f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

─░mam Ebu Hanifenin Kelamc─▒l─▒─č─▒

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
├ľnder Nar Akaid T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 2146 Hit : 6230 Hata Bildirimi Tavsiye Et
Tan─▒t─▒lan Yazar─▒n Bilgileri
Yazar Ad─▒ Ebu Hanife , Numan b. Sabit el Kufi
 
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒
1 ┼×azeliyye Tarikat─▒n─▒n Esaslar─▒ / ě¬ě▒ěČ┘ůěę ěž┘ä┘ć┘łě▒ ěž┘äě│ěžěĚě╣ ┘łěž┘äěĘě▒┘çěž┘ć ěž┘ä┘éěžěĚě╣
2 Allah / ěž┘ä┘ä┘ç

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒
1 ┼×azeliyye Tarikat─▒n─▒n Esaslar─▒ / ě¬ě▒ěČ┘ůěę ěž┘ä┘ć┘łě▒ ěž┘äě│ěžěĚě╣ ┘łěž┘äěĘě▒┘çěž┘ć ěž┘ä┘éěžěĚě╣

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Yezidilik Hak Dinlerden midir? Yezidilere Yard─▒m Edilmesi Caiz midir?
2 Yeni├ža─č Dini ( Alexis CarrelÔÇÖin G├Âr├╝┼čleri ├ťzerine De─čerlendirmeler II )
3 Vas─▒l b. Atan─▒n Ra Hutbesi / ě«ěĚěĘěę ěž┘äě▒ěžěí ┘ä┘łěžěÁ┘ä ěĘ┘ć ě╣ěĚěžěí ěž┘ä┘ůě╣ě¬ě▓┘ä┘Ő
4 Tefriciyye Salat─▒ ve ┼×irk Olmas─▒ ─░ddias─▒
5 T.C Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒n Organ Naklinin Caiz Oldu─čuna Dair 3 Mart 1990-13 Say─▒l─▒ Fetvas─▒
6 Sosyalizm ve Din ├ťzerine
7 Sevginle Yanmadan Ald─▒─č─▒m Bir Nefes Yoktur
8 Selef Selefiyye Kavramlar─▒ ve T├╝rk├že Akaid Kitaplar─▒ndaki ─░├žeri─či / ┘ů┘ü┘ç┘ł┘ů ěž┘äě│┘ä┘ü ┘ł ěž┘äě│┘ä┘ü┘Őěę ┘ł ěžě│ě¬ě╣┘ůěž┘äěžě¬┘çěž ┘äě»┘Ő ěž┘äěžě│ěžě¬ě░ěę ěž┘äěžě¬ě▒ěž┘â ┘ł ěž┘ä┘ůěÁěžě»ě▒ ěž┘äě¬ě▒┘â┘Őěę ěž┘äěžě╣ě¬┘éěžě»┘Őěę
9 R├╝ya ve ─░stiharenin Dindeki yeri
10 ├ľl├╝mden Sonra Hayat ( Yeni Bulgular )
11 Men Ente ( Sen Kimsin )
12 Kurey┼čilik ┼×art─▒ Konusunda Mezheplerin ─░htilaf Etme Sebepleri
13 Kurana G├Âre S├╝nnetin Korunmu┼člu─ču ve Delilleri
14 Kuran ├ľ─čretimini ├ťcretle Yapman─▒n Cevaz─▒n─▒ ├ľrfe Dayal─▒ H├╝k├╝mler Ba┼čl─▒─č─▒ Alt─▒nda ─░ncelemesi Hakk─▒nda
15 Kad─▒nlar─▒n S├╝nneti Meselesi / ěş┘â┘ů ěž┘äě«ě¬ěž┘ć ě╣┘ćě» ěú┘ç┘ä ěž┘äě╣┘ä┘ů
16 ─░nsan Bilinmezi ( Dr. Alexis CarrelÔÇÖin G├Âr├╝┼čleri ├ťzerine De─čerlendirmeler I )
17 ─░mamlar Kurey┼čten Olacakt─▒r Hadisiyle Alakal─▒ Y├╝z Rivayet / ┘ůěžěŽěę ě▒┘łěž┘Őěę ěş┘ł┘ä ┘éě▒ě┤┘Őěę ěž┘äě«┘ä┘Ő┘üěę
18 ─░mam Suyutinin el ─░tkan fi Ulumil Kuran ─░simli Eseri Hakk─▒nda / ěş┘ł┘ä ┘âě¬ěžěĘ ěž┘äěžě¬┘éěž┘ć ┘ü┘Ő ě╣┘ä┘ł┘ů ěž┘ä┘éě▒ěú┘ć ┘ä┘äě│┘Ő┘łěĚ┘Ő
19 ─░mam Ebu Hanifenin Kelamc─▒l─▒─č─▒
20 ─░mam Ebu HanifeÔÇÖye G├Âre Hz. Muhammed sas in Peygamberli─čine ─░man─▒n H├╝km├╝
21 ─░lhad Dini ( Tanr─▒ Tan─▒mazl─▒k ) Ateizm
22 ─░bn Kudamenin Haberi S─▒fatlar─▒n Manaland─▒r─▒lmas─▒yla Alakal─▒ G├Âr├╝┼čleri
23 Haberi S─▒fatlara ─░manda Manan─▒n Allah─▒n ─░lmine Havale Edilmesi Metodu
24 Evrenin Mekanik Yorumu ( Sebeplilik-Sonu├žluluk Kanununun Ele┼čtirisi )
25 Ehli Kitab─▒n Peygamberimize ─░man etmeden Cennete Girmesi ─░nanc─▒n─▒n H├╝km├╝
26 Din ve Bilim
27 Dad Harfi ─░le Z─▒ Aras─▒ndaki Fark Ve T├╝rkiye De Yayg─▒n Olan Z─▒ Kullan─▒m─▒n─▒n K├Âkeni
28 ├ça─č─▒m─▒z ve ─░slam
29 Bertrand Russellin G├Âr├╝┼čleri Hakk─▒nda

