f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Recep ─░hsan Elia├ž─▒k ─░le Zor Meseleler ├ťzerine R├Âportaj

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
Recep ─░hsan Elia├ž─▒k R├Âportaj T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 2002 Hit : 14754 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒
1 Mehmet Akif Ersoy Hayat─▒ Fikirleri Eserleri
2 ─░slam─▒n Yenilik├žileri
3 ─░hyadan ─░n┼čaya ─░slam D├╝┼č├╝ncesi
4 Ger├žek Hayat Dini
5 Adalet Devleti (Ortak ─░yinin ─░ktidar─▒)

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Recep ─░hsan Elia├ž─▒k ─░le Zor Meseleler ├ťzerine R├Âportaj
2 Karun K─▒ssas─▒ veya Zenginin Geneti─či
3 Firavunun Cesedi
4 B├Âyle Kuruldu Medine
5 Bir Din Hayattan Nasıl Çekilir
6 Benim Halk─▒m Kuran─▒ Terk Etti

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
all wives cheat my boyfriend cheated on me quotes women who cheated
read here cheat wifes unfaithful wives
read here read read
bystolic savings card bystolic free trial coupon bystolic coupon 2014
prescription discount coupon coupons for prescription drugs discount coupons for cialis
bystolic coupon 2013 site bystolic generic alternative

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki http://www.aliaksoy.net/2008/05/07/recep-ihsan-eliacik-ile-zor-meseleler-uzerine-roportaj/

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

Recep ─░hsan Elia├ž─▒k ─░le Zor Meseleler ├ťzerine R├Âportaj

 

ÔÇť8 Mart D├╝nya Kad─▒nlar G├╝n├╝ÔÇŁn├╝nde kad─▒na d├Ân├╝k ┼čiddet, cinsiyet ay─▒r─▒m─▒ tekrardan g├╝ndeme geldi. ─░slamÔÇÖa isnat edilen kad─▒nla ilgili bir├žok iddiay─▒ ─░lahiyat├ž─▒ Yazar Recep ─░hsan Elia├ž─▒kÔÇÖa sorduk.

 

Recep ─░hsan Elia├ž─▒k Kimdir?


1961 Kayseri do─čumlu. Erciyes ├ťniversitesi ─░lahiyat Fak├╝ltesiÔÇÖnde okudu. MTTB ve Ak─▒nc─▒lar gibi gen├žlik ├Ârg├╝tlerinde aktif g├Ârevlerde bulundu. De─či┼čim dergisi kurucusu, halen Bilgi ve D├╝┼č├╝nce Dergisi Yay─▒n Dan─▒┼čman─▒. ÔÇťS├Âz ve AdaletÔÇŁ dergisinin yay─▒n y├Ânetmenli─čini yapmaktad─▒r. Arap├ža ve ─░ngilizce bilmektedir. Yay─▒mlanm─▒┼č eserleri: ÔÇś─░tikat ├ťzerineÔÇÖ, ÔÇś─░slam ve Sosyal De─či┼čimÔÇÖ, ÔÇśDe─či┼čim Yaz─▒lar─▒ÔÇÖ, ÔÇś─░slamÔÇÖ─▒n Yenilik├žileriÔÇÖ 3 cilt, ÔÇśAdalet DevletiÔÇÖ, ÔÇśYa┼čayan KurÔÇÖan Meali ve TefsiriÔÇÖ.

 

Kad─▒n, erke─čin sol kaburga kemi─činden mi yarat─▒lm─▒┼čt─▒r?

Recep ─░hsan EL─░A├çIK: D├╝nya dinleri aras─▒nda ilk insan─▒n yarat─▒l─▒┼č─▒ ile ilgili ba┼čl─▒ca iki tasavvur bulunuyor. ─░lki Yahudi-Hristiyan gelene─činin ataerkil (erkek-egemen) tasavvuru, ikincisi de baz─▒ uzak do─ču din ve mitolojilerinde g├Âr├╝len anaerkil (di┼či-egemen) tasavvurÔÇŽ

Bunlardan ilkine g├Âre Tanr─▒, ilk ├Ânce celal (g├╝├ž, kudret) s─▒fat─▒n─▒n bir tecellisi olarak ÔÇťerke─čiÔÇŁ (Adem) yaratm─▒┼čt─▒r. Sonra onu yaln─▒zl─▒ktan kurtaracak, g├Ânl├╝n├╝ e─člendirecek bir varl─▒k gerekmi┼č, bunun ├╝zerine de, onun kaburga kemi─činden bir par├ža alarak kad─▒n─▒ (Havva) yaratm─▒┼čt─▒r. Dolay─▒s─▒yla aslolan erkektir; kad─▒n onun s├╝s├╝ ve e─člencesidir.

 

ÔÇťATAERK─░LÔÇŁ D├ť┼×├ťNCEN─░N KAYNA─×I TEVRAT

Bu anlay─▒┼č TevratÔÇÖta aynen ┼č├Âyle ge├žer:

ÔÇťTanr─▒ AdemÔÇÖi topraktan yaratt─▒ ve burnuna ya┼čam solu─ču ├╝fledi. B├Âylece Adem ya┼čayan varl─▒k olduÔÇŽ Sonra ÔÇśAdemÔÇÖin yaln─▒z kalmas─▒ iyi de─čilÔÇÖ dedi, ÔÇśOna uygun bir yard─▒mc─▒ yarataca─č─▒m.ÔÇÖ Derken Tanr─▒ AdemÔÇÖe derin bir uyku verdi. Adem uyurken, Tanr─▒ onun kaburga kemiklerinden birini al─▒p yerini etle kaplad─▒. AdemÔÇÖden ald─▒─č─▒ kaburga kemi─činden bir kad─▒n yaratarak onu AdemÔÇÖe getirdi. Adem ÔÇś─░┼čte bu benim kemiklerimden al─▒nm─▒┼č bir kemik, etimden al─▒nm─▒┼č bir ettirÔÇÖ dedi. Ona ÔÇśkad─▒nÔÇÖ denilecek, ├ž├╝nk├╝ o adamdan al─▒nd─▒.ÔÇŁ (Tekvin; 2/7, 21-23).

