E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Efgani Ve Masonluk

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
MUhammed Re┼čad (Malatyal─▒) T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
Ehli S├╝nnet Anlay─▒┼ča Uygun  
       
Makale No: 2139 Hit : 19660 Hata Bildirimi Tavsiye Et
Tan─▒t─▒lan Yazar─▒n Bilgileri
Yazar Ad─▒ Cemaleddin el Afgani
  ěČ┘ůěž┘ä ěž┘äě»┘Ő┘ć ěž┘äěž┘üě║ěž┘ć┘Ő ěž┘äěžě│ě»ěóěĘěžě»┘Ő
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Efgani Ve Masonluk

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
ÔÇťEfg├ón├« ve MasonlukÔÇŁ, ÔÇťEfg├ón├« ve kavmiyet├žilikÔÇŁ, ÔÇťEfg├ón├« ve Abd├╝lhamid HanÔÇŁ, ÔÇťEfg├ón├« ve PeygamberlikÔÇŁ, ÔÇťEfg├ón├« ve RenanÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ be┼č makaleden m├╝rekkep ve ÔÇť─░fade-i MeramÔÇŁ, ÔÇťMukaddemeÔÇŁ, ÔÇťH├ótime-i KitapÔÇŁ, ÔÇťZeyl (1-2-3)ÔÇŁ, ÔÇťKit├óbiyyatÔÇŁ, ÔÇť─░sim FihristiÔÇŁ ve ÔÇťFihriste-i KitapÔÇŁ ile toplam 12 k─▒s─▒m, 343 sayfadan m├╝rekkep ÔÇťEFG├éN├Ä EFS├éNES─░; Cemaleddin Efg├ón├« Etraf─▒nda MakalelerÔÇŁ isimli kitap... Bu kitab─▒ ─░ngilizce, Frans─▒zca, Fars├ža, Osmanl─▒ca ve Cumhuriyet devrine ait 500 kadar kitap ve bir o kadar gazete ve dergi tarayarak kaleme alan Malatyal─▒ Muhammed Re┼čad, pek hakl─▒ olarak ┼č├Âyle takdim ediyor eserini: ÔÇťTahdis-i niÔÇÖmet kabilinden ifade etmek isterim ki, T├╝rkiye piyasas─▒nda bu kitab─▒ ihm├ól ederek Efg├ón├« hakk─▒nda yaz─▒ yazmak, bundan sonra k├óbil olmamak gerekir.ÔÇŁ ├ç├╝nk├╝ bu kitap, Efg├ón├« ├╝zerine en geni┼č ve en yetkin kaynak taramas─▒yla sahas─▒nda tek; ve S├╝nnet ve Cemaat Ehli anlay─▒┼č─▒na nisbetle ÔÇťEfg├ón├« EfsanesiÔÇŁni y─▒k─▒yor... Bu kitap, "akademisyen" kimli─čini "m├╝tefekkirÔÇŁ kimli─če kar┼č─▒ bir ├╝st├╝nl├╝km├╝┼č gibi g├Ârenlere de ┼čunu ├Â─čretiyor: "Bil├ókis akademisyenin vazifesi, m├╝tefekkirin terkib├« h├╝k├╝mlerini delillendirip tahlil ve tahkim etmektir!" Bu kitap, piyasaya verildi─či g├╝nden itibaren ÔÇť├žok sessiz bir g├╝r├╝lt├╝ÔÇŁ kopard─▒. ÔÇťSessizÔÇŁ, ├ž├╝nk├╝ "g─▒k" diyemedi hi├ž biri... Bir tek, "mahallenin delisi" h├╝viyetiyle bir "Kaplan" ├ž─▒kt─▒ ortaya ve dedi ki "bu kitab─▒n yazar─▒ me├žhul!" Oysa biz, Ya┼čar Kaplan'─▒n da davetli oldu─ču -ama gelmedi─či- bir toplant─▒da -─░lim Yayma CemiyetiÔÇÖnin Vefa'daki Konferans Salonu-, Malatyal─▒ Muhammed Re┼čad'la tan─▒┼čt─▒k ve kendilerinden sonraki nesille ├Âv├╝nen ihtiyarlar gibi, ┼ču gencecik ya┼č─▒m─▒zda, bizden daha da gen├ž bu karde┼čimizle tan─▒┼čmaktan gurur duyduk. 1996 y─▒l─▒nda, ─░lim Yayma CemiyetiÔÇÖnin Vefa'daki Konferans SalonuÔÇÖnda m├╝┼čerref oldu─čumuz Malatyal─▒ Muhammed Re┼čad BeyÔÇÖin bu fevk├ól├óde eseri ile yapt─▒─č─▒m─▒z a┼ča─č─▒daki r├Âportaj, daha ├Ânce AkademyaÔÇÖda (1996) ve FurkanÔÇÖda (1997) yay─▒nland─▒. Muhammed Re┼čad BeyÔÇÖe te┼čekk├╝rlerim ile tekrar arz ederim... Mustafa SAKA
website website open
treatment of aids history of aids aids pictures
manufacturer coupon for bystolic bystolic savings card program bystolic savings card
bystolic savings card bystolic coupon 2014
amoxicillin amoxicillin amoxicillin
cialis discount coupon cialis coupon coupons for prescription drugs

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar Akademya Dergisi (1996) ve Furkan Dergisi (1997)
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki http://www.furkandergisi.com/index.php/ar/furkan-yazarlari/mustafa-saka/601-efgani-efsanesi

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

Efgani Ve Masonluk

(Takdim ÔÇťEfg├ón├« ve MasonlukÔÇŁ, ÔÇťEfg├ón├« ve kavmiyet├žilikÔÇŁ, ÔÇťEfg├ón├« ve Abd├╝lhamid HanÔÇŁ, ÔÇťEfg├ón├« ve PeygamberlikÔÇŁ, ÔÇťEfg├ón├« ve RenanÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ be┼č makaleden m├╝rekkep ve ÔÇť─░fade-i MeramÔÇŁ, ÔÇťMukaddemeÔÇŁ, ÔÇťH├ótime-i KitapÔÇŁ, ÔÇťZeyl (1-2-3)ÔÇŁ, ÔÇťKit├óbiyyatÔÇŁ, ÔÇť─░sim FihristiÔÇŁ ve ÔÇťFihriste-i KitapÔÇŁ ile toplam 12 k─▒s─▒m, 343 sayfadan m├╝rekkep ÔÇťEFG├éN├Ä EFS├éNES─░; Cemaleddin Efg├ón├« Etraf─▒nda MakalelerÔÇŁ isimli kitap... 

1996 y─▒l─▒nda, ─░lim Yayma CemiyetiÔÇÖnin Vefa'daki Konferans SalonuÔÇÖnda m├╝┼čerref oldu─čumuz Malatyal─▒ Muhammed Re┼čad BeyÔÇÖin bu fevk├ól├óde eseri ile yapt─▒─č─▒m─▒z a┼ča─č─▒daki r├Âportaj, daha ├Ânce AkademyaÔÇÖda (1996) ve FurkanÔÇÖda (1997) yay─▒nland─▒. Muhammed Re┼čad BeyÔÇÖe te┼čekk├╝rlerim ile tekrar arz ederim...Mustafa SAKA)

 

 

- Kitab─▒n tertibine uyal─▒m ve Efg├ón├«'nin masonlu─čundan ba┼člayal─▒m...

- Efg├ón├«'nin Masonlu─ča intisab─▒, hemen b├╝t├╝n taraftarlar─▒nca da teslim edilmi┼č bir hakikat olup, ┼×eyh'i anlamak i├žin b├╝y├╝k ehemmiyeti h├óizdir. Bizzat Efg├ón├«'nin el yaz─▒s─▒ ile yazd─▒─č─▒ Mason Localar─▒na m├╝racaat dilek├želeri ne┼čredilmi┼č, Osmanl─▒ ar┼čivlerinden ve masonlar─▒n evrak─▒ndan ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č vesikalara istin├óden ciddi makaleler yaz─▒lm─▒┼č, derin tetkik mahs├╝l├╝ eserlerde bu mevzuya uzun fas─▒llar tahsis edilmi┼čtir.

 

- Tabi├«, sevenleri de t├╝rl├╝ t├╝rl├╝ tevillerde bulunmu┼člar?..

- M├╝sl├╝manlar─▒n bu l├ónetli m├╝esseseye kar┼č─▒ nefretini bildiklerinden, m├╝rid ve muhib taifesi baz─▒ ├žareler aram─▒┼člar -Corci Zeydan gibi, "Hi├ž masonluk fena bir ┼čey olsa, ┼×eyhim intis├ób eder miydi" yollu t├╝rrehab sa├žanlar─▒ bir tarafa- umumiyetle iki tevil tarz─▒ kullanm─▒┼člard─▒r. Bunlardan birincisi, ┼×eyh'in asr─▒nda masonlu─čun mahiyetinin bilinmedi─či, binaenaleyh mazur oldu─čudur.

 

- Varsayal─▒m ├Âyle! Peki bu adam ├Âmr├╝ boyunca masonlu─čun ne oldu─čunu anlayamam─▒┼č m─▒?

- Avam─▒ havassiyle bilc├╝mle n├ós masonlu─ču bilir ve telin ederken, nas─▒l olup da Efg├ón├« bilememi┼č; say─▒s─▒z localara aza olmu┼č, ├╝st├ód-─▒ azamc─▒l─▒kda bulunmu┼č ve ├žok kimseleri intisab ettirmi┼čtir. ÔÇťDehriyyun'a Reddiye" nam kitab─▒nda alemi fesada veren brahmanlardan, mormonlardan bahsetmi┼č, fakat ne hikmetse masonluk hat─▒r─▒na gelmemi┼č ve ├Âlene kadar -art─▒k tan─▒m─▒┼č olmas─▒ icab eden!- bu m├╝fsid m├╝essese aleyhinde bir beyan─▒ da i┼čitilmemi┼čtir. Zaten Efg├ón├«, Masonlu─ču tan─▒mad─▒─č─▒n─▒ s├Âylemi┼č de─čildir, l├ókin muhibleri bu tevili uydurmu┼člard─▒r. 