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
Gerek eserlerindeki g├Âr├╝┼č ve istidlallerinden, gerekse m├╝nazaralar─▒ndaki uslubundan kelami meselelerde tav─▒r beklenirken KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet ile birlikte sahabenin ve tabiun b├╝y├╝klerini tav─▒rlar─▒ndan da istifade etti─či g├Âzlemlenmektedir [1]. Bunlara g├Âre; Eb├╗ Han├«feÔÇÖnin kelam bilgisinin; birinci derecede, tart─▒┼č─▒ld─▒─č─▒ ┼čah─▒s ve ruplar─▒n kendilerini ve g├Âr├╝┼člerini anlat─▒mlar─▒na; ikinci derecede de; bu g├Âr├╝┼č ve yorumlar─▒n KurÔÇÖan S├╝nnet ve zaman zaman da Sahabe ve Tabi├╗n ulemas─▒n─▒n tav─▒rlar─▒na vurulmas─▒na dayand─▒─č─▒n─▒ s├Âylememiz m├╝mk├╝nd├╝r.
click beautiful women cheat what makes husbands cheat
cheats women who cheat on husbands married woman looking to cheat
amoxicillin amoxicillin amoxicillin

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

─░mam Ebu Hanife'nin Kelamc─▒l─▒─č─▒

Kelami karakter arz eden bir d├Ânemde (80-150/699-747) ya┼čayan Eb├╗ Han├«fe ilmi hayat─▒n─▒n ilk y─▒llar─▒nda kelamla u─čra┼čm─▒┼č, kelami meselelerde ara┼čt─▒rmalarda bulunup tart─▒┼čmalara kat─▒lm─▒┼čt─▒r.

Olu┼čumlar─▒n─▒ hen├╝z tamamlayan kelami guruplarla olan m├╝nazaralar─▒ onu, ├ža─č─▒n─▒n b├╝t├╝n fikir ak─▒mlar─▒yla y├╝z y├╝ze getirmi┼č, onlar─▒ tan─▒ma imkan─▒ vermi┼čtir. Eb├╗ Han├«fe d├Ânemin fikri hareketlerinin merkezi BasraÔÇÖya s─▒rf bu ortamda bulunup tart─▒┼čmalara kat─▒lmak i├žin yirmi k├╝s├╝r defa gitmi┼čtir.

O d├Ânem kelam─▒; kitaplardan ├Â─črenilmekten ziyade temsilcileriyle konu┼čulup tart─▒┼č─▒larak ├Â─črenildi─činden, Eb├╗ Han├«feÔÇÖnin Kelam─▒ hangi hocalardan ├Â─črendi─či gibi bir soru cevaps─▒z kalmaktad─▒r.

Gerek eserlerindeki g├Âr├╝┼č ve istidlallerinden, gerekse m├╝nazaralar─▒ndaki uslubundan kelami meselelerde tav─▒r beklenirken KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet ile birlikte sahabenin ve tabiun b├╝y├╝klerini tav─▒rlar─▒ndan da istifade etti─či g├Âzlemlenmektedir [1]. Bunlara g├Âre; Eb├╗ Han├«feÔÇÖnin kelam bilgisinin; birinci derecede, tart─▒┼č─▒ld─▒─č─▒ ┼čah─▒s ve ruplar─▒n kendilerini ve g├Âr├╝┼člerini anlat─▒mlar─▒na; ikinci derecede de; bu g├Âr├╝┼č ve yorumlar─▒n KurÔÇÖan S├╝nnet ve zaman zaman da Sahabe ve Tabi├╗n ulemas─▒n─▒n tav─▒rlar─▒na vurulmas─▒na dayand─▒─č─▒n─▒ s├Âylememiz m├╝mk├╝nd├╝r.