Adem k─▒ssas─▒, TevratÔÇÖda ge├žti─či ┼čekliyle erke─čin (AdemÔÇÖin) mutlak ├Ânceli─čini ve egemenli─čini ├Âng├Âr├╝r.

G├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi Yahudi-H─▒ristiyan gelene─čindeki yarat─▒l─▒┼č, erkek, kad─▒n ve hayat tasavvuru gayet ataerkil ve karamsard─▒r.

 

M─░TOLOJ─░LERDE ÔÇťANAERK─░LÔÇŁ D├ť┼×├ťNCE

Kimi eski din ve mitolojilerde ise ÔÇťyarat─▒l─▒┼č mitiÔÇŁ tamamen anaerkildir. ─░nsanlar─▒n topraktan do─ču┼ču di┼či do─čurganl─▒─č─▒n─▒n g├Âstergesi olarak ÔÇťtanr─▒├žaÔÇŁ kavram─▒nda belirir. Buna g├Âre toprak, do─čurganl─▒k, verimlilik ve yarat─▒c─▒l─▒─č─▒ ile di┼čiyi simgeler. Hind kutsal metinleri Vedalar ┼č├Âyle der: ÔÇťTopra─ča, annene do─čru s├╝r├╝nÔÇŁ (Rig veda, x, 18, 10).

Keza bu mitolojilere g├Âre ana tanr─▒├ža di┼či oldu─ču gibi, yaratt─▒─č─▒ ilk insan da di┼čidir. S├╝mer teogonisine (tanr─▒lar─▒n do─ču┼ču) g├Âre Tanr─▒├ža Nammu ÔÇťg├Âk ve yeri do─čuran anaÔÇŁ ve ÔÇťb├╝t├╝n tanr─▒lar─▒ yaratan kad─▒n ataÔÇŁ olarak tan─▒t─▒l─▒r. Nammu ÔÇťezeli denizÔÇŁ demektir. T├╝m canl─▒lar─▒n yata─č─▒ olan ÔÇťezeli sularÔÇŁ, kad─▒n do─čurganl─▒─č─▒ ile ├Âzde┼čle┼čtirilerek Tanr─▒├ža Nammu ┼čeklinde ifade edilir.

Bu yarat─▒l─▒┼č mitosunun kendi ÔÇťanaerkilÔÇŁ d├╝zenini de do─čurdu─čunu g├Âr├╝yoruz.

Bu d├╝zende Anayer (matrilocation) kocan─▒n, evlendikten sonra kar─▒s─▒n─▒n ailesinin ya┼čad─▒─č─▒ yere yerle┼čmesine dayal─▒ evlilik d├╝zeni demektir. Bug├╝n o d├Ânemlerden kalma sosyal d├╝zen Hind├žiniÔÇÖnin baz─▒ b├Âlgelerinde hala devam eder. Topra─č─▒n ve m├╝lk├╝n kad─▒na ait olmas─▒, evin ge├žiminden kad─▒n─▒n sorumlu olmas─▒, kad─▒nlar─▒n d├╝n├╝rc├╝ olarak erkek istemeye gitmesi, erke─čin s├╝slenerek ÔÇťana evindenÔÇŁ ├ž─▒k─▒p kad─▒n─▒n evine damat gitmesi vs.

Fakat zamanla bitki yeti┼čtirmeye dayal─▒ ├╝retim d├╝zeninin de─či┼čmesi, toprak ve suyun do─čal yarat─▒c─▒l─▒─č─▒ndan kaynaklanan ├╝retim mekanizmalar─▒n─▒n yetersiz kalmas─▒, sava┼člar─▒n artmas─▒, bina, tap─▒nak, yol ve kanal yap─▒mlar─▒n─▒n artmas─▒yla kas g├╝c├╝n├╝n ├Âne ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ ve tarihin s├╝rekli kad─▒nlar─▒n aleyhine i┼čledi─čini ve egemenliklerini b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de kaybettiklerini g├Âr├╝yoruz.

 

KURÔÇÖAN-I KER─░MÔÇÖDE KADIN TASAVVURU

KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n, yukar─▒da k─▒saca ├Âzetini verdi─čimiz ataerkil veya anaerkil yarat─▒l─▒┼č mitoslar─▒n─▒ onaylamad─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z. Keza zamanla adalet ve e┼čitlik kimin aleyhine bozulmu┼čsa ondan yana ┼čeriatlar (hukuk vaaz─▒) g├Ânderildi─čini, KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n indi─či ├ža─ča gelindi─činde durum iyice kad─▒nlar─▒n aleyhine bozuldu─ču i├žin, kad─▒n-erkek ili┼čkilerini d├╝zenleyen ayetlerin tamam─▒n─▒n kad─▒nlar─▒n lehine, onlar─▒ korumaya ve haklar─▒n─▒ iadeye y├Ânelik oldu─čunu g├Âr├╝r├╝z.