 

- ─░kinci tevilleri?

- G├╝ya ┼×eyh, Masonlar─▒n gayr─▒ siyasi, pasifist bir te┼čekk├╝l olduklar─▒n─▒ g├Âr├╝nce onlar─▒ azarlay─▒p cemiyetlerinden istifa etmi┼č, (Mustafa ─░slamo─člu' na g├Âre ise) "ipliklerini pazara d├Âkerek hatas─▒n─▒n kefaretini ├Âdemi┼čtir."

- Hayrettin Karaman'a g├Âre ise ÔÇťistifa etmemi┼č, ihra├ž edilmi┼č, hem de masonlukla m├╝cadele etmi┼č"?

- Hazret galiba, "ibrac─▒" kabul├╝n, masonlar─▒n "Kainat─▒n Ulu Mimar─▒'n─▒ ink├ór etti─či i├žin kovduk" demelerini tasdik demek olaca─č─▒n─▒n fark─▒nda de─čiller.

- Yaa! Demek ateist oldu─ču i├žin kovulmu┼č, ├Âyle mi?

- S─▒rf bunun i├žin m├╝ridandan uyan─▒k olanlar, ÔÇť┼×eyhimiz kovulmam─▒┼č fakat istifa etmi┼čtirÔÇŁ derler. Hatta Hayrettin Karaman'─▒n, Re┼čit R─▒za' dan nakil ve ┼čerh etti─čine g├Âre: ÔÇťAbduh, ├╝stad─▒ Efg├ón├«'nin iste─čiyle ve davas─▒na hizmet gayesiyle -davas─▒ ne ola ki? - mason cemiyetine de girmi┼č, bil├óhere bu cemiyetin davas─▒n─▒ ger├žekle┼čtirmeye elveri┼čli olmad─▒─č─▒n─▒ anlayarak ├ž─▒km─▒┼č ve onunla m├╝cadele etmi┼č olmas─▒na ra─čmen bu da aleyhine bir puan olarak kaydedilegelmi┼čtir.ÔÇŁ Bu rivayetin iki r├óv├«s├« mevcuttur. Biri Re┼čit R─▒za, di─čeri Mahz├╗m├«. ─░kinci r├óvinin de itiraf etti─či vechile, Efg├ón├« istifa ettikten veya mason kay─▒tlar─▒na g├Âre, 'Kainat─▒n Ulu Mimar─▒' dedikleri 'Yarat─▒c─▒'y─▒ ink├ór etti─či i├žin ihra├ž edildikten sonra, bizzat ├╝stadl─▒─č─▒n─▒ yapt─▒─č─▒ localar a├žm─▒┼čt─▒r. M─▒s─▒r'dan kovulduktan sonra gitti─či Paris'teki k─▒sa ik├ómetinde dah├« mahall├« localara kaydolmay─▒ ihm├ól etmemi┼čtir. M─▒s─▒r sonras─▒ hayat─▒ m├╝ddetince gitti─či yerlerdeki h├óm├«lerinin, y├ór├ón─▒n─▒n m├╝seccel masonlar olmas─▒ c├ólib-i dikkat bir husustur.

 

- Yani Efg├ón├«, Abduh, Re┼čit R─▒za ├žetesinin masonlukla m├╝cadele etti─či falan palavra; hatta masonlu─čun ateist tak─▒m─▒ndan bunlar...

- B─▒rak─▒n m├╝cadele etmesini, aleyhlerinde tek sat─▒r yaz─▒ yazm─▒┼č m─▒? Masonlu─čun iyice kokusunun ├ž─▒kt─▒─č─▒ ve M─▒s─▒r'da da aleyhtar cereyanlar─▒n kuvvetlendi─či 1920'lerden sonra, Re┼čit R─▒za' n─▒n sadece kendini masonluk isnad─▒ndan kurtarmaya yetecek ve burada cehriyle me┼čgul oldu─čumuz ┼×eyhleri etraf─▒nda tesis etti─či "tevbek├órl─▒k" k─▒l─▒f─▒yla setrine muvaffak oldu─ču ihanetleri ve b├╝t├╝n mel├ónetini bildi─či halde, sadakatinde ─▒srarl─▒ olmas─▒n─▒n tevlid etti─či, tafsili imkans─▒z mahzurlar─▒ anlatmaya bu (sohbetin) hududu m├╝sait de─čildir. L├ókin 1904'de kendi mecmuas─▒nda (el Menar), ┼×abin Makarios'un "el H├ókaik'├╝l Asliyye f├« T├ór├«b' il Masoniyyet' il Ameliyye" kitab─▒n─▒ takdim vesilesiyle, ÔÇťFev├óid-i kes├«reyi h├óiz bu kitab─▒ okuyanlar─▒n bu hay─▒r ve ma' rifet cem'iyyetini tan─▒yacaklar─▒ÔÇŁ ├╝mit ediliyor.

 

- Bu "hay─▒r ve marifet cemiyeti" dedikleri, mason localar─▒ yani?!

- Hem masonlu─čun medh ve propagandas─▒n─▒ yapan bir kitab─▒ bu ┼čekilde reklam et,

hem de aleyhinde m├╝cadele iddias─▒nda bulun!

 

- Menar' ─▒n hangi n├╝shas─▒nda bu takdim yaz─▒s─▒?

- 12. adet, 16 Cemazilahir 1322 (28 A─čustos 1904) 7. cilt, 473. sahife...

- Bizim nazar─▒m─▒zda, Efg├ón├«'nin bunca hezeyan─▒ndan ba┼čka bir de mason olup olmad─▒─č─▒n─▒n ilm├« bir al├ókaya mevzu olmaktan ba┼čka bir ├Ânemi yoksa da, onu ─░sl├óm ad─▒na sevenlerin hesab─▒n─▒ muhakak vermeleri gereken bir dava bu...

- ÔÇťK├Âk├╝ masonlukta bulunmaÔÇŁ, Efg├ón├«ci g├╝r├╗hun ├žaresini bulamad─▒─č─▒ bir derttir ve bulunaca─ča da benzemez. Bin├óenaleyh, h├ólen tesirini devam ettiren, muas─▒r Modernist / ─░sl├ómc─▒ / Mezhepsiz / Reformist hareketi anlamak i├žin, Efg├ón├«'yi ve M─▒s─▒r Masonlu─čunu bilmek, bu zevattan m├╝teessir muas─▒r Arap m├╝elliflerden terceme edilmi┼č kitaplar─▒ okuyarak dinini ├Â─črenen T├╝rkiyeli m├╝sl├╝manlar i├žin elzemdir.

 

- M─▒s─▒r deyince, Merhum Son ┼×eyh├╝lislam Mustafa Sabri Efendi?!

- ┼×unlar─▒n bilinmesinde fayda var ki; masonlu─ča dair T├╝rk├že matbuat─▒n umumiyetle basitli─či ve aleyhindeki tenkitlerin sath├«li─činden m├╝te┼čekk├« ve -m├ólesef avam─▒n rahat hazmetmesi m├╝l├óhazas─▒yla terv├«c edilen-, her ta┼č─▒n alt─▒nda bir mason arayan maraz├« hassasiyetten ber├«yiz.  Masonluk, ├ólem-├« ─░sl├óm'─▒n maruz kald─▒─č─▒ bel├ólardan biridir ve oldu─ču h├ól ├╝zere bilinmesinin, do─čru te┼čhis ve tedavi i├žin l├╝zumu a┼čik├órd─▒r. Bu babda maks├╗dumuz, fikirlerin masonluk meyan─▒nda tesbitidir. Bununla beraber bir fikrin do─črudan masonlardan al─▒nmas─▒ yahut ba┼čka bir yerden al─▒nm─▒┼č veya ilk defa icat olunmu┼č ve tevafukan ayn─▒ fikrin masonlukta da bulunmas─▒ asl├« ehemmiyeti h├óiz de─čildir. Fakat m├ón├ól─▒ al├ókalar─▒n mevcudiyeti melhuz ise, tesbiti vas─▒tas─▒yla belki daha ┼č├╝m├╗ll├╝ mal├╗mata v├╝s├╗l m├╝mk├╝n olur. Mesel├ó "laiklik", masonlu─čun da, "Kemalizm" dedikleri ┼čeyin de esas umdelerinden olduktan sonra, masonlar Kemalistmi┼č yahut Kemalistler masonmu┼č; bunun asl├« bir ehemmiyeti yoktur, l├ókin mesel├ó laikli─čin menba─▒n─▒ ald─▒─č─▒ ilhad zemini Kemalcilikte de mevcutsa m├ón├ól─▒d─▒r. (...) Vak─▒a ak├«deler, fikirler benzer olduktan sonra, Efg├ón├« masonmu┼č, yahut masonlar Efg├ón├«ci imi┼č, bu bir isimlendirme meselesidir. Fakat bu spek├╝lasyonlar─▒n hakiki bir kar┼č─▒l─▒─č─▒ olmad─▒─č─▒ ortad─▒d─▒r. Tabir-i di─čerle, Efg├ón├« mason olmasayd─▒ da Efg├ón├«cilik olurdu, fakat Efg├ón├« masondur!

 

- Hakikat sevdal─▒lar─▒na, sadece Merhum Son ┼×eyh├╝lisl├óm Mustafa Sabri Efendi' nin te┼čhisi bile tek ba┼č─▒na yeterli bir delil olmal─▒ de─čil mi?