─░mamÔÇÖ─▒n kelamc─▒l─▒─č─▒ndaki belirgin y├Ân de; Ehl-i S├╝nnetÔÇÖin yeni ├ž─▒kan kelami meselelerdeki tavr─▒n─▒ ilk defa olarak itikadi meselelerle birlikte kitapla┼čt─▒rmas─▒d─▒r [2]sonralar─▒ el-Muh├ósib├« (├Âl. 243/857) ve ─░bn-u Kull├ób (├Âl. 2554/868) bu ├ž─▒─č─▒r─▒ devam ettirip geli┼čtirmi┼člerdir.

─░man-amel ili┼čkisi,[3] kaza-kader,[4] KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n Allah kelam─▒ olu┼ču[5] laf─▒z ve mana ayr─▒m─▒,[6] istitaat─▒n fiille birlikte kula verili┼či,[7] kullar─▒n fiillerindeki sorumluluk boyutlar─▒n─▒n fiile azmetmelerinde olup, yaratma a├ž─▒s─▒ndan olmamas─▒;[8] b├╝y├╝k g├╝nah sahiplerinin imanlar─▒n─▒n h├╝km├╝,[9] Ehli K─▒bleÔÇÖnin tekfir edilmemeleri[10] vs. meseleler onun Ehl-i S├╝nneti temsilen g├Âr├╝┼č belirtip taraf oldu─ču meselelerden baz─▒lar─▒d─▒r.

Eb├╗ HanifeÔÇÖde en az MuÔÇÖtezile kadar ak─▒lc─▒d─▒r. MutezileÔÇÖnin g├╝ndemini olu┼čturan b├╝t├╝n meselelerde onlarla tart─▒┼čmas─▒, onlar─▒n akli faaliyetleri sonucunda vard─▒klar─▒ neticeleri ak─▒l ve nakil a├ž─▒s─▒ndan kritik edip yanl─▒┼čl─▒klar─▒n─▒ ortaya koyabilmesi bunu g├Âsterse gerektir.[11] O ak─▒lc─▒l─▒─č─▒n─▒ AllahÔÇÖa iman─▒n aklen vacip olmas─▒ g├Âr├╝┼č├╝nde de a├ž─▒k├ža g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi; imana binaen, ┼čerÔÇÖ├« usullerle s─▒n─▒rland─▒rm─▒┼č, dine ve esaslar─▒na tav─▒r koyma, gerekti─činde ┼čerÔÇÖ├« naslar─▒ yok sayma ve ya tahrif etme yerine, akl─▒n─▒, ─░slam inan├žlar─▒n─▒n yeni ├ž─▒kan meselelere tatbikinde kullanm─▒┼čt─▒r.

─░mam Eb├╗ Han├«feÔÇÖye g├Âre Kelam, ilimlerin en ┼čereflisi olup, f─▒kh─▒n en y├╝cesi; F─▒kh-─▒ EkberÔÇÖdir.[12] F─▒k─▒h ise; ki┼činin do─črular─▒ ve yanl─▒┼člar─▒ bilmesidir.[13] Do─čru olan; hem do─črunun hem yanl─▒┼č─▒n bilinmesidir.[14] Buna binaen de itikadiyattaki f─▒kh─▒n, ameliyattaki f─▒k─▒htan daha ├Âncelikli olarak ├Â─črenilmesi gerekir.[15] ─░tikadi bilgilerin savunmas─▒ yap─▒labilecek derecede delillendirilmesinin de ├Â─črenilmesi gerekir.[16] Ama bu delillendirme KurÔÇÖan ve S├╝nnetin bildirdi─či itikadi esaslar ├žer├ževesinde olmal─▒, Cedel ve Felsefeyle u─čra┼č─▒p onlara kap─▒lanlar─▒n yapt─▒klar─▒ gibi me┼čru s─▒n─▒r─▒n a┼č─▒lmas─▒ ┼čeklinde olmamal─▒d─▒r.[17]

─░tikadi tart─▒┼čmalara girmek; hakk─▒n ortaya konmas─▒, ├╝mmetin birli─činin sa─članmas─▒ ve bidÔÇÖatlar─▒n imha edilmesi i├žin olabilir. Ama bu ve benzeri gayelerin d─▒┼č─▒nda; hasm─▒n aya─č─▒n─▒n kayd─▒r─▒lmas─▒, ┼č├Âhret, cedel kabiliyetinin g├Âsterilmesi, dinin tart─▒┼čmas─▒z olan do─črular─▒n─▒n tart─▒┼č─▒l─▒r hale getirilmesi vb. gayeler i├žin yap─▒lmas─▒ asla caiz de─čildir.[18]