KurÔÇÖan ┼č├Âyle der: ÔÇťEy insanlar! Sizi tek bir ├Âzden (nefs-i vahide) yaratan, ondan da iki e┼č (zevc) yaratan, sonra ikisinden bir├žok erkekler ve kad─▒nlar t├╝retip ├žo─čaltan Rabbinizin bilincinde olun. Ad─▒n─▒ dilinizden d├╝┼č├╝rmedi─činiz AllahÔÇÖ─▒n ├Âfkesini ├žekmekten sak─▒n─▒n. Aile ba─člar─▒n─▒ g├Âzetin. Allah hepinizi g├Âr├╝yor.ÔÇŁ (4/Nisa; 1)

├ľyle anla┼č─▒l─▒yor ki ayet TevratÔÇÖta ge├žti─či gibi, AllahÔÇÖ─▒n ├Ânce tek bir erkek yarat─▒p onun kaburga kemi─činden kad─▒n─▒ yaratt─▒─č─▒n─▒ de─čil; her ikisini birden ÔÇťtek bir ├ÂzdenÔÇŁ yaratt─▒─č─▒n─▒ anlatmaktad─▒r. Yani: ─░lk insan(lar) t├╝r├╝n├╝n simgesi olarak ├édem ve HavvaÔÇÖn─▒n, kar┼č─▒ cinsler olarak tek bir ├Âzden ÔÇťbirlikteÔÇŁ varolmas─▒ s├Âz konusudur. ├ç├╝nk├╝ KurÔÇÖan ─▒srarla yarat─▒l─▒┼č s├Âz konusu oldu─čunda ÔÇťnefsi vahideÔÇŁ tabirini kullan─▒yor. Tek bir rahimden (├Âzden) do─čan biri erkek di─čeri k─▒z ÔÇťyumurta ikizleriÔÇŁ bir fikir verebilir. Demek ki ilk yarat─▒lan tek ba┼č─▒na erkek veya kad─▒n de─čil; her ikisinin de i├žinden ├ž─▒kt─▒─č─▒ tek bir ├Âz (nefs-i vahide) dir. Sonra bundan erkekler ve kad─▒nlar ├žo─čal─▒p t├╝r├╝yor.

Ayette ge├žen ÔÇťnefs-i vahideÔÇŁ deyimine Adem veya erkek demenin bir manas─▒ olmad─▒─č─▒ gibi ÔÇťzevceh├ó ibaresine de ÔÇťOnun e┼či (kar─▒s─▒)ÔÇŁ veya ÔÇťOnun e┼či (kocas─▒) demenin de bir manas─▒ yoktur. Bilakis bu ÔÇťOndan bir ├žiftÔÇŁ manas─▒ndad─▒r. Yani ÔÇťOndan (nefs-i vahideden) bir ├žift (zevc) yaratt─▒.ÔÇŁ

Demek ki ÔÇťOndan ÔÇśzevcÔÇÖini yaratt─▒ÔÇŁ dan maksat, AdemÔÇÖden HavvaÔÇÖy─▒, HavvaÔÇÖdan AdemÔÇÖi veya erkekten kad─▒n─▒, kad─▒ndan erke─či yaratt─▒ de─čil; ÔÇťOndan (nefsi vahideden) birbirine e┼č olarak bir ├žift yaratt─▒ demektir. Nitekim ayette c├╝mlenin devam─▒nda erkek ve kad─▒n tabirleri zaten ayr─▒ ayr─▒ kullan─▒l─▒yor: ÔÇťSonra ikisinden bir├žok erkekler ve kad─▒nlar t├╝retip ├žo─čaltanÔÇŽÔÇŁ (4/Nisa; 1).

 

ERKEK VE KADIN AYNI ÔÇť├ľZÔÇŁDEN YARATILMI┼×TIR

Demek ki insan yarat─▒l─▒┼č─▒n─▒n ba┼člang─▒c─▒ ne ÔÇťataerkilÔÇŁ, ne de ÔÇťanaerkilÔÇŁ de─čildi. Allah ne g├╝├ž ve kudret s─▒fatlar─▒n─▒n (celal) tecellisi olarak ├Ânce erke─či, sonra da onun kaburga kemi─činden kad─▒n─▒ yaratm─▒┼č, ne de g├╝zellik ve letafet s─▒fatlar─▒n─▒n (cemal) tecellisi olarak ├Ânce kad─▒n─▒, sonra da ondan erke─či d├Âllenmeden ├╝reme (partenogenez) yoluyla do─čurtmu┼čtur.

Bilakis celal ve cemal s─▒fatlar─▒n─▒n her ikisi birden (ayn─▒ anda, hemdem, senkronik) bir ┼čekilde tek bir insanl─▒k ├Âz├╝nde (nefs-i vahide) tecelli etmi┼č ve erkek ve kad─▒n ayn─▒ anda bu tek ├Âzden varl─▒k sahnesine ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Yani ÔÇťi┼čin k├Âk├╝ndeÔÇŁ denklik vard─▒r. Tek bir rahimden (sevgi ve merhamet yuvas─▒) biri erkek, di─čeri k─▒z ikiz ├žocu─čun do─čmas─▒ gibi.