- M─▒s─▒r'a hicret eden ┼×eyh├╝lisl├óm Mustafa Sabri Efendi, g├Ârd├╝─č├╝ feci manzaray─▒, mes'ullerini de beyanla ┼č├Âyle tasvir ediyor: "M─▒s─▒r'da... cevv-i 'ilm├«'yi (ilm├« havay─▒) Garb' dan esen cereyanlarla mesm├╗m (zehirli) buldum... onlar─▒ (M─▒s─▒r'l─▒lar─▒) Garb' ─▒ taklidde ve ona meftunluk g├Âstermekte, Yeni T├╝rklerle ├ódet├ó yar─▒┼ča ├ž─▒km─▒┼č bulmak bana ├žok a─č─▒r geldi. T├╝rkiye' de isy├ón neticesinde vukua gelen ink─▒lab, burada s├╝k├╗n i├žinde h├ódis olmu┼č (ger├žekle┼čmi┼č) ve Ezher'de tecedd├╝d vuku a getirmek tar├«k─▒yla yol alm─▒┼čt─▒. (ÔÇŽ)ÔÇŁ ┼×eyh Muhammed Abduh'a isn├ód olunan isl├óh├óta gelince; h├╝l├ós├ós─▒ ┼čudur:

┼×eyh, D├«n sahas─▒ndaki sars─▒lmaz vuk├╗fundan Ezher' i sars─▒p ay─▒rm─▒┼č, mens├╗b├«nini bu s├╗retle l├ód├«n├«li─če (dinsizli─če) do─čru geni┼č hatvelerle y├╝r├╝tm├╝┼čt├╝r. Fakat d├«nsizlere, d├«ndarl─▒─ča do─čru bir hatve (ad─▒m) bile att─▒ramam─▒┼čt─▒r. ├ťst├ód─▒ Efg├ón├« vas─▒tas─▒yle, masonlu─ču Ezher' e idhal eden de o' dur. (ÔÇŽ) ┼×eyh Muhammed Abduh ve Cem├óleddin-i Efg├ón├« zaman─▒ndan beri Ezher Ulem├ós─▒n─▒n, T├╝rkiye'de misli g├Âr├╝lmemi┼č bir s├╗retde mezk├╗r cem'iyyete intis├ób─▒, ma'n├ó-y─▒ mahs├╗su h├óizdir. Ya'ni D├«n, Di'n'in '─░lm-i Kadim'i ve Kadim Ulem├ós─▒ ├Âlm├╝┼čler, hayatda kalanlar varsa, onlar da emv├ót (├ľl├╝ler) h├╝km├╝nde add olunmu┼člar, onlar─▒n yerine mahs├╗s├ótdan (be┼č h├ósse ile hiss olunandan) ba┼čkas─▒na iman etmeyen, ya' ni Allah' a, Mel├óikesine, K├╝t├╝b-i M├╝nzelesine, Peygamberlerine, Yevm-i ├éhiret'e zaman─▒m─▒zda hiss├« tecr├╝belerle isb├ót imk├ón─▒ bulunmad─▒─č─▒ i├žin im├ón etmeyen Garb'─▒n ilmiyle ├ómil yeni ├ólimler k├óim olmu┼člard─▒r."

 

- Di─čer karanl─▒k y├Ânleri gibi, soy ismi(!)ne ra─čmen karanl─▒kta duran nesebi ve ┼×i├ó ile al├ókas─▒ hususunda, sevenlerinin rahatl─▒─č─▒na ne buyrulur?

- M├╝ritlerini ve bug├╝ne kadar devam edegelen tarikatine mensup kimseleri, ┼×eyh'in sadece fikirlerine talip olmu┼č kimseler tel├ókki etmek tarz─▒nda bir tecrit vak─▒aya mug├óyirdir. ┼×eyhlerini E├óz─▒m-─▒ ─░sl├óm s─▒ras─▒na dahil etme maksad─▒yla hayat─▒ndaki p├╝r├╝zleri temizleme gayretleri elbette m├ón├ós─▒z de─čildir. Albert Hourani gibi m├╝ste┼črikler belki anlamakta m├╝┼čkil├ót ├žekebilir, fakat m├╝sl├╝manlar mukted├ó b├«h olacak ki┼čiden l├óy─▒k─▒nca amel beklerler ve b├Âyle olmayan adamlara ittiba edip muhabbet beslemekten, r├╗z-i mah┼čerde beraber ha┼čr olunmaktan korkarlar. ┼×ayet iddia edildi─či gibi birileri "h├óin├óne maksatlara ehemmiyet vermeden", karanl─▒k i┼člerine kafa yormadanÔÇŁ Efg├ón├«'ye ittiba ediyorsa, bu herifleri cerh i├žin ba┼čka bir ┼čeye l├╝zum yoktur. Efg├ón├«'yi "┼×i├« fikriyat─▒n─▒n geni┼č tayf─▒ i├žinde bir yerlere yerle┼čtirme"ye gelince: Efg├ón├«'nin ┼×i├ó mezhebiyle al├ókas─▒ ancak men┼čei itibariyledir. S├╝nn├«ler aras─▒nda takiyye yaparak gezdi─či m├╝ddet zarf─▒nda kendisinden sad─▒r olacak bir itiraf beklemenin m├ón├ós─▒zl─▒─č─▒ ak─▒l erbab─▒na mal├╗mdur. Bizce bu ademin ill├ó ┼×i├ó tayf─▒na yerle┼čtirilmesi icabediyorsa, GULAT-I ┼×─░A'NIN MASON─░YYE ┼×UBES─░ÔÇÖne ithal etmelidir. As─▒l mevzu-─▒ bahs olan husus, Efg├ón├«' nin ─░sl├óm'la al├ókas─▒d─▒r. ─░sl├óm'la al├ókas─▒zl─▒─č─▒na dair kanaat has─▒l olduktan sonra, Ehl-i S├╝nnet ve ─░mamiyye ┼×i├ós─▒n─▒n ittifakla tekfir etti─či Gulat-─▒ ┼×i├óÔÇÖya m─▒ yoksa ba┼čka bir tasnif'e mi dahil edilir, bunun fazla bir ehemmiyeti yoktur.

 

- Efg├ón├«cilik dendi─činde pe┼čis─▒ra s├Âk├╝n eden modernizm, reformizm, mezheplerin birle┼čtirilmesi, i├žtihat kap─▒s─▒n─▒n herkese a├ž─▒lmas─▒, demokratik-laik bir ─░sl├óm anlay─▒┼č─▒ ve bu meyanda ─░sl├óm├« devlet zar├╗retinin yok say─▒lmas─▒ ve tabi├« mevcut "demokratik laik-Kemalist otorite"nin me┼čr├╗ say─▒lmas─▒ fikirlerinin memleketimizdeki ba┼č mimarlar─▒ndan olarak akla gelen ilk isim Hayrettin Karaman?

- Necip Faz─▒l merh├╗m, kendine, Hayrettin Bey'in imzas─▒n─▒n da bulundu─ču bir mektupda "mezhepsizlik" isnad─▒n─▒ reddeden ├╝├ž ┼čahsa (Hayrettin Karaman, Bekir Topalo─člu, Tayyar Alt─▒kula├ž) hitaben: ÔÇť... bir taraftan ┼čarap i├ž, ├Âb├╝r taraftan da ben yaln─▒z su i├žerim diye iddia et" demi┼čti. ┼×imdilerde b├Âyle ithamlar─▒n yoklu─čundan m─▒, yoksa ├ťstad gibi kendine mektup yazacak kimseler kalmad─▒─č─▒ndan m─▒ bilinmez "mezhepsizler" var ve gayet de faal iken, ne hikmetse "mezhepsiz de─čiliz" deme ihtiyac─▒nda de─čiller.

 

- Hayrettin Bey'in, harf s─▒ras─▒ hil├óf─▒na, isminin m├ón├ól─▒ bir ┼čekilde hep ilk s─▒rada zikredildi─či baz─▒ matbuat─▒n zuhuru c├ólib-i dikkattir. Acaba bunun sebebi, zayi oldu─čundan ┼čik├óyet edilen fukahaya kar┼č─▒ h├╝rmetsizli─čin, "─░sl├óm Hukuku uzmanlar─▒" vesilesiyle geri d├Ânm├╝┼č olmas─▒ m─▒d─▒r? Yoksa ─░sl├óm Hukuku uzmanl─▒─č─▒ ile fakihli─či kar─▒┼čt─▒ranlar m─▒ vard─▒r?

- Bizi burada al├ókadar eden, bu h├óllerin, Hayrettin Bey'in Efg├ón├«ci h├╝viyetiyle al├ókas─▒ olup olmad─▒─č─▒d─▒r. C├╝mlesi ehl-i iman aras─▒nda muhtelif s─▒fatlarla ┼č├Âhret bulmu┼č bu zevat─▒n, Hayrettin Bey'in ÔÇť─░sl├óm Hukuku ProfÔÇÖlu─čuna h├╝rmeten geride durduklar─▒na inanmak pek mak├╗l g├Âr├╝nm├╝yor. Ger├ži son zamanlarda reva├ž bulan bir kanaate g├Âre, yekdi─čerinin z─▒dd─▒ fikirlere m├ólik kimseler, ayn─▒ yerde yazar, hatta tatl─▒ tatl─▒ "tart─▒┼č─▒rlarm─▒┼č" bile... Vel├ókin Hayrettin Bey'in mevkii, pek de ├Âyle a┼čurede nohut olmayana benzemiyor.