─░mam Eb├╗ Han├«febu g├Âr├╝┼čleriyle ÔÇťMuÔÇÖtezil├« KelamÔÇŁ anlay─▒┼č ve uygulamas─▒ndan farkl─▒ bir kelam anlay─▒┼č─▒ ortaya koymu┼čtur.cedeli, KurÔÇÖan ve s├╝nnet ├žizgisine ├žekmi┼č, salt akli ├žer├ževede geli┼čen ve MuÔÇÖtezileyi cemaatten ay─▒ran, bidatlara inan─▒r hale getiren kelam anlay─▒┼č─▒na kap─▒lmay─▒p kar┼č─▒ ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Bu kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒┼č sonralar─▒ farkl─▒ ┼čekillerde yorumlanm─▒┼čt─▒r. Kimileri onun kelama kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒p ├Â─črenilmesini yasaklad─▒─č─▒n─▒ s├Âylerken, di─čer bir grupta onun kelama cevaz verdi─čini hatta ├Â─črenilmesini dini zaruriyattan kabul etti─čini s├Âylemi┼člerdir.[19] Bizce Eb├╗ Han├«fe KurÔÇÖan ve S├╝nnet ├žizgisinde geli┼čtirdi─či Cedel-kelam anlay─▒┼č─▒ do─črultusunda g├Âr├╝┼č belirtmi┼č, tav─▒r koymuytur. S├Âz konusu ihtilaf onun bu anlay─▒┼č─▒n─▒n g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmamas─▒ndan kaynaklanmaktad─▒r. Onun kelam hakk─▒ndaki g├Âr├╝┼č├╝n├╝n farkl─▒ alg─▒lanmas─▒nda sebebiyet veren bir di─čer ├ómil de; onun yada talebelerinin kelamla ilgili s├Âzlerinin rastgele ve s├Âyleni┼č sebepleri dikkate al─▒nmadan genel de─čerlendirmelerle ele al─▒n─▒p neticeye var─▒lmas─▒d─▒r.

Netice itibar─▒yla Eb├╗ Han├«fe itikatla ilgili esaslar─▒n ├Â─črenilmesini ÔÇťF─▒k─▒-─▒ EkberÔÇŁ olarak g├Ârmekte. Ehl-i BidÔÇÖat─▒n mezheplerinin tenkit edilip yanl─▒┼člar─▒n─▒n ortaya konulmas─▒n─▒ da, uleman─▒n en temel sorumluluklar─▒ndan birisi olarak kabul etmektedir. Onun kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒─č─▒; bidÔÇÖatlar─▒n, bat─▒l g├Âr├╝┼člerin, ─░slam d─▒┼č─▒ inan├ž ve d├╝┼č├╝ncelerin ─░slamiymi┼č gibi ele al─▒n─▒p i┼členilmesi, g├╝ndem maddesi yap─▒lmas─▒d─▒r. ─░slam├« inan├žlar─▒n delilleriyle ├Â─čretilmesi ve bidÔÇÖatlar─▒n tenkidi her zaman; ─░slam d─▒┼č─▒ fikir ve inan├žlar─▒n ele al─▒n─▒p incelenmesi ve reddi, gerekli olduk├ža yap─▒lmal─▒d─▒r.

Eb├╗ Han├«feÔÇÖnin kelam─▒ terk edi┼či de ├╝zerinde durulas─▒ gereken bir konudur. Baz─▒lar─▒ onun kelam─▒ bidÔÇÖat oldu─ču i├žin terk etti─čini s├Âyl├╝yorsa da bu tespitin ger├že─či tam olarak yans─▒tmad─▒─č─▒ ortadad─▒r. Zira Eb├╗ Han├«fe me┼čru kelam─▒ tenkit etmemi┼čtir. Tenkit etti─či; kelamc─▒lar─▒n gayri ─░slam├« tav─▒r ve g├Âr├╝┼čleridir.[20] Kelam─▒ terk edi┼či bir ba┼čka ilme intisap i├žin de de─čildir. Bu ilimde mahirle┼čti─či ve ├Â─črenilmesi gereken her meselesini ├Â─črendi─či i├žindir... F─▒k─▒h ilmine intisab─▒ ise kelam─▒ b─▒rak─▒p ├žar┼č─▒ya d├Ând├╝─č├╝ g├╝nlerde g├Ârd├╝─č├╝ bir r├╝ya ├╝zerine tekrar ilim tahsiline karar verip ilimleri faydalar─▒ a├ž─▒s─▒ndan bir de─čerlendirmeye tabi tutmas─▒ndan sonra olmu┼čtur.[21] Her ne kadar bu de─čerlendirme neticesinde F─▒k─▒h ilmini se├žmi┼čse de bu tercihi mahir bir kelamc─▒ olarak yapt─▒─č─▒ unutulmamal─▒d─▒r. Yakla┼č─▒k olarak 102/720ÔÇÖde 22 ya┼člar─▒nda Hamm├ódÔÇÖ─▒n meclisine intisap etti─čine g├Âre; o─člu Hamm├ód bu intikal s─▒ras─▒nda ya daha do─čmam─▒┼čt─▒r, ya da hen├╝z ├žocuktur. Hamm├ód b├╝y├╝y├╝p ilim tahsil edecek ya┼ča geldi─či y─▒llarda ise Eb├╗ Han├«fe art─▒k fetva veren ├╝nl├╝ bir fakihtir. O─čluna ilk tavsiye etti─či ilim, Kelam oldu─čuna ve kelamda mahirle┼čti─čini g├Âr├╝nce ona kelam─▒ b─▒rak─▒p F─▒kha y├Ânelmesini emretti─čine g├Âre;[22] Kelam─▒, ne kendisi bidÔÇÖat oldu─ču i├žin b─▒rakm─▒┼čt─▒r, ne de bu sebeple o─člunu kelamdan men etmi┼čtir. Bu intikalin bir ilmin ├Â─črenilmesinden sonra bir di─čer ilme ge├žmekten ├Âteye bir manas─▒ yoktur.