Erkek ve kad─▒n aras─▒nda dengesizlik ve e┼čitsizlik tarih sahnesine ├ž─▒kt─▒ktan sonrad─▒r. Zamanla ├že┼čitli toplamlarda i┼č ve ├╝retim bi├žimleri veya sosyal sistemler kad─▒n─▒n aleyhine i┼člemi┼č ve e┼čitsizlikler ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Allah da ilk do─ču┼čtaki adalet ve e┼čitlik durumunu sa─člamak i├žin adaletin yolunu g├Âsteren peygamberler g├Ândermi┼č, ┼čeriatlar (adaleti sa─člamaya y├Ânelik hukuk d├╝zenleri) vazetmi┼čtir. Bunlardan en sonuncusu da KurÔÇÖanla gelendir. KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n kad─▒n-erkek ili┼čkilerine y├Ânelik h├╝k├╝mlerinin neden s├╝rekli kad─▒nlardan yana oldu─ču buradan anla┼č─▒labilir. Maksat ilk yarat─▒l─▒┼č an─▒ndaki denklik durumunu yeniden tesis etmek, onu bir toplumsal sistem d├óhilinde tezah├╝r ettirmektir. Hak ve adalet m├╝cadelesi bunun i├žin vard─▒r.

KurÔÇÖan kad─▒n─▒ d├Âv├╝n diyor mu?

 

KURÔÇÖANÔÇÖDA ÔÇťKADIN D├ľVMEÔÇŁ ─░LE ─░LG─░L─░ AYETLER

EL─░A├çIK: Bu konunun ge├žti─či ayetler KurÔÇÖanÔÇÖda ┼č├Âyledir:

ÔÇť┼×iddetli ge├žimsizlik ya┼čad─▒─č─▒n─▒z e┼člerinizle ├Ânce oturup konu┼čun, olmazsa yataklar─▒nda yaln─▒z b─▒rak─▒n, yine olmazsa bir m├╝ddet ayr─▒l─▒n. Bar─▒┼č─▒p anla┼č─▒rsa hala i┼či yoku┼ča s├╝r├╝p bahaneler aramay─▒n. Y├╝celik ve b├╝y├╝kl├╝k AllahÔÇÖa mahsustur; bundan hi├ž ┼č├╝pheniz olmas─▒n. E─čer e┼člerin aras─▒n─▒n iyice a├ž─▒l─▒p i┼čin bo┼čanmaya do─čru gitti─čini g├Âr├╝rseniz taraflar─▒n ailelerinden birer hakem ├ža─č─▒r─▒n. Niyetleri ger├žekten bar─▒┼čmaksa Allah niyetlerini bo┼ča ├ž─▒karmaz. Allah her ┼čeyi biliyor, her ┼čeyi duyuyor; bundan hi├ž ┼č├╝pheniz olmas─▒nÔÇŽÔÇŁ (Nisa; 4/-34-35).

Bu ayet kad─▒nlar─▒ ÔÇťd├ÂvmeyiÔÇŁ emreden ayet olarak bilinir.

Yapt─▒─č─▒m ├ževiride g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi ayette ge├žen [ve'dribuhunne] ibaresi ÔÇťOnlar─▒ d├Âv├╝n, vurunÔÇŁ yerine ÔÇťOnlardan bir m├╝ddet ayr─▒l─▒nÔÇŁ olarak terc├╝me edilmi┼čtir. ├ç├╝nk├╝ kelime bu anlama da gelmektedir.

S├Âzl├╝kte kelime ÔÇťvurmak, d├Âvmek, yapmak, b─▒rakmak, ayr─▒lmak, g├Âstermek, etmek, eylemek, koymakÔÇŁ vb. bir├žok anlama gelir. Bu kelime Arap├žaÔÇÖn─▒n ÔÇťaspirinÔÇŁ gibi neredeyse her derde deva bir s├Âzc├╝─č├╝d├╝r. T├╝rk├žeÔÇÖdeki etmek, eylemek veya ─░ngilizcedeki ÔÇśgetÔÇÖ s├Âzc├╝─č├╝n├╝ ├ža─čr─▒┼čt─▒r─▒r.

Ayette ge├žen ÔÇťnu┼čuzÔÇŁ ise ÔÇťy├╝kselmek, ┼či┼čmek, ortaya ├ž─▒kmak, meydana gelmek, aya─ča kalkmak, normalin d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmak, isyan etmek, kar─▒-koca birbirine kar┼č─▒ gelip kavgaya meydan vermekÔÇŁ demektir.

T├╝rk├žeÔÇÖde aile mahkemelerinde s─▒k├ža kullan─▒lan ve bo┼čanma nedenleri aras─▒nda say─▒lan ÔÇť┼čiddetli ge├žimsizlikÔÇŁ dedi─čimiz ┼čeyle ayn─▒ manay─▒ ├ža─čr─▒┼čt─▒r─▒r. Burada kad─▒ndan kaynaklanan ┼čiddetli ge├žimsizli─čin kastedildi─či anla┼č─▒l─▒yor.

G├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi ayette ge├žen darb ve nu┼čuz s├Âzc├╝kleri Arap muhayyilesinde bu manalar etraf─▒nda d├Ân├╝yor.

Keza (darabe) kelimesinin KurÔÇÖanÔÇÖda ÔÇťsefere ├ž─▒kmak, bir yerden bir s├╝reli─čine ayr─▒lmak, a├žmak, ay─▒rmakÔÇŁ anlam─▒nda kullan─▒ld─▒─č─▒ yerler vard─▒r: ÔÇťYery├╝z├╝nde ÔÇÖsefere ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒zdaÔÇÖ d├╝┼čman─▒n ├╝zerinize ani sald─▒r─▒ d├╝zenlemesinden korkarsan─▒z, namaz─▒ k─▒saltman─▒zda bir sak─▒nca yokturÔÇŁ (Nisa; 4/101)ÔÇŽ ÔÇťSonra MusaÔÇÖya ┼č├Âyle vahyettik: Kullar─▒mla geceleyin y├╝r├╝, onlara denizde kuru bir yol ÔÇśa├žÔÇÖ, yakalan─▒r─▒z diye korkup kayg─▒lanma.ÔÇŁ (Taha; 20/77).