Efg├ón├«cili─čin, daha do─črusu Efg├ón├«'nin mensubu ve imamlar─▒ndan bulundu─ču modernist, reformist, mezhepsiz hareketin T├╝rkiye' deki seyri ve inti┼čar─▒ bahsinde, bu nevi "─░z"ler fevk├ólade m├ónidar olsa gerek. Bahis mevzuu davan─▒n cidden m├╝him isimlerinden olan Hayrettin Bey'in ─░l├óhiyatlar, Diyanet, ─░mam Hatip mektepleri, Ensar(─▒n─▒n) Vakf─▒, ├╝stadl─▒─č─▒n─▒ teslim eden matbuat ve bunu besleyen sermayedarlarla olan al├ókas─▒n─▒n tetkiki, Efg├ón├«cili─čin inti┼čar haritas─▒ ile al├ókal─▒ k─▒ymettar mal├╗mat verecektir. Hayrettin Bey ve y├ór├ón─▒n─▒n a├žt─▒─č─▒ kap─▒dan ge├žtikten sonra, boynuz-kulak mis├óli, ├╝stadlar─▒n─▒ be─čenmeyen m├╝ritlerin ve Efg├ón├«cilik dozunu k├ófi g├Ârmeyen "─░sl├óm├« Ara┼čt─▒rmalar" mecmuas─▒ etraf─▒nda yuvalanm─▒┼č "Ankara Teologlar─▒ÔÇŁ n─▒n aralar─▒ndaki m├╝naka┼čalar, ibretle seyredilip ders al─▒nacak ┼čeylerdir. Ayn─▒ ┼čekilde Hayrettin Bey'i takip ederek 1980 evvelinde cereyan eden mezhepsizlik m├╝naka┼čalar─▒nda, Ehl-i S├╝nnet ulem├ós─▒ ve Hayrettin Bey y├ór├ón─▒ aras─▒nda Efg├ón├« ile do─črudan yahut vas─▒tal─▒ olarak al├ókadar, geni┼č bir literatur bulmak m├╝mk├╝nd├╝r.

 

- Bug├╝nlerde, ─░sl├óm├« devlet anlay─▒┼č─▒ ile Kemalist devlet prati─čini, "h├╝kmetme" m├╝┼čterekli─činden ├Ât├╝r├╝ ÔÇťikisi de totaliterÔÇŁ diyerek bir ve m├╝s├óv├« g├Âren Mehmet Metiner'in "Giri┼čim" saflar─▒, daha d├╝n, Karaman ba┼čkanl─▒─č─▒nda, "D├ór-├╝t'Takr├«b" giri┼čimlerine sahne oluyordu. Bu i┼čin de pir├« Efg├ón├« olsa gerek?

- Hem selefilik iddiac─▒s─▒ Re┼čit R─▒za ve ems├óllerinin "Mezhepsizlik mezhebi" ihdas etmek gibi m├╝tenak─▒z hareketlerinin, hem de son zamanlarda ihyas─▒na ├žal─▒┼č─▒lan S├╝nn├«-R├ófiz├« vahdeti i├žin kurulmu┼č D├ór-├╝tÔÇÖTakr├«b'in m├ónev├« m├╝essisinin Efg├ón├« oldu─čundan bahsedilmesi acaip bir tevafuktur. ┼×eyh' in m├╝ritlerinden Abduh, ┼×eltut ve ba┼čkalar─▒n─▒n kar─▒┼čt─▒─č─▒ ÔÇťsun'├« vahdetÔÇŁ e dair, Mutahhar├«ÔÇÖnin, -┼×i├ó' n─▒n bat─▒llar─▒ i├žin s├Âyledi─či, fakat ayniyle Ehl-i S├╝nnet' in hakikatleri i├žin de mer'├« olan- ┼ču s├Âzleri k├ófidir: "Nas─▒l olur da, bir mezhebin takip├žilerinden, ─░sl├óm'─▒n vahdetinin ve m├╝sl├╝manlar─▒n vahdetinin muhafazas─▒ hat─▒r─▒na, hak bildikleri herhangi bir itikad├« ve amel├« esastan sarf-─▒ nazar etmelerini istemek m├╝mk├╝n olur? Bu, benim, ─░sl├óm' dan bir c├╝ze, ─░sl├óm ad─▒na ona g├Âzlerimi kapamam veya g├Âzard─▒ etmem h├╝km├╝ndedir... Biz kendimiz ┼×i├ó'y─▒z ve de Ehl-i Beyt'e t├óbi oldu─čumuz i├žin iftihar ediyoruz. (Biz de S├╝nn├«yiz ve Ehl-i Beyt' e ve c├╝mle Ashab-─▒ Kir├óm Hazer├ót─▒na t├óbi oldu─čumuz i├žin iftihar ediyoruz!) En k├╝├ž├╝k bir esas─▒ dah├«, hatta bir m├╝stehab─▒ veya k├╝├ž├╝k bir mekruhu bile anla┼čma zemini olarak tan─▒m─▒yoruz..." (Devam─▒nda, D├ór-utÔÇÖTakr├«b'den gayenin Rafiz├«li─čin Ehl-i S├╝nnet aras─▒nda inti┼čar─▒ oldu─ču, bu niyetle kuruldu─ču ve nisbeten muvaffak oldu─čunu anlat─▒yor.)

Ke┼čke s├╝nn├« ge├žinen ulemam─▒z da bu d├╝r├╝stl├╝kte konu┼čsalar. Takiyyesiz, yalans─▒z, tam bir vuz├╗h ile b├Âyle konu┼čan adamlarla, hakikaten k├╝ffara kar┼č─▒ pek l├╝zumlu bir siyas├« itil├óf m├╝bahese edilebilir. Ve bu hakiki, muhkem bir itil├óf olur. Yoksa, S├╝nn├«likle al├ókas─▒ olmayan adamlar─▒n -pazarl─▒k yapar gibi- "ben Hazret-i Muaviye Rad─▒yallah├╝ Anh'dan vazge├žeyim, sen de ─░mamet' ten" yollu g├╝l├╝n├ž senaryolar─▒yla de─čil.

 

- B├╝t├╝n mezheplere e┼čit mesafede veya ho┼čg├Âr├╝de bulunmakla, b├╝t├╝n dinlere e┼čit mesafede veya ho┼čg├Âr├╝de bulunmak aras─▒nda, "k├╝f├╝rde ter├ókki" den ba┼čka fark yok ve zaten masonluk da bu de─čil mi?

- Efg├ón├« ve m├╝ritlerinde, k├óh Ehl-i S├╝nnet'le Ehl-i Bid'at aras─▒nda, k├óh ─░sl├óm ve bat─▒l dinler aras─▒nda mevcut ihtil├óflar─▒ kald─▒rmak ┼čeklinde tezah├╝rlerine rastlanan mezhepsizli─čin, masonik bir lakaytl─▒─ča m├╝stenit olmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r. Mahmut Pa┼ča El Mahz├╗m├«ÔÇÖnin rivayetine nazaran, ┼×eyh' in ahir ├Âmr├╝nde, ─░stanbulÔÇÖda iken, ─░sl├óm'─▒n Yahudilik ve Hristiyanl─▒kla hemfikir oldu─čundan bahisle, dinlerin birli─činden dem vurmas─▒ ve Abduh'un da ┼×eyh'ine ittiba etmesi, c├ólib-i dikkat hususlardand─▒r. ─░sl├óm'─▒n b├ót─▒l dinlere ├╝st├╝nl├╝─č├╝n├╝n reddinden ge├žen bu ┼čeytan├« vahdet davas─▒na itikat etmeden mason olunamayaca─č─▒ muhakkakt─▒r ve masonlu─čun b├╝t├╝n dinlere m├╝samahak├ór olmas─▒ da asl─▒nda hepsinin m├╝nkiri olmas─▒n─▒n bir neticesidir. Bir meselede mezhebi olmak (hakiki m├ón├ós─▒yla) ancak o meseleye ehemmiyet veren ilim ehline mahsus oldu─ču mal├╗mdur; ve mezheb├« ihtil├óflar─▒n kald─▒r─▒lmas─▒ndan bahsedenler -┼čayet cahiller g├╝ruhundan de─čillerse-, bu ihtil├óflar─▒n istinat etti─či esaslara bir itirazlar─▒ olmal─▒d─▒r.

- Fener Rum patri─či ile ho┼čg├Âr├╝c├╝ Fethullah HocaÔÇÖn─▒n sevi┼čmelerinin k─▒skan─▒lacak bir taraf─▒ yok o h├ólde; ├Âte d├╝nyada da sevi┼čmeyi g├Âze alm─▒┼člarsa, sadece "rec├ó" ederiz!


 

Efg├ón├« ve kavmiyet├žilik

┬źEfg├ón├«'nin tebli─č faaliyetinin en esasl─▒ tesiri, ─░ran'da, M─▒s─▒r'da mahall├« kavmiyet├ži hareketin do─čumunu te┼čvik etmek oldu. Bu suretle ─░sl├óm ├óleminin cihan┼č├╝mhul bir devletin himayesinde birle┼čmesinin ├Ân├╝nde yeni ve deh┼četli m├óniler hus├╗le getirdi.┬╗ [1]- Arnold J. ToynbeeÔÇÖnin ifadesi, Efg├ón├« sempatizan─▒ bir m├╝sl├╝man─▒n alt─▒ndan asla kalkamayaca─č─▒ kadar ├žok a─č─▒r; Ulusalc─▒l─▒kla al├ókas─▒ nedir Efg├ón├«ÔÇÖnin?

- Vaktiyle ÔÇťT├╝rk YurduÔÇŁ mecmuas─▒n─▒ ne┼čreden kavmiyet├žiler, Efg├ón├«'nin imzal─▒ resmini hediye ediyorlard─▒; hem de ┼ču takdim yaz─▒s─▒yla: "Irk ve milliyet fikirlerinin ┼čiddetli bir taraftar─▒ olan merhum ┼×eyh Cemaleddin Efg├ón├«" -T├╝rk Yurdu'nun hediyesi-3. y─▒l─▒n 6. cildinin 8. say─▒s─▒na il├óve...

- Korkun├ž! Ba┼čka?

- (ÔÇŽ) Mehmet Emin Yurdakul: "Beni o yu─čurmu┼čtur; Cemaleddin'in ruhu bende ya┼č─▒yor..."

