaÔÇÖda bulunan ve Karag├Âl ad─▒yla an─▒lan g├Âllerdir.

 

Yeralt─▒ Zenginlikleri

Artvin ili topraklar─▒, maden yataklar─▒ olu┼čumuna elveri┼čli bir b├Âlgede yay─▒lm─▒┼čt─▒r.

├ťlkemizin en zengin bak─▒r madeni yataklar─▒ ArtvinÔÇÖde bulunur.

Maden Tetkit ve Arama Enstit├╝s├╝ÔÇÖnce (MTA); Merkez il├žede alt─▒n, Ardanu├ž il├žesinde Manganez, Bor├žka ve MurgulÔÇÖda bak─▒r, pirit ve manganez, ┼×av┼čatÔÇÖta bak─▒r, kur┼čun, ├žinko ve manganez, Yusufeli il├žesinde de linyit k├Âm├╝r├╝ a├ž─▒s─▒ndan zengin rezervlerin bulundu─ču tespit edilmi┼čtir.

 

 

wife affair click here husbands that cheat

E─čitim Kurumlar─▒
1.Artvin ├çoruh ├ťniversitesi -

K├╝t├╝phaneleri

Bu ┼čehirde kay─▒tl─▒ ├╝yeler
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 26.12.2008



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...