┼×u halde ÔÇťKad─▒nlar─▒ d├Âv├╝nÔÇŁ ayeti olarak me┼čhur olan bu ayet, ÔÇť─░ki┼čer, ├╝├žer, d├ÂrderÔÇŽÔÇŁ ayetinin evliliklerin giderek ├žo─čalt─▒lmas─▒n─▒ de─čil giderek azalt─▒lmas─▒n─▒ ama├žlamas─▒ gibi, kad─▒n d├Âvme olaylar─▒n─▒n terk edilmesini ama├žlamaktad─▒rÔÇŽ

 

HZ. PEYGAMBER E┼×LER─░NE EL KALDIRMADI

Hz. Peygamberin ÔÇťB├╝t├╝n gece, Muhammed ailesinin etraf─▒nda her biri kocas─▒ndan ┼čik├óyet eden yetmi┼č kad─▒n d├Ân├╝p dola┼čt─▒. H├ólbuki sizler, o kad─▒nlar─▒n─▒ d├Âvenlerin hay─▒rl─▒lar─▒n─▒z oldu─čunu g├Âremezsiniz.ÔÇŁ (─░bni Mace, Ebu Davud) hadisinden de anla┼č─▒laca─č─▒ gibi, o d├Ânemde de kad─▒nlar d├Âv├╝lmektedir. Artan ┼čik├óyetler ├╝zerine inen ayetlerde, dayak ba┼čta olmak ├╝zere ┼čiddeti yeg├óne ├ž├Âz├╝m yolu g├Ârenler bu i┼čten vazge├žirilmeye ├žal─▒┼č─▒lmaktad─▒r.

Zaten kad─▒nlar─▒n─▒ d├Âvmekte olan, bu y├╝zden de ko┼čup peygambere gelen ve b├╝t├╝n gece onun evinin etraf─▒nda ┼čik├óyetlenen ÔÇťma─čdurÔÇŁ kad─▒nlar i├žin, bir de gelen ayetlerde ÔÇťOnlar─▒ d├Âv├╝n, d├Âvmeye devam edinÔÇŁ denir mi? Olacak ┼čey midir? Bu, KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n daima ma─čduru koruyup kollayan ruhunu anlayamama vard─▒r.

Oturup konu┼čmadan, bir m├╝ddet yata─č─▒n─▒ veya odas─▒n─▒ ay─▒rma gibi gayet insan├« y├Ântemlere ba┼čvurmadan, tek bildi─či ÔÇťKarn─▒ndan s─▒pay─▒ ba┼č─▒ndan sopay─▒ eksik etmeyeceksinÔÇŁ oldu─ču anla┼č─▒lan o g├╝nk├╝ Arap toplumunu meden├«le┼čtirmenin ama├žland─▒─č─▒ apa├ž─▒k ortadad─▒r.

Bu ayetten sonra ne gibi geli┼čmelerin oldu─čuna bakt─▒─č─▒m─▒zda, bizzat Hz. PeygamberÔÇÖin ├Âmr├╝ boyunca evli oldu─ču han─▒mlara tek bir kez bile el kald─▒rd─▒─č─▒n─▒ g├Âremiyoruz. Bir ara han─▒mlar─▒yla sorun ya┼čay─▒nca ├Ânce onlarla konu┼čmu┼č, sonra yata─č─▒n─▒ ay─▒rm─▒┼č ve bir m├╝ddet (iki ay kadar) onlardan ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Sonra anla┼čma sa─član─▒nca tekrar d├Ânm├╝┼čt├╝r. Ayete verdi─čimiz meal onun bu uygulamas─▒na da dayanmaktad─▒r.

Yine ayette ge├žen (darb) kelimesine vurma manas─▒ verilince, bunu yumu┼čatmak i├žin k─▒l─▒ k─▒rk yaran ÔÇťutanga├žÔÇŁ yorumlar yap─▒ld─▒─č─▒n─▒, sonunda bunun art─▒k bildi─čimiz anlamda ÔÇťevire ├ževire d├ÂvmeÔÇŁ olmaktan ├žoktan ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz.

├ľrne─čin ÔÇťEtki ve iz b─▒rakmayacak, kemi─čini k─▒rmayacak, herhangi bir uzvunu ├žirkinle┼čtirmeyecek, d├╝rtmek ve benzeri ┼čekilde olacakÔÇŽ (Kurtubi), pe┼č pe┼če ayn─▒ yere vurulmayacak, g├╝zellik mahalli olan y├╝ze vurulmayacak, k─▒rk vuru┼čtan fazla olmayacakÔÇŽ (┼×afi), asla ├Âl├╝m├╝ne sebebiyet vermeyecek, kam├ž─▒ ve sopa ile olmayacak, b├╝k├╝lm├╝┼č mendil gibi bir ┼čeyle olacakÔÇŽÔÇŁ (Razi) vs.

┼×imdi ister istemez mant─▒k ┼ču soruyu sordurur: Bir adam sinirli bir halde bunlara nas─▒l dikkat edecek? E─čer b├Âyle olacaksa d├Âvmenin cayd─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒ kal─▒r m─▒? Bu, bir anlamda ÔÇťd├Âvmecilik oynamaÔÇŁ gibi bir ┼čey olur.