- ÔÇťBu T├╝rk├ž├╝ler de bir ├ólem; fikir atalar─▒ndan biri Diyarbak─▒r'l─▒ bir K├╝rt, '├Âb├╝r├╝ s├╝zme yahudi, bir de ─░ran'l─▒ Efg├ón├«!.. Tabi├«, en az bu kadar ilgin├ž olan; Efg├ón├«'nin, hem T├╝rk├ž├╝lerin, hem de "Evrensel(!) ─░sl├ómc─▒lar"─▒n ┼čeyhi olabilmesi... Bu manzara kar┼č─▒s─▒nda, M├╝mtazer T├╝rk├Âne, hakl─▒ olarak, "T├╝rkiye'de Efg├ón├«'yi referans alan bir gelenek ya┼čam─▒┼č olsayd─▒, bu gelenek ─░sl├ómc─▒ bir gelenek de─čil, T├╝rk├ž├╝ bir gelenek olacakt─▒" diyor. ┼×imdi pek merak etti─čim, ┼×eyhin ─░sl├ómc─▒(!) m├╝ridleri nas─▒l tevil ediyorlar bunu?

- Bunlardan Hayrettin Karaman' ─▒n kanaatince, ÔÇť39 m├╝st├ókil ─░sl├óm devletinin h├╝rriyet ve istikl├ól m├╝cadelelerini te┼čvik i├žin harekete ge├žiren liderlerin ba┼č─▒nda Cemaleddin Efg├ón├« vard─▒r." (ÔÇŽ) "T├╝rkiye, M─▒s─▒r gibi en ├Ânemli ─░sl├óm ├╝lkelerini dola┼čan Efg├ón├«... (buralardaki) kurtulu┼č ve kalk─▒nma hareketlerinin ba┼člamas─▒ veya h─▒zlanmas─▒nda ├ómil olmu┼čtur." (ÔÇŽ) ├ľmr├╝n├╝n bir d├Âneminde "halk─▒n mill├« iradesiyle olu┼čacak" "mill├« ┼čuuru uyand─▒rmaya" ├žal─▒┼čm─▒┼č, di─čer d├Âneminde "h├╝rriyet ve ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ elde etmi┼č m├╝sl├╝manlar─▒n birli─či i├žin ├žal─▒┼čm─▒┼č" imi┼č.

 

- Nerede s├Âyl├╝yor bunlar─▒ Karaman?

- (Hayrettin Karaman, İslâm Hukuk Tarihi, 1989, Nesil Yay., 314-135-458. sayfalar..)

 

- Merd-i K─▒pt├« ┼čecaat arzederken, sirkatini s├Âylermi┼č...

- ├ťmmetin 39 par├ža olmas─▒ndan ┼čeyhlerine iftihar pay─▒ ├ž─▒karanlara m├╝barek olsun! Bu laflar─▒n sahibinin, vaktiyle ATÔÇÖa [2]girme fetvalar─▒ veren ┼čah─▒s olmas─▒, bihakk─▒n "Efg├ón├«cilikte" mertebe sahibi oldu─čunu g├Âsteriyor.

 

- Ba┼čka?

- Efg├ón├«'nin kavmiyet├žili─či tahrik etmesini, "d├╝nyan─▒n gidi┼čat─▒n─▒" ke┼čfedip, "Osmanl─▒ topraklar─▒n─▒ ulusla┼čt─▒rma s├╝recine girece─čini" ÔÇôkerametiyle(!)- anlamak ve bu sebeple "Sultan Abd├╝lhamid'e "adem-i merkeziyet├ži" bir politika takip edip, bug├╝nk├╝ eyalet sistemine benzer ├Âzerk y├Ânetimler, ya da devletler konfederasyonu bi├žiminde bir siyasal yap─▒ ├Ânermeyi" yak─▒┼čt─▒ran Mustafa ─░slamo─člu gibiler de vard─▒r.

 

- Ba┼čka?

- Efg├ón├«'ye adem-i merkeziyet├žilik nisbet edenlerden biri de Ya┼čar Kaplan'd─▒r. G├╝ya ┼×eyh, adem-i merkeziyet├žili─či "daha ─░sl├óm├«" buluyormu┼č! Ya┼čar Bey Hazretleri de bunu ┼čerh buyuruyorlar; "M─▒s─▒r'─▒n ─░stanbul'dan idaresinde" hata varm─▒┼č.

 

- Bunu nerede yumurtluyor?

- (Ya┼čar Kaplan, Afgani Hakk─▒ndaki ─░ddialar─▒n Kayna─č─▒,Vakit Gazetesi, 30 May─▒s 1994)

- Koyun g├╝tmekten aciz adamlara bak!

- ┼×├ód olsunlar! Emperyalist k├ófirler, Efg├ón├« gibi antiemperyalistlerin ve onlar─▒n ard─▒ndan giden ahmaklar─▒n himmetleriyle bu "hata'y─▒ en ─░sl├óm├«(!)" ┼čekilde ├ž├Âzd├╝ler; ├╝mmeti parampar├ža ederek... M─▒s─▒r art─▒k ─░stanbul' dan idare edilmiyor. Vak─▒a ─░stanbul da ─░stanbul'dan idare edilmiyor. C├╝mlesi bir yerlerden idare edildikleri iddias─▒ndalar. L├ókin nihayetinde gene "bir yer"den idare ediliyorlar.

- Nereden?

- Ankara'dakilere sorun... Fetvas─▒n─▒ da Ya┼čar Bey'den, Mustafa ─░sl├ómo─člu'dan ve di─čerlerinden...

- Benim bildi─čim; bunun bir ─░ngiliz siyaseti oldu─ču... M├╝sl├╝manlar aras─▒ndaki cetvelle ├žizilmi┼č s─▒n─▒rlar ortada...


 

Efgani Ve Abd├╝lhamit Han...

┬ź...Hil├ófetin elimde olmas─▒, s├╝rekli olarak ─░ngilizleri tedirgin etti. Blund adl─▒ bir ─░ngilizle, Cemaleddin Efg├ón├« adl─▒ bir maskaran─▒n el birli─či ederek ─░ngiliz hariciyesinde haz─▒rlad─▒klar─▒ bir plan elime ge├žti. Bunlar Hil├ófetin T├╝rkler taraf─▒ndan zorla al─▒nd─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝r├╝yorlar ve Mekke ┼×erifi H├╝seyin'in H├ólife ilan edilmesini ─░ngilizlere teklif ediyorlard─▒. Cem├óleddin-i Efg├ón├«'yi yak─▒ndan tan─▒rd─▒m. M─▒s─▒r'da bulunuyordu. Tehlikeli bir adamd─▒. Bana, bir ara, Mehdilik iddias─▒yla b├╝t├╝n Orta Asya m├╝sl├╝manlar─▒n─▒ ayakland─▒rmay─▒ teklif etmi┼čti. Buna muktedir olmad─▒─č─▒n─▒ biliyordum. Ayr─▒ca ─░ngilizlerin adam─▒ ve ├žok muhtemelolarak ─░ngilizler beni s─▒namak i├žin bu adam─▒ haz─▒rlam─▒┼člar idi. Derhal reddettim. Bu sefer, Blund'la i┼čbirli─či yapt─▒. Kendisini ─░stanbul'a ├ža─č─▒rtt─▒m; bir daha ─░stanbul'dan ├ž─▒kmas─▒na izin vermedim." [3]

- Allah'─▒n ├óyetlerini bile nefslerine g├Âre tevil etmekten utanmayan Efg├ón├«ci g├╝ruh, asr─▒n─▒n d├╝nya ├žap─▒nda en g├╝├žl├╝ istihbarat te┼čkil├ót─▒na sahip Abd├╝lhamid Han'─▒n, ┼čeyhleri i├žin s├Âylediklerine de muhakkak bir k─▒l─▒f uydurmu┼č olmal─▒lar?

- Muhibb├óndan Ya┼čar Kaplan, Ad├ób-─▒ ─░sl├ómiyeden nasibine dair bir kanaat veren ┼ču sat─▒rlar─▒ d├Âkt├╝rm├╝┼č: "Abd├╝lhamid'in Efg├ón├« Hakk─▒nda "maskara adam" demesinin ┼čer'├« bir ├Ânemi yoktur. Abd├╝lhamid'in s├Âyledi─či o s├Âz, ni├žin Sultan'─▒n kendisi i├žin de ge├žerli olmas─▒n?"

Biz de il├óve edelim; o s├Âz Ya┼čar Kaplan i├žin de ge├žerli olsun. Bu te┼čhis isabetli olur. Abd├╝lhamid Han'─▒nki tarih├« vesika olur, Ya┼čar Kaplan'─▒n yapt─▒─č─▒ ise, edep hududunu a┼čmak olur. Zaten Ya┼čar Kaplan'─▒n s├Âz├╝n├╝n, ┼×er'├«-gayr─▒ ┼×er'├« bir ehemmiyeti yoktur. Belki bu ehemmiyetsiz l├óflar─▒ tenkide l├╝zum da yoktur. L├ókin kendilerinden menkul kerametlerine Efg├ón├« m├╝tehass─▒sl─▒─č─▒n─▒ da il├óve eden hazretin, k├╝lah─▒ ar┼ča de─čmektedir. Meydan─▒ bo┼č bulunca, "Efg├ón├« hakk─▒nda kendi eserlerine dayal─▒ en ger├žek├ži ve en geni┼č ele┼čtiriyi yapm─▒┼č─▒m" diye naralar at─▒p, "ileri m├╝ktesebata sahip ilim adam─▒y─▒m" demek kolayd─▒r. Fakat i┼č "ilmini konu┼čturmaya" gelince, Abduh'un l├óy─▒has─▒n─▒ Efg├ón├«'ninmi┼č gibi takdim edip d├╝nya g├Âz├╝yle rezil olmak da vard─▒r.