Ali el-K├óriÔÇÖnin ─░mam Eb├╗ Han├«fe'ye Nisbet Etti─či Kelam Kar┼č─▒tl─▒─č─▒ ve De─čeri

Ali el-K├óriÔÇÖnin ele┼čtirdi─či kelam tespitlerimize g├Âre be┼č temel hatay─▒ bar─▒nd─▒ran kelamd─▒r. Bunlar 1. ┼×eriatte m├╝cerret ak─▒lla g├Âr├╝┼č belirtip, vetva veren kelam ve kalamc─▒ (bkz. ┼×erhuÔÇÖl F─▒kh─▒ Ekber, s. 12) 2. KurÔÇÖan ve S├╝nnetten y├╝z ├ževirip hikmet sahibi olduklar─▒ s├Âylenen g├Âr├╝┼čleriyle me┼čgul olan kelam ve kelamc─▒ (a.g.e., 12) 3. KurÔÇÖan ve S├╝nnetin do─črular─▒n─▒n felsefenin do─črular─▒yla ├želi┼čmedi─čini ├Âne s├╝rerek felsefenin bat─▒l g├Âr├╝┼člerini dine sokmay─▒ hedefleyen kelam ve kelamc─▒. (a.g.e., 13) 4. Dinde cedele sebebiyet veren kelam. (s.9) 5. Kelamla itikadi bilgleri tahsil etmeye ├žal─▒┼čan ve ─░slam├« inan├žlar─▒ KurÔÇÖan ve S├╝nnetten almay─▒ terk eden kelam ve kelamc─▒. (s. 10)

Eb├╗ Han├«feÔÇÖnin bir kelamc─▒ oldu─čunu ve ona g├Âre kelam─▒n en ┼čerefli ilimlerden birisi oldu─čunu savunanlar─▒n ba┼č─▒nda da Eb├╗ Han├«fe ve kelami g├Âr├╝┼čleri ├╝zerine yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒ da ├╝nl├╝ el-Beyad├« gelmektedir. ─░┼č├ór├ótuÔÇÖl Mer├óm s. 35ÔÇÖte Ali el-KariÔÇÖnin ele┼čtirilerine benzer ├Âzellikleri havi kelam─▒ ÔÇťmezmum kelamÔÇŁ nitelemekte ve me┼čru olan kelam─▒n ; a- KurÔÇÖan ve S├╝nnetin do─črular─▒n─▒n ispat ve m├╝dafaas─▒n─▒ yapan kelam ile (a.g.s, 47) b-BidÔÇÖat├ž─▒ ve inkarc─▒lara red i├žin olan kelam. (a.g.e., 47) oldu─čunu kaydetmektedir.

Asl─▒nda bu iki farkl─▒ym─▒┼č gibi g├Âr├╝len y├Âneli┼č ayn─▒ ┼čeyi s├Âylemektedirler. Birisi meseleye caiz olmayan kelam boyutuyla bakmakta ve kelam─▒ tenkit etmektedir, di─čeri ise me┼čru olan kelam─▒ ├Ân plana ├ž─▒kartmakta ve gereklili─čini bahis konusu etmektedir.

Al├« el-K├óriÔÇÖnin Eb├╗ Han├«feÔÇÖden kelam─▒n zemmiyle ilgili olarak nakletti─či s├Âzler hep Ehl-i Bidat kelam─▒ ve kelamc─▒lar─▒yla alakal─▒ s├Âzlerdir. ├ľrnekleyecek  olursak; Eb├╗Y├╗s├╗f ÔÇťKelamc─▒lar─▒n arkas─▒nda namaz k─▒l─▒nmaz, do─čruyu s├Âylese bileÔÇŁ demi┼čtir (┼×ehuÔÇÖl F─▒khiÔÇÖl Ekber, s. 9)Ali el-K├óri bu s├Âz├╝n manas─▒n─▒ ┼č├Âyle a├ž─▒klar. ÔÇťKelamc─▒ do─čru s├Âz├╝ s├Âylerken bile, hakk─▒n ortaya konulmas─▒n─▒ kast etmez. Bu ise hem f─▒sk hem de bidÔÇÖattir. Bidat├žinin arkas─▒nda ise namaz k─▒l─▒nmaz...ÔÇŁ s├Âz konusu edilen kelamc─▒ Ehl-i BidÔÇÖat kelamc─▒s─▒d─▒r.