B├Âyle yapmak yerine, kelimenin i├žeri─činde zaten varolan ÔÇťbir m├╝ddet ayr─▒lma, ayr─▒ kalmaÔÇŁ (bo┼čanma de─čil, hen├╝z bo┼čanma yok) manas─▒ verilmeye neden yana┼č─▒lm─▒yor? ├ťstelik d├Âvmenin hi├ž de hay─▒rl─▒ bir ┼čey olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen y─▒─č─▒nla rivayet ve g├Âr├╝┼č varkenÔÇŽ Bizzat Hz. Peygamberin kendisi ÔÇťbir m├╝ddet ayr─▒lmaÔÇŁ olarak uygulam─▒┼čkenÔÇŽ Hi├žbir zaman han─▒mlar─▒na tek bir ÔÇťfiskeÔÇŁ bile vurmam─▒┼čkenÔÇŽ

 

BE┼× A┼×AMALI ├ç├ľZ├ťM PLANI

┼×u halde t─▒pk─▒ evlenme, i├žki, zina ayetlerinin a┼čama a┼čama ve belirlenmi┼č bir hedefe do─čru gitmesi gibi, ┼čiddetli ge├žimsizlik ya┼čayan ailelerin nas─▒l tekrar anla┼čaca─č─▒n─▒ d├╝zenleyen bu ayet de, ÔÇťkad─▒nlar─▒n─▒ d├ÂvenÔÇŁ her hangi bir toplumu a┼čama a┼čama d├Âvmeden vazge├žirip ├Ânce konu┼čarak, anla┼čarak, ikinci olarak olmazsa (ev i├žinde) yataklar─▒/odalar─▒ ay─▒rarak, ├╝├ž├╝nc├╝ olarak o da olmazsa bir m├╝ddet (evden) ayr─▒ kalarak, d├Ârd├╝nc├╝ olarak, oda olmazsa aile b├╝y├╝klerinden hakemler devreye sokarak, be┼čince olarak nihayet bo┼čanmay─▒ da bir yol olarak g├Âstererek, onu da iki ile s─▒n─▒rland─▒r─▒p ├╝├ž├╝nc├╝ bir geri d├Ânme hakk─▒ da vererek harika bir yol yordam g├Âsteriyor.

Bug├╝n ┼čiddetli ge├žimsizlik ya┼čayan bir ailenin aras─▒n─▒ bulmak i├žin devreye giren birisi, akl-─▒ selim ile d├╝┼č├╝nse bundan daha g├╝zel bir yol yordam bulabilir mi?

┼×iddetli ge├žimsizlik ya┼čayan aileler i├žin yukar─▒daki ÔÇťbe┼č a┼čamal─▒ ├ž├Âz├╝m pl├ón─▒n─▒nÔÇŁ sadece M├╝sl├╝man aileler i├žin de─čil, b├╝t├╝n insanl─▒k aileleri i├žin evrensel ├ž├Âz├╝mler ├Ânerdi─čini s├Âyleyebiliriz. Zaten d├╝nyan─▒n neredeyse t├╝m meden├« hukuk mahkemelerinde uygulanmaya ├žal─▒┼č─▒lan bundan ba┼čka bir ┼čey midir?

 

─░slamÔÇÖda cariye var m─▒?

 

CAR─░YEL─░K CAH─░L─░YEN─░N DE─×ER─░D─░R

EL─░A├çIK: Cariye o g├╝nk├╝ Arap toplumunda vard─▒ fakat ─░slamÔÇÖda yok. Ayn─▒ ┼čey ÔÇťk├ÂlelikÔÇŁ, ÔÇť├žok e┼člilikÔÇŁ, ÔÇťkad─▒n─▒ d├ÂvmeÔÇŁ, ÔÇťkad─▒n─▒ erke─čin kaburga kemi─činden yarat─▒lm─▒┼č bilmeÔÇŁ vs. i├žin de ge├žerlidir. Bunlar KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n indi─či toplumun yayg─▒n gelenekleriydi. Sahabenin ├žo─ču da bunlar─▒ yap─▒yordu. Fakat KurÔÇÖan b├Âylesi bir topluma hitabederek d├Ân├╝┼čt├╝r├╝c├╝ bir i┼člev ├╝stlendi. Kad─▒nlar─▒n durumunu iyile┼čtirmeye y├Ânelik bir├žok reform ba┼člatt─▒. Fakat Arap toplumunun o g├╝nk├╝ yap─▒s─▒ buna direndi, hala da direniyor. ├ľrne─čin ─░slamÔÇÖda cariyenin oldu─ču s├Âyleniyor, yanl─▒┼čÔÇŽ K├Âleli─čin kald─▒r─▒lmad─▒─č─▒ s├Âyleniyor, yanl─▒┼čÔÇŽ Kad─▒n─▒n d├Âv├╝lmesinin emredildi─či s├Âyleniyor, yanl─▒┼čÔÇŽ ├çok e┼člili─čin tavsiye edildi─či s├Âyleniyor, yanl─▒┼čÔÇŽ B├╝t├╝n bunlar KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n daima ma─čduru ve mazlumu koruyup kollayan ruhundan bihaber yakla┼č─▒mlard─▒r. O g├╝nk├╝ toplumda ma─čdur kad─▒nlard─▒, o halde KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n b├╝t├╝n kad─▒n-erkek ili┼čkilerini d├╝zenleyen ayetleri ma─čdur olan kimse ondan ÔÇôo toplumda kad─▒nlar- yanad─▒r. Bu benim i├žin bir tefsir ilkesidir ve hi├ž ┼ča┼čt─▒─č─▒n─▒ g├Ârmedim. Cariyelik de b├Âyledir.