 

- Mustafa ─░slamo─člu da Ya┼čar Kaplan'dan geri kalm─▒yor ve Abd├╝lhamid Han'─▒ bilgisizlike itham ediyor...

- Muhibb├ón taifesinin en hararetlilerinden Mustafa ─░slamo─člu, Anadolu ─░sl├óm├« hareketini tahlil iddias─▒ndaki kitab─▒nda, Abd├╝lhamid Han'─▒n hat─▒rat─▒ndan nakletti─čimiz paragraf─▒ aynen al─▒p tenkidine kalk─▒┼č─▒yor: ÔÇťSultan'─▒n bariz bilgi hatalar─▒ vard─▒r.ÔÇŁ Zira ÔÇťÔÇŽ bir kere bu d├Ânemde Mekke ┼×erifi H├╝seyin de─čildir. O'nun amacas─▒ Arnavut Refik'tir. ┼×erif H├╝seyin b. Ali 1908'e kadar ┼×erif ol(a)mam─▒┼čt─▒r. (Abd├╝lhamid Han'─▒n) ÔÇśEfg├ón├« o tarihlerde M─▒s─▒r'da bulunuyorduÔÇÖ demesi ... ger├žek bilgilerle uyu┼čmaz."

 

- Eee?

- Hazret, "ger├žek bilgiler"ini sa├žmaya devam ediyor: ÔÇť(Efg├ón├«) 1879'da (M─▒s─▒rÔÇÖdan) ayr─▒lm─▒┼č, halbuki ... O M─▒s─▒r'dan ayr─▒ld─▒─č─▒nda, de─čil ┼×erif H├╝seyin, Blund, Abd├╝lhak Hamid isimlerinin siyaset sahnesine ├ž─▒kmas─▒, Abd├╝lhamid dahi mutlak anlamda, hen├╝z Sultan olmu┼čtu. Yani 1879'dan ├Ânce ne hil├ófet meselesi vard─▒ ortal─▒kta, ne yukar─▒daki isimler." Bu l├óflar─▒ duyan─▒n "herhalde bir bildi─či var" diyece─či allame nihayet h├╝km├╝n├╝ bas─▒yor: ÔÇťDemek ki tan─▒r─▒m dedi─či Efg├ón├«'yi tan─▒m─▒yordu.ÔÇŁ

 

- Herhalde bir bildi─či yok mu?

- ├ť├ž ciltlik kitab─▒n─▒n 70 sahifesinde, husus├« fas─▒llar h├ólinde, geri kalan say─▒s─▒z yerlerde ise al├ókal─▒ al├ókas─▒z, seriye teberr├╝ken, ismini y├ódetti─či Efg├ón├«'ye dair malumat─▒ fevk├ólade sath├« olan ve kitaplar─▒n─▒ velveleci Arap m├╝elliflerinden dev┼čirdi─či m├╝bala─čalarla doldurmu┼č bu ┼čahs─▒n, elinde kalem, meydan yerinde gezmesi, T├╝rkiye'li m├╝sl├╝manlar i├žin b├╝y├╝k bir talihsizliktir.

 

- Yani hakikaten bir bildi─či yok mu ─░slamo─člu'nun?

- Evvelen; Mekke ┼×erifli─či yapm─▒┼č iki H├╝seyin vard─▒r. Bunlardan birincisi, "┼×erif I. H├╝seyin b. Muhammed Avn" olup, 1908' de ┼×erif olan "┼×erif 2. H├╝seyin b. Ali b. Muhammed Avn"─▒n amcas─▒d─▒r. Hat─▒ratÔÇÖta bahsi ge├žen, ┼×erif I. H├╝seyin' dir. Abd├╝lhamid Han emrinde ├žal─▒┼čm─▒┼č ┼×erif H├╝seyin'leri kar─▒┼čt─▒racak cehalette bir zat de─čildi. O h├ól, ahir zaman─▒n c├╝retk├ór m├╝verrih m├╝svettelerine ait olsa gerek.

Saniyen: I. H├╝seyin b. Muhammed, Avn' in ┼čerifli─či esnas─▒nda, Efg├ón├«' nin M─▒s─▒r'daki ikameti 1871-1879 aras─▒ndad─▒r. Demek ki Abd├╝lhamid Han, Efg├ón├«'yi "do─čru zaman"da tan─▒yormu┼č. ─░┼čin garip taraf─▒, Mustafa ─░slamo─člu, kendi kitab─▒n─▒n 455. sahifesinde Avnurrefik'in 1882'de ┼×erif olmas─▒ndan bahsederken, 265. sahifesinde 1879'da M─▒s─▒r'─▒ terketti─čini s├Âyledi─či Efg├ón├«'nin "d├Ânem(in)de Mekke ┼×erifi H├╝seyin de─čil, amcas─▒ Avnurrefik'tir" deyip, akl─▒nca Abd├╝lhamid Han'─▒n "bariz bilgi yanl─▒┼č─▒"n─▒ ├ž─▒kar─▒yor! Yani Efg├ón├«'nin M─▒s─▒r'─▒ terketti─či tarihten ├╝├ž sene sonra, 1882'de Avnurrefik'in ┼×erif oldu─čunu -kendinin de s├Âyledi─či- h├ólde, Efg├ón├«'nin Avnurrefik "d├Âneminde" M─▒s─▒r'da bulundu─čunu yaz─▒yor! Mustafa ─░slamo─člu, galiba kendi yazd─▒klar─▒n─▒ da okumuyor veya yolda┼č─▒ Ya┼čar Bey'in dedi─či gibi "okuduklar─▒n─▒ anlayamayacak kadar geri mi kald─▒?" Hazret bir de ÔÇť(bu kitab─▒m─▒ okuyanlar) ─░sl├óm├« hareket ├╝zerinde ciddi bir bilgilenme kayna─č─▒na kavu┼čurlar" demez mi?


 

Efgani Ve Peygamberlik...

ÔÇťHer sanat ki, ├ón─▒n mevzuun ve nefÔÇÖi her bir nesneye ┼čamil ola; ol sanaat peygamberlik ve feylesofluk ve halifelik ve fakihlik gibi sanayinin e┼čref ve erdalidir." Cemaleddin Efg├ón├«,[4]

 

- K├╝nyesinin "Efg├ón├«" olmas─▒ ve Afganistan'─▒n o zaman ─░ngiliz h├ókimiyetinde bulunmas─▒ hasebiyle, ─░ngiliz sefaretine "ben sizin vatanda┼č─▒n─▒z─▒m, bendeniz vatanda┼č─▒n─▒z─▒n iltica talebini kabul ederek beni istibdattan kurtar─▒n" diye bir m├╝racat─▒ da var...

- ─░stanbul'a geleli hen├╝z alt─▒ ay kadar bir zaman ge├žmi┼č, Efg├ón├«, h├ómisi Bat─▒c─▒lardan ald─▒─č─▒ c├╝retle verdi─či bir konferansda, "Peygamberlik sanatlardan bir sanatt─▒r" dedi ve bu meyanda ┼čeyler s├Âyledi. Efg├ón├«ÔÇÖnin konferans verdi─či salon kar─▒┼čt─▒ ve mesele b├╝y├╝d├╝. Nihayetinde ┼×eyh├╝lisl├óml─▒k hadiseye m├╝dahale etti ve ─░stanbul camilerinde bu hezeyan aleyhinde vaazlar verildi. Abd├╝laziz Han'─▒n iradesi, ┼×eyh├╝lisl├óm emriyle, devrinin ilm-i kel├ómdaki kudretiyle ┼č├Âhret bulmu┼č ulem├ós─▒ndan Filibeli Ahmet Halil, Fevzi Efendi, "Suy├╗fil Kav├ót─▒ limen K├óle ─░nnen n├╝b├╝vvete San'aten mine's sanayi", yani "Peygamberlik Sanatlardan Bir sanatt─▒r Diyene Keskin K─▒l─▒├žlarÔÇŁ ├╝nvanl─▒ risalesine yazmaya memur edildi. Hadiseler b├╝y├╝d├╝─č├╝ i├žin, Efg├ón├«'den ─░stanbul'u terketmesi istendi. ┼×eyh'in hamilerinden M├Âsy├ Tahsin, konferansa sebep oldu─ču i├žin azledildi. B├Âylece m├╝him bir fitne defedildi─či gibi, ulema, Bat─▒c─▒lar aleyhinde m├╝him bir zafer kazanm─▒┼čt─▒.

 

- Hadisenin seyri bundan ibaret! Peki bunun arka plan─▒; del├ólet etti─či netice?

- ÔÇť┼×eyh├╝lisl├óm'─▒n sava┼č─▒n─▒n as─▒l hedefi, Efgan'l─▒ konferans├ž─▒ de─čil, ├╝niversitenin kendisi ve arkas─▒ndaki Saffet, M├╝nif, Tahsin ile Frans─▒z e─čitim projesidir... ┼×eyh├╝lisl├óm'─▒n seferber etti─či Halil Fevzi Efendi'nin, kendisini s├╝nn├« g├Âstermek i├žin Efganl─▒ lakab─▒n─▒ takan Efg├ón├« hakk─▒nda yazd─▒─č─▒ "Suy├╗f'il Kav├ót─▒" adl─▒ kitab─▒, uleman─▒n, heretik (z─▒nd─▒k) hurufilik kokular─▒n─▒ sezemeyecek kadar cahille┼čmemi┼č oldu─čunu g├Âsteriyor." [5] Niyazi Berkes

- Herh├ólde Efg├ón├«ci g├╝ruhun, ┼čeyhlerinin bu s├Âz├╝ne de uydurduklar─▒ bir k─▒l─▒f vard─▒r. - L├ókin, ┼×eyh'in, peygamberlik akidesi, bu konferansda sarfettiklerinden ibaret de─čil; Renan'a verdi─či cevapta da ayn─▒ minvalde s├Âzleri var...