Bir di─čer ├Ârnek de ÔÇťKurÔÇÖan mahluk mudur, de─čil midirÔÇŁ diye tart─▒┼čan iki insan hakk─▒nda Eb├╗ Han├«feÔÇÖnin ÔÇťBunlar bidÔÇÖat├židir, arkalar─▒nda namaz k─▒l─▒nmazÔÇŁ s├Âzleridir. Dikkat edilirse bu ├Ârnekte de Eb├╗ Han├«fe kelam─▒ de─čil bu iki ┼čahs─▒n i┼čledikleri bidÔÇÖat─▒ tankit etmektedir. Bu iki ┼čah─▒s dinde tart─▒┼čmaktad─▒rlar. Dinde tart─▒┼čmak ise bidÔÇÖattir. Bu iki ┼čah─▒s dinde tart─▒┼čmasalar da hakk─▒ ortaya konmas─▒ i├žin m├╝bahese etselerdi ÔÇťmezmum kelamaÔÇŁ d├╝┼čmemi┼č olacaklard─▒r. (kr┼č. ┼×erhuÔÇÖl F─▒khiÔÇÖl Ekber s.9) G├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi Eb├╗ Han├«fe bu insanlar─▒ s─▒rf kelamc─▒ olduklar─▒ i├žin bidat├žilikle nitelememektedir. Onlar─▒ dini tart─▒┼čt─▒kalar─▒ i├žin bidÔÇÖat├žilikle nitelemektedir. Yani bidÔÇÖat kabul etti─či dini bir meselenin delillendirilmesi, savunulmas─▒, ortaya konulmas─▒ de─čil; do─čru mudur-yanl─▒┼č m─▒d─▒r ┼čeklinde onun tart─▒┼č─▒lmas─▒d─▒r. Eb├╗ Han├«fe do─črunun izah─▒, ispat─▒ ya da savunulmas─▒ i├žin gerek f─▒k─▒hta gerekse itikadiyatta tart─▒┼čmalara kat─▒lm─▒┼čt─▒r. Ama dini bir meselenin do─čruluk ve yanl─▒┼č─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan tart─▒┼č─▒lmas─▒na hi├ž kat─▒lmam─▒┼čt─▒r.



  • [1] Eb├╗ Han├«fe kaderin hak olu┼čunu ispat ederken ─░bnu ├ľmer (r.a.)ÔÇÖ─▒n tavr─▒ndan istifade etmi┼čtir. Bkz. el-H├órizm├«, C├ómiuÔÇÖl Mes├ón├«d, I. 173, 174. Bu rivayeti ├žok yak─▒n laf─▒zlarl el-F─▒khuÔÇÖl Ebs├ótÔÇÖta (36, 36)ÔÇÖda nakletmektedir. B├╝y├╝k g├╝nah i┼čleyenlein durumuyla ilgili tavr─▒n─▒ da sahabeden ald─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. Bkz. el-H├órizm├« , a.g.e., I. 187.

  • [2] El-F─▒khuÔÇÖl Ekber Ris├ólesi bunun en g├╝zel ├Ârne─čidir. Naslara dayanan itikadi esaslar─▒n yan─▒ s─▒ra Eb├╗ Han├«feÔÇÖnin d├Âneminde ortaya ├ž─▒k─▒p tart─▒┼č─▒lan itikatla alakal─▒ meseleler ve Ehl-i S├╝nnetÔÇÖin bu meseleler hakk─▒ndaki g├Âr├╝┼čleri el-F─▒khuÔÇÖl EkberÔÇÖde beraberce zikredilmi┼čtir.

  • [3] ├ľrnek olarak iman─▒n tarifi hakk─▒nda bkz. el-F─▒khuÔÇÖl Ekber, s. 62, 58; el-Vasiyye, s. 50; el-├élim veÔÇÖl M├╝teallim, s. 15; el-Mekk├«, Men├ókibu Eb├╗ Han├«fe, I. 76, 77; el-Kerder├«, Men├ókibu Eb├╗ Han├«fe, II. 158; es-Semerkand├«, es-Seh├óiful ─░l├óhiyye, s. 450, 461; MektebetuÔÇÖl Fel├óh, Kuveyt, 1985; ┼×ehz├óde, NazmuÔÇÖl Fer├óid,s. 49; MatbaatuÔÇÖt Takaddum, K├óhire, 1323 h. ; es-Sab├╗n├«, el-Bid├óye, s. 87, 88, D.─░.B. yay. 1979; en-Nesef├«, et-Temd├«d, s. 100; D├óruÔÇÖs Sek├ófe, K├óhire, 1977.