 

KURÔÇÖANÔÇÖDA CAR─░YEL─░KLE ─░LG─░L─░ AYETLER

KurÔÇÖanÔÇÖda ge├žen ÔÇťmeleket eymanuhumÔÇŁ kavram─▒n─▒ ÔÇťcariyeleriÔÇŁ olarak yorumlayanlar yan─▒l─▒yorlar. Bu kavram─▒n cariye manas─▒na yorulmas─▒ hem beyhudedir hem de KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n ruhundan habersiz olmak manas─▒na gelir. ┼×u halde bir├žok meal ve tefsirde ÔÇťcariyeÔÇŁ olarak yorumlanan bu kavrama bakt─▒─č─▒m─▒zda ÔÇťSa─č ellerinizin sahip oldu─čuÔÇŁ anlamana geldi─čini g├Âr├╝r├╝z. Bu deyimle iki mana kastediliyordu:

1. Veli, ┼čahitler vb. me┼čru ┼čartlar─▒ yerine getirerek nik├óh sahibi olmak
2. Sava┼č sonucu esir kad─▒nlara sahip olmakÔÇŽ

Yani ister h├╝r ister esir b├Âyle ÔÇťme┼čru nik├óh sahibi olmadanÔÇŁ hi├ž kimseyle evlilik ili┼čkisine girilemeyece─či anlat─▒lmak isteniyor. ├ç├╝nk├╝ ÔÇťSa─č elin sahip oldu─čuÔÇŁ deyiminden maksat nik├óh m├╝lkiyeti veya nik├óh sahibi olmakt─▒r. Zira bu tabir hen├╝z sava┼č ve esir kad─▒n ele ge├žirmenin s├Âz konusu olmad─▒─č─▒ Mekke d├Ânemi ayetlerinde de ge├žmektedir (70/30). Bu kavram─▒n maksad─▒ insanlar─▒ zinadan menetmek ve yeni bir nik├óh bulunmaks─▒z─▒n veya e─čer kad─▒n memluke (esir, k├Âle) ise nik├óh sahibi olmaks─▒z─▒n onlarla cinsi temasta bulunmaktan men etmektir. Allah bunu ÔÇťsa─č elin sahip oldu─čuÔÇŁ ile ifade etmi┼čtir. ├ç├╝nk├╝ ÔÇťsa─č elin sahip oldu─čuÔÇŁ hem nik├óh ile evlenilen kad─▒nlar hem de m├╝lk olarak sahip olunan kad─▒nlar hakk─▒nda s├Âz konusudur.

Demek ki sava┼čta esir al─▒nan kad─▒nlar, m├╝badele (esir de─či┼čimi) veya serbest b─▒rakma s├Âz konusu de─čilse, siyasi olarak esaret alt─▒nda olurlar fakat onlarla cinsel ili┼čkiye girilemez yani ÔÇťcariyeÔÇŁ yap─▒lamaz. Bunun i├žin her normal kad─▒nla yap─▒ld─▒─č─▒ gibi ayr─▒ca nik├óh k─▒y─▒lmas─▒ gerekir. Buna ise ÔÇťe┼čÔÇŁ denir. ─░slam vicdan─▒ her ne ┼čekilde olursa olsun ÔÇťnik├óhs─▒zÔÇŁ ili┼čkiye cevaz vermez.

 

HZ. PEYGAMBERÔÇÖ─░N CAR─░YES─░ YOKTU

Bu ├žer├ževede Hz. PeygamberÔÇÖin iki tane cariyesi oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝ de do─čru de─čildir. ├ç├╝nk├╝ bunlardan ilki Reyhane, MedineÔÇÖdeki Yahudi Kurayza kabilesine mensup bir han─▒md─▒. Bu kabile ile yap─▒lan sava┼č sonunda esir d├╝┼čt├╝. Hz. Peygamber ReyhaneÔÇÖyi ├Ânce serbest b─▒rakt─▒ sonra da evlenme teklif etti. O da kabul edince nik├óh k─▒yarak evlendi.

Mariye ise babas─▒ ─░ranl─▒, annesi Yunan M─▒s─▒rl─▒ Hr─▒stiyan bir han─▒md─▒. H. 7 y─▒lda Hz. PeygamberÔÇÖin ─░slamÔÇÖa davet mektubuna bir yaz─▒ ile kar┼č─▒l─▒k veren M─▒s─▒r Kral─▒ taraf─▒ndan g├Ânderilmi┼čti. Hz. PeygamberÔÇÖin ReyhaneÔÇÖye yapt─▒─č─▒n─▒ ona da yapt─▒─č─▒ anla┼č─▒l─▒yor. ├ç├╝nk├╝ KurÔÇÖan i├žlerinde MariyeÔÇÖnin de oldu─ču Hz. PeygamberÔÇÖin han─▒mlar─▒ndan ay─▒rdetmeksizin ÔÇťEy peygamber e┼čleriÔÇŁ diye bahseder. Ba┼čka bir tabir kullanmaz. Mesela ┼ču ayette ad─▒ ge├žen han─▒m Mariye idi.

ÔÇťEy peygamber! E┼člerini memnun etmek i├žin AllahÔÇÖ─▒n serbest b─▒rakt─▒─č─▒ ┼čeyi ni├žin kendine yasakl─▒yorsun? Allah ├žok ba─č─▒┼člay─▒c─▒d─▒r, sevgi ve merhamet kayna─č─▒d─▒r. Allah yeminlerinizi bir ├ž├Âz├╝me ba─člamay─▒ istemektedir.ÔÇŁ (Tahrim; 66/1-2).