- Baz─▒ saflar, "Akif, Efg├ón├«' nin konferans metninin asl─▒n─▒ bulmu┼č" gibi laflar etmi┼čler, m├╝ste┼črikleri kendilerine g├╝ld├╝rm├╝┼člerdi. Bunlardan Osman Nuri Ergin'in tabiriyle "Cemaleddin'in s├Âyledi─či hitabenin asl─▒n─▒ bulup", hadiseyi "nurland─▒r"m─▒┼č. Hakikat-i halde b├╝t├╝n yapt─▒─č─▒, Muhammed Abduh'un, ┼×eyh'i hakk─▒nda yazd─▒─č─▒ m├╝dafaanameyi terceme edip, belki bir iki hakaret ilave etmekten ibaret... (ÔÇŽ) Abduh rivayetinin en enteresan taraf─▒, ÔÇťpeygamberlik sanatlardan bir sanatt─▒r." c├╝mlesinin sarfedilmedi─činin iddia edilip, (ÔÇŽ) arzetti─čimiz te┼čbihle iktifa edildi─či iddias─▒d─▒r. B├Âyle v├óh├«m bir ink├óra sapmalar─▒n─▒n sebebi, tevilde ├žektikleri m├╝┼čkil├óttand─▒r.

H├ólbuki bu c├╝mlenin o mecliste s├Âylendi─čine Filibeli Ahmet Halil Fevzi Efendi ve kendini yazd─▒klar─▒ takrizlerle tasdik eden ulem├ó, ┼×eyh Mustafa Ma─čribi Efendi gibi zevatla beraber, Efg├ón├«'nin sual edilmesine bizzat i┼čtirak eden Ahmed Cevdet Pa┼ča ve Saffet Pa┼ča, Abd├╝lhak Ham├«d gibi zev├ót ┼čahittir.

(ÔÇŽ) Bu taifeden baz─▒lar─▒ ci─čerlerindeki yaray─▒ kusup, ulem├ó-y─▒ ─░sl├óm'a ÔÇťGerici ruhanilerÔÇŁ (Hamit ─░nayet), "makam endi┼česine d├╝┼čen" m├╝fteriler (Mustafa ─░sl├ómo─člu), "i├žinden nefret besleyen basiretsizIer" (─░brahim Sarm─▒┼č), "iskolastik zihniyetin tamamen esiri olan dar kafalar" (─░. Osman Keskio─člu) gibi elf├óz-─▒ kabiha sa├žm─▒┼člard─▒r. Bu mahl├╗kat nazar─▒nda, ulem├ó-i ─░sl├óm, bir kimseyi -├Âyle olmad─▒klar─▒ halde-, s─▒rf ┼čahsi garez, yahut makam h─▒rs─▒ndan ├Ât├╝r├╝ tekfir edebilmekte, kan─▒n─▒ hel├ól g├Ârebilmektedir. ─░ll├ó kendi anlayacaklar─▒ a─č─▒zdan konu┼čmak l├óz─▒msa, ruhlar─▒ndaki maraz─▒, ba┼čkalar─▒na aksettirmek, onlara nisbet etmek ┼čeklinde tarif edilen projeksiyon afetine du├žar olmu┼č bu adamlar─▒ ancak ┼×eriat paklar.


 

Efgani Ve Renan...

┬ź─░┼člerimiz senin s├╝nnetin ├╝zeredir; "Din'in kafas─▒n─▒, Din'in k─▒l─▒c─▒ndan gayri ile kesmeyin!" demi┼čtiniz...┬╗ [6] Muhammed Abduh

-ÔÇťDinÔÇÖin kafas─▒n─▒, DinÔÇÖin k─▒l─▒c─▒ ile kesmek s├╝nnetiÔÇŁ mi?!!

- ÔÇťKim ola bu m├╝n├óf─▒k ki; hemrah─▒ ├ž├Âmezine bu elfaz ile nasihat ede? Din-i M├╝b├«nÔÇÖi tahrip i├žin dahilden rahneler a├žmay─▒ taktik vere? Ya bu m├╝naf─▒klar sar─▒kl─▒ iseler; bu adamlara ne etmek laz─▒m ey ehl-i iman?

- Keselim mi? Le┼člerini s├╝relim mi?

- Y├ó! L├ókin bir k├╝├ž├╝k mesele var ihvan-─▒ din; bu m├╝naf─▒klar─▒n adlar─▒ Efg├ón├« ve Abduh...

 

- Hangi Efgânî ve Abduh?

- Hangi Efg├ón├« ve Abduh mu? M├╝him mi efendim; ahk├óm, adam─▒na g├Âre de─či┼čiyor mu?

- ─░bn-i Kemal Hazretleri'nin dedi─či gibi o zaman!

-"┼×eriat kim sar├óy-─▒ kibriyad─▒r, murass├ó kal'ad─▒r

Hakîkat bâbıdır, muhkem binâdır;

├én─▒n bir ta┼č─▒n─▒ her kim koparsa,

Yerine ba┼č─▒n koymak rev├ód─▒r!"

 

- Efendim, nedir ┼ču "Renan'a cevap" hikayesi; ne demi┼č Renan?

- Renan, konferans─▒nda hul├óseten ┼čunlar─▒ s├Âyl├╝yordu: "... ─░sl├ómiyet, ilme ve felsefeye daima eziyet etmi┼č ve nihayet onlar─▒ bo─čmu┼čtur... ─░sl├ómiyeti m├╝dafaa eden serbest fikir sahipleri onu tan─▒m─▒yorlar... ─░sl├ómiyet, r├╗h├ón├« ile cism├ón├«nin birbirine kayna┼čmas─▒, bir akidenin tahakk├╝m├╝, insanl─▒─ča vurulan zincirlerin en a─č─▒r─▒d─▒r... ─░sl├ómiyet, fethetti─či memleketlerin fikr├« ve r├╗h├« varl─▒─č─▒n─▒ ezmi┼čtir... ─░nsan zek├ós─▒ i├žin, ─░sl├ómiyet yaln─▒z zararl─▒ olmu┼čtur... Bir m├╝sl├╝man─▒ ay─▒rdeden vas─▒f, ilim d├╝┼čmanl─▒─č─▒d─▒r."

 

- Hadi o Renan isimli bir kefere; Cemâleddin Efgânî ne diyor cevaben?

- Efg├ón├«, bunca hezeyan kar┼č─▒s─▒nda, bir misli hezeyan da kendi il├óve edip ┼čunlar─▒ yazd─▒: "─░lmin tek├óm├╝l├╝nde ─░sl├óm'─▒n bir m├óni te┼čkil etti─či do─čru ise de; bu m├óninin birg├╝n ortadan kalkmayaca─č─▒n─▒ s├Âylemek m├╝mk├╝n m├╝d├╝r? ─░sl├óm bu mevzuda di─čer dinlerden hangi cihetle ayr─▒l─▒r? B├╝t├╝n dinler kendi b├╝nye ve ├╝sl├╗plar─▒na g├Âre m├╝samahas─▒zd─▒rlar. "

 

- M├╝sl├╝manl─▒─č─▒ s─▒rtlar─▒nda bir kambur, bir uyuz gibi ta┼č─▒yanlar─▒n nefs-i m├╝d├ófaa(!) ├╝sl├╗bu bug├╝n de aynen s├╝r├╝yor... B├╝y├╝k Do─ču Mimar─▒'n─▒n tabiriyle: "NE ATTIGINI TAM ATAB─░LEN, NE ALDIGINI TAM ALAB─░LEN" reformist soyu bunlar...

- (Hristiyanlar─▒n cemiyeti, Hristiyanl─▒k m├ónisini a┼čt─▒ktan sonra) ... h├╝r ve ser├óz├ód terakk├« ve ilim yolunda ilerlemektedir. H├ólbuki ─░sl├óm cemiyeti hen├╝z din├« ves├óyetten kurtulamam─▒┼čt─▒rÔÇŽ"

 

- Ba┼čka?

- (Hristiyanlar─▒n dinlerinden kurtulmalar─▒ndan bahisle) ÔÇť... ─░sl├óm cemiyetinin de birg├╝n bu ves├óyet ba─č─▒n─▒ koparaca─č─▒ ├╝midini beslemekten kendimi alam─▒yorum. Bat─▒ cemiyeti i├žin Hristiyan akidesi b├╝t├╝n ┼čiddet ve m├╝samahas─▒zl─▒─č─▒na ra─čmen hi├žbir zaman yenilemeyecek bir m├óni olmam─▒┼čt─▒r. Hay─▒r, ─░sl├óm'da bu ├╝midin beslenmedi─čini kabul edemem. Ben burada M. Renan' a kar┼č─▒ M├╝sl├╝manl─▒─č─▒ de─čil, barbarl─▒kta ve cehalette ya┼čamaya mecbur kalacak y├╝z milyonlarca insan─▒ savunuyorum. M├╝sl├╝manl─▒─č─▒n, ilmi ve ilm├« tekam├╝l├╝ yok etmek istedi─či bir hakikatt─▒r..."

 

- Ba┼čka?

- ÔÇť(Din ehli), ... bir ├Âk├╝z├╝n arabaya ko┼čuldu─ču gibi bir do─čman─▒n, mezhebin esiri olarak, ┼čeriat ehli taraf─▒ndan evvelce ├žizilmi┼č yolda aynen y├╝r├╝meye mecburdurlar."

 

- Ba┼čka?

- "Gayet a├ž─▒kt─▒r ki, (─░sl├óm) dini, yerle┼čti─či bir yerde ilmi bertaraf etmek istemi┼č ve bu gayesini ger├žekle┼čtirmede, despotizmin yard─▒m─▒ndan ├žok├ža faydalanm─▒┼čt─▒r."