  • [4] Mesela kadere iman─▒n hak olu┼ču ve deillleri i├žin bkz.. el-F─▒khuÔÇÖl Ebs├ót, s. 38; el-F─▒khuÔÇÖl Ekber, s. 58; el-Vasiyye, s. 152; el-Vasiyye, 74; el-Bey├ódi, ─░┼č├óratuÔÇÖl Mer├óm, 237; el-H├órizm├«, C├ómiuÔÇÖl Mes├ónid, I. 125, 175.

  • [5] ─░bnu Abdilberr, el-─░ntika, s. 165,166; el-F─▒khuÔÇÖl Ekber, s. 50, 59; el-Vasiyye, s. 151.

  • [6] el-F─▒khuÔÇÖl Ekber, s. 58, 59; el-Vasiyye, s. 151.

  • [7] el-Vasiyye, s.152

  • [8] el-F─▒khuÔÇÖl ├Őbsat, s. 37; EbuÔÇÖl-Leys es-Semerkand├«, ┼×erhuÔÇÖl F─▒khiÔÇÖl Ebsat, s. 10; en-NaÔÇÖs├ón├« ne┼čri, K├óhire, tsz; el-F─▒khuÔÇÖl Ekber, s. 60;  el-Vasiyye, s. 151, 152.

  • [9] el-F─▒khuÔÇÖl Ekber, s. 61; el-├élim veÔÇÖl M├╝teallim, s. 18, 21; el-Mekk├«, a.g.e., I. 79, 435; el-F─▒khuÔÇÖl Ebs├ót s. 43; Risaletu Eb├╗ Han├«fe ─░leÔÇÖl Bett├«, s. 68, 69.

  • [10] Risaletu Eb├╗ Han├«fe ─░leÔÇÖl Bett├«, s. 68, 69; el-Mekk├«, a.g.e., I. 434; el-F─▒khuÔÇÖl Ebsat, s. 36; el-├élim veÔÇÖl M├╝teallim, s. 18, 19.

  • [11] Eb├╗ Han├«fe d├Ânemindeki MuÔÇÖtezile kelam─▒n─▒ ve bu kelam─▒n vard─▒─č─▒ neticeleri ┼čiddetle tenkid etmi┼čtir. V├ós─▒l b. ├éta  ve Amr b. UbeydÔÇÖin ilk bidÔÇÖatleri olan ÔÇťEl-Menziletu Beynel MenzileteynÔÇŁ nazariyelerini akli ve nakli a├ž─▒dan ele┼čtirmi┼č ve bu s├Âz├╝n hem bidÔÇÖat hem de Allah Rasul├╝ (s.a.s.)ÔÇÖe muhalefet etmek oldu─čunu vurgulam─▒┼čt─▒r. (bkz. Ris├óletu Eb├╗ Han├«fe ─░leÔÇÖl Bett├«, s. 68 vd.) Amr b. UbeydÔÇÖin insanlar─▒ bidÔÇÖat olan kelama y├Âneltilmesi a├ž─▒s─▒ndn (bkz. el-G─▒zz├«, a.g.e., I. 97) Amr b. Ubeyd, V├ós─▒l b. At├ó ve ─×ayl├ón├«, kader hakk─▒nda ortaya att─▒klar─▒ g├Âr├╝┼čleri sebebiyle tenkit etmi┼čtir. (bkz. el-Kerder├«, a.g.e., II. 358; el-Mekk├« a.g.e., I. 363)

  • [12] el-Mekk├«, a.g.e., I. 183; el-Kerder├« a.g.e.,II 242.

  • [13] Et-Teftez├ón├«, ┼×erhuÔÇÖl Mek├ós─▒d, I. 179, 180, MektebetuÔÇÖl K├╝lliy├ótiÔÇÖl Ezheriyye, K├óhire, 1983; el-Kevser├«, Lemah├ótuÔÇÖn Naz├ór f├« Sir├ótiÔÇÖl-─░m├óm-i Z├╝fer, s. 17, 18.