 

- Bu ─░sl├óm d├╝┼čman─▒ s├Âzlerin sahibi Cem├óleddin Efg├ón├«... Bu s├Âzleri bir Bat─▒l─▒ s├Âylemi┼č olsa, onunla ilim felsefesi ve bilim metodlar─▒ ├╝zerine -hatta tamamen Bat─▒'dan ├Ârnekler getirerek- fikr├« bir tart─▒┼čma yap─▒labilirdi... Ama bu s├Âzler, bir m├╝rtedin ilhad itirafnamesi ise, yap─▒lacak ┼čey, ─░bn-i Kem├ól Hazretleri'nin dedi─činden ba┼čkas─▒ olamaz! Devam edin l├╝tfen...

 

- "Dinler, isimleri ne olursa olsun, biribirlerine benzerler. Dinlerin felsefe ile uyu┼čmalar─▒ m├╝mk├╝n de─čildir. Din, insana, iman ve itikad─▒ zorla kabul ettirir. Halbuki felsefe, onu itikadlardan tamamen veya k─▒smen uzakla┼čt─▒r─▒r... Din ├╝st├╝n oldu─ču zaman, felsefeyi bertaraf etmi┼čtir. Felsefe h├ókim oldu─ču zaman ise aksi varid olmu┼čtur. ─░NSANLIK VAR OLDUK├çA, NASS ─░LE SERBEST TENK─░T, D─░N ─░LE FELSEFE ARASINDAK─░ M├ťCADELE B─░TMEYECEKT─░R. BU HIRSLI M├ťCADELEDE, H├ťR D├ť┼×├ťNCEN─░N GAL─░P GELEM─░YECE─×─░NDEN KORKUYORUM.ÔÇŁ

 

- K├╝fr├╝ de, irtidad─▒ da -realiteyi kabul pl├ón─▒nda anlar─▒z; ama anlayamad─▒─č─▒m─▒z, ÔÇťRenan'a cevapÔÇŁ, bunun neresinde? Ne cevab─▒; basbaya─č─▒ ho┼č be┼č ediyorlar yahu!

 

- Renan bu cevapn├ómeden a┼čka gelip, bir cevap daha yazarak, Efg├ón├«'ye olan hayranl─▒─č─▒n─▒ il├ón etti. ─░┼čte Renan'─▒n takdirleri: "(ÔÇŽ) serbest d├╝┼č├╝ncelilerin bu muhtelif noktalar ├╝zerindeki anla┼čmazl─▒─č─▒, derin bir anla┼čmazl─▒k de─čildir. ├ç├╝nk├╝, ─░sl├óml─▒─č─▒n lehinde de olsalar aleyhinde de olsalar, hepsi de ayn─▒ amel├« neticeye varmaktad─▒rlar. M├╝sl├╝manlar aras─▒nda ├Â─čretimi yaymak... (bu olursa) B─░Z─░M KATOL─░KL─░KTEN AYRILDI─×IMIZ G─░B─░ ─░SL├éMLIKTAN AYRILACAK SE├çK─░N ┼×AHS─░YETLER YET─░┼×ECEKT─░R. ┼×EYH CEMALEDDiN KADAR SE├çK─░NLER─░ HERHALDE AZ OLACAKTIR (ÔÇŽ) ┼×eyh Cemaleddin, din fetihlerine kar┼č─▒ ─▒rk haklar─▒n─▒n itiraz─▒n─▒ temsil eden ruhun en iyi bir n├╝m├╗nesidir. (ÔÇŽ) ┼×EYH CEMALEDD─░N, ─░SL├éMLI─×IN PE┼×─░N H├ťK├ťMLERiNDEN TAMAMEN KURTULMU┼× B─░R EFGANLIDIR; fikirlerindeki serbestlik, asil ve mert karakteri, kendisi ile konu┼čtu─čum s─▒rada, ─░bn-i Sina ile ─░bn-i R├╝┼čd gibi eski a┼činalardan birinin, tabir-i di─čerle o be┼č as─▒r insan zek├ós─▒n─▒ temsil eden o ÔÇťB├ťY├ťK ─░MANSIZLARÔÇŁdan birinin dirilip kar┼č─▒ma ├ž─▒kt─▒─č─▒ hissini veriyordu."  Ernest Renan[7]  

 

- ÔÇťB├ťY├ťK ─░MANSIZÔÇŁ!!! Peki ya m├╝ritleri bu methiyeyi ink├ór m─▒ ediyorlar, tevil mi?

- Bir m├╝min i├žin hakaretlerin en b├╝y├╝─č├╝ olan "imans─▒zl─▒k" isnad─▒n─▒, Renan'─▒n Efg├ón├« 'ye verdi─či cevab─▒ ├Â─črenmek isteyen m├╝sl├╝manlara nas─▒l naklederler! M├╝minler bunu okursa, ┼čeyhlerinin itibar─▒ ne olur sonra? Hem baz─▒ m├╝tecessis kimseler ├ž─▒kar da, "Y├ó H├╗! Bizim ┼čeyh ne demi┼č ki, Renan kend├╝ne b├Âyle iltifat etmi┼č?" diyerek, ┼×eyh'in makalesini okursa... H├ós─▒l─▒, ─░stanbul'dan K├óbil'e, Ba─čdat'tan Kahire'ye kadar Efg├ón├«-Renan muhabbetinden bahseden (...) kimseler, kas─▒tlar─▒ sabit olunca, en a─č─▒r cezaya m├╝stehak bir faaliyete tevess├╝l ettiler...

 

- Tahrif ettiler yani?

- Abdurrahman er-R─▒fai: "Kar┼č─▒s─▒nda durup kendisiyle konu┼čurken, kendimi ─░bn-i Sina, ─░bn-i R├╝┼čd veya Do─ču'nun efs├ónev├« filozoflar─▒ndan biriyle konu┼čuyor gibi hissediyordum... "

 

- "B├╝y├╝k imans─▒z", "efsanev├« filozof' diye ├ževrilmi┼č ha! Ba┼čka?

- T├╝rk Kavmiyet├žisi Resulzade Mehmet Emin: "Bu ┼čeyhi g├Âr├╝nce, ─░sl├óm bahar-─▒ temedd├╝n├╝n├╝n ─░bn-i Sina gibi ┼čuk├╗feleri p├«┼č-i ├že┼čmimde tecess├╝m ediyor.."

 

- "B├╝y├╝k imans─▒z", ┼čimdi de ├ži├žek a├žm─▒┼č... ÔÇťYahudile┼čmek Tem├óy├╝l├╝ÔÇŁ bu olsa gerek!!! Herh├ólde bu kadar─▒ k├ófi!..

- ─░mdi... M├ódem ┼čeyhleri Efg├ón├«'dir ve masonlu─ču, ajanl─▒─č─▒, mezhepsizli─či ile bu (kitab─▒m─▒zda) ve derin tetkik mahsul├╝ eserlerde ne oldu─ču ortaya ├ž─▒km─▒┼č, pek gizli bir taraf─▒ kalmam─▒┼čt─▒r; Efg├ón├« Efsanesi art─▒k bitmeli ve bu efsane ile rab─▒tal─▒ efk├órdan ve harekattan geriye ne kalaca─č─▒ tekrar muhasebe edilmelidir. G├╝mb├╝rt├╝s├╝ afak─▒ dolduran, m├╝flis Efg├ón├«ci dal├óleti terkeden, ak─▒l insaf sahibi m├╝sl├╝manlara d├╝┼čen; nefslerini hesaba ├žekip, tutars─▒zl─▒ktan kurtulmak, Res├╗l-i Zi┼čan Hazretleri'nin ak├óid ve a'm├ólinden ibaret olan ve vereset├╝n neb├« me┼č├óy─▒h, ulem├ó, umer├ó vas─▒tas─▒yla bize intik├ól eden "Ehl-i S├╝nnet" mezhebine ittib├ó etmektir.

 

- "Bize kalan bor├ž as─▒rl─▒k zamanlardan;

Tarihi temizlemek sahte kahramanlardan..." (Necip Faz─▒l)

 

(Furkan Dergisi 32. Say─▒)

 



  • [1] (Arnold. J. Toynbee, A Study of History, Londra-1954, 8.c., 692-695. sh.; The Ineffectiveness of Panislamism, Panislamizm' in tesirsizli─čine dair; Nikki R. Keddie, Pan-Islam as Proto-Nationalism, The Journal of Modern History mecm., Mart 1969, I. aded; 41. c., 27. sh.ÔÇÖ den naklen...)

     

  • [2] (G├╝n├╝m├╝zdeki ad─▒yla Avrupa Birli─či-Furkan)

  • [3] (Abd├╝lhamid Han, Sultan Abd├╝lhamid Han'─▒n Hat─▒ra Defteri, P─▒nar Yay., 8. tab, 1986, 73. sh.)

     

  • [4] (Ahmet Halil Fevzi Efendi, Suyuf├╗l Kav├ót─▒ terc., 12. sh.'den naklen)

     

  • [5] (Niyazi Berkes, T├╝rkiye'de ├ça─čda┼čla┼čma, Do─ču-Bat─▒ Yay., 238. sh.)

  • [6] (Muhammed Abduh, Mecmua-─▒ ─░sn├ód ve Med├órik ├çap Ne┼čode der b├óre-i Seyyid Cemaleddin; 138-139. tasvirler, 65. levhaÔÇŽ)

  • [7] (Ernest Renan, Nutuklar ve Konferans─▒ar, m├╝t. Ziya ─░hsan, 1946. MEB. Yay.)

     


  • Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
    # Makaleler Ad─▒
    Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

    Muhammed ├ľnder   22.01.2014 01:10:29
    ├žok a─č─▒r bir dil kullan─▒lm─▒┼č 
    ! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
    ├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

    Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
    Muhammed Ender / 3.01.2014



    Eski Eserler


    Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

    Hesap ─░┼člemleri

    ├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

    Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...