  • [14] El-├élim veÔÇÖl M├╝teall├«m, s. 12 (3. ve 4. sorular ve cevaplar─▒)

  • [15] el-F─▒khuÔÇÖl Ebs├ót, s. 36

  • [16] el-├élim veÔÇÖl M├╝teallim, s. 11, 12 (2. soru ve cevab─▒)

  • [17] Eb├╗ Han├«fe bir yandan do─črunun da yanl─▒┼č─▒n da ├Â─črenilmesini gerekli g├Âr├╝rken, ├Âte yandan arkas─▒nda hi├žbir faydan─▒n olmad─▒─č─▒ meselelere dal─▒p KurÔÇÖan-S├╝nnet ve selef ├žizgisini kaybedilmesini tenkit etmi┼čtir. Amr b. UbeydÔÇÖi tenkidi bu ├žer├ževede ele al─▒nmal─▒d─▒r: ÔÇťAllah Amr b. UbeydÔÇÖe lanet etsin, insanlar─▒ cedele y├ÂnelttiÔÇŁ (bkz. el-G─▒zz├«, et-Tabakatu Seniyye, I. 97)

  • [18] O─člu Hamm├ódÔÇÖa kelami tart─▒┼čmalara ni├žin girdiklerini a├ž─▒klarkan, kendilerinin ├╝mmetin aras─▒ndaki karga┼čay─▒ ortadan kald─▒rmak, ayn─▒ k─▒bleye y├Ânele, ayn─▒ kitaba inanan, ayn─▒ imama tabi olan insanlar─▒ bir araya getirmek, hakk─▒n ne oldu─čunu ortaya koymak i├žin m├╝nazaralara girdiklerini, e─čer tart─▒┼čmalara ┼čerÔÇÖi bir gaye g├╝tmeksizin s─▒rf ├╝st├╝nl├╝k sa─člamak, hatta ba┼čkalar─▒n─▒n ayaklar─▒n─▒n kayd─▒r─▒lmas─▒ vs. i├žin giriliyorsa bundan uzak durulmas─▒ gerekti─čini, durum bu minvalde ise kelam─▒ b─▒rak─▒p f─▒k─▒h tahsiline ba┼člaman─▒n daha do─čru olaca─č─▒n─▒ s├Âylemi┼čtir (bkz. el-Mekk├«, a.g.e., I. 184; el-Kerder├«, a.g.e., II 241 ve.)

  • [19] Ali el-K├óriÔÇÖnin ele┼čtirdi─či kelam tespitlerimize g├Âre be┼č temel hatay─▒ bar─▒nd─▒ran kelamd─▒r. Bunlar 1. ┼×eriatte m├╝cerret ak─▒lla g├Âr├╝┼č belirtip, vetva veren kelam ve kalamc─▒ (bkz. ┼×erhuÔÇÖl F─▒kh─▒ Ekber, s. 12) 2. KurÔÇÖan ve S├╝nnetten y├╝z ├ževirip hikmet sahibi olduklar─▒ s├Âylenen g├Âr├╝┼čleriyle me┼čgul olan kelam ve kelamc─▒ (a.g.e., 12) 3. KurÔÇÖan ve S├╝nnetin do─črular─▒n─▒n felsefenin do─črular─▒yla ├želi┼čmedi─čini ├Âne s├╝rerek felsefenin bat─▒l g├Âr├╝┼člerini dine sokmay─▒ hedefleyen kelam ve kelamc─▒. (a.g.e., 13) 4. Dinde cedele sebebiyet veren kelam. (s.9) 5. Kelamla itikadi bilgleri tahsil etmeye ├žal─▒┼čan ve ─░slam├« inan├žlar─▒ KurÔÇÖan ve S├╝nnetten almay─▒ terk eden kelam ve kelamc─▒. (s. 10)

  • [20] Tenkit etti─či kelam ve kelamc─▒lar MuÔÇÖtezile, ┼×ia, M├╝rcie, Hariciye kelam─▒ ve kelamc─▒lar─▒d─▒r. Onun bu tenkidi de yine kelam─▒ bir tenkittir. Amr b. Ubeyd hakk─▒nda ÔÇťAllah Amr b UbyedÔÇÖe lanet etsin, halka kelam (dinde cedel) kap─▒s─▒n─▒ a├žt─▒ÔÇŁ s├Âz├╝ndeki kelam dinde tart─▒┼čma ve cedel manas─▒ndad─▒r. Amr bidatlerini halk─▒n g├╝ndemine sokmaya ├žal─▒┼čm─▒┼č ve onlar─▒ bu bidÔÇÖatlara inanmaya davet etmi┼čtir. Eb├╗ Han├«feÔÇÖnin tenkit etti─či budur. Me┼čru kelam de─čil...

  • [21] Eb├╗ Han├«feÔÇÖnin kelam ile me┼čguliyeti b─▒rak─▒p f─▒k─▒h ilmini tahsile ba┼člamas─▒ ve bunun sebepleri hakk─▒nda bkz. el-Mekk├«, a.g.e. I 56, 57, 58, 383; el-Kerder├«, a.g.e. II. 136, 138  ayr─▒ca hayat─▒yla ilgili b├Âl├╝me bak─▒n─▒z.

  • [22] el-Kerder├«, a.g.e., II. 138, 342, el-Mekk├«, a.g.e. I. 184.


  • Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
    # Makaleler Ad─▒
    Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

    ! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
    ├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

    Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
    Muhammed Ender / 12.01.2014



    Eski Eserler


    Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

    Hesap ─░┼člemleri

    ├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

    Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...