E─čer Mariye cariye olsayd─▒, onu kendine haram k─▒lma (tahrim) s├Âz konusu olmazd─▒. Bu nedenle bir├žok m├╝fessirin bunun bir bo┼čama (talak, z─▒har) olup olmad─▒─č─▒n─▒ tart─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. Tahrim, talak, z─▒har vs. ise nik├óh sorumlulu─ču alt─▒ndaki ÔÇťe┼člerÔÇŁ i├žin ge├žerlidir. Buradaki e┼č ise Hafsa, Ai┼če ve Zeynep ile ayn─▒ stat├╝de olan Mariye idi. Dahas─▒ Mariye, Hz. PeygamberÔÇÖin tek erkek evlad─▒ olan ─░brahimÔÇÖin annesiydi. Cariye stat├╝s├╝nde olmas─▒ bu a├ž─▒dan da m├╝mk├╝n de─čildir.

Genellikle ÔÇťcariyeleriÔÇŁ diye ├ževrilen deyimin ge├žti─či ayetlerin meali, bu durumda, ├Ârne─čin Muminun suresinin giri┼činden ├Ârnek verelim ┼č├Âyle olmak icab eder: ÔÇťOnlar iffetlerini koruyanlard─▒r. Yaln─▒zca e┼čleri yani me┼čru ┼čekilde sahip olduklar─▒ ile birlikte olanlard─▒r. ├ç├╝nk├╝ bu ay─▒planacak bir ┼čey de─čildir. Kim bunun ├Âtesini ararsa, onlar da haddi a┼čanlard─▒r.ÔÇŁ

Ayet ÔÇťYaln─▒zca e┼čleri veya cariyeleri ile birlikte olanlard─▒r.ÔÇŁ de─čil; ÔÇťYaln─▒zca e┼čleri yani me┼čru ┼čekilde sahip olduklar─▒ ile birlikte olanlard─▒rÔÇŁ manas─▒na gelmektedir.

┼×u ayet ise, esir al─▒narak k├Âle yap─▒lan ve b├Âylece evlilik d─▒┼č─▒ nik├óhs─▒z cinsel ili┼čki kurulabilen kad─▒n demek olan ÔÇťcariyeÔÇŁ uygulamas─▒na yol olmad─▒─č─▒n─▒n apa├ž─▒k delilidir:

ÔÇťH├╝r m├╝min kad─▒nlarla (muhsan├ót) bir yuva kurmaya g├╝├ž yetirecek durumda olmayanlar─▒n─▒z, sava┼čta esir alarak sahip oldu─čunuz (ma meleket eym├ónukum) iman etmi┼č kad─▒nlar─▒ d├╝┼č├╝nebilir. Allah iman─▒n─▒z ile ilgili her ┼čeyi biliyor. ─░man edenler art─▒k birbirinin can yolda┼č─▒d─▒rlar. ┼×u halde onlar─▒ namusuyla ya┼čamalar─▒ ┼čart─▒yla, ailelerinden izin alarak ve mehirlerini vererek nik├óhlay─▒n.ÔÇŁ (Nisa; 4/25)

Dikkate edin, d├╝ped├╝z ailesinden izinli, mehirli, normal (me┼čru) evlilikten bahsediliyor. R─▒zas─▒ olmadan, izin al─▒nmadan, mehir verilmeden, nik├óh k─▒ymadan, s─▒rf sava┼čta elime esir d├╝┼čt├╝ diye kad─▒nca─č─▒z─▒ cariye yapmak bunu neresinde? Her ┼čeyden ├Ânce bu KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n ruhuna ve vicdan─▒na ters.

Peki, bug├╝n bir sava┼č olsa ve M├╝sl├╝manlar─▒n eline erkek ve kad─▒nlardan olu┼čan y├╝zlerce, binlerce esir d├╝┼čse, ├Âzellikle kad─▒n olanlar─▒na ne yapmak laz─▒m gelir?

 

GELENEKTE CAR─░YEL─░K UYGULAMASI

EL─░A├çIK: Eskiden (ihya ├ža─člar─▒) ├╝retilen cariye f─▒kh─▒na g├Âre; ganimet olarak askerlerin m├╝lk├╝ne birer iki┼čer verilip cariye yap─▒l─▒rlar. Ancak bu rastgele ve kurals─▒z bir ┼čekilde de olmaz. Cariyenin ├Ânce hamile oldu─čunun anla┼č─▒lmas─▒ i├žin bir ay bekletilir. Cariyeye sadece efendisi dokunabilir. Efendisinden ├žocu─ču olursa art─▒k ba┼čkas─▒na sat─▒lamaz ve efendisi ├Âl├╝rse azat edilir. Efendisinden ba┼čka birisiyle evlendirilirse cinsel haklar─▒ evlendi─či adama ge├žer ve fakat m├╝lk├╝ efendisinde kalmaya devam eder. H├╝r e┼člerdeki d├Ârt s─▒n─▒r─▒ cariyelerde g├Âzetilmez. E─čer efendisinden ├žocu─ču olmazsa al─▒n─▒p sat─▒labilir. Cinsel ili┼čkide kullan─▒lmalar─▒ i├žin askerlere rasgele da─č─▒t─▒lamaz.

Bunlar ge├žmi┼č ├ža─člarda (ihya ├ža─člar─▒nda) ├╝retilen ve esir kad─▒nlar─▒n a┼čama a┼čama topluma kaz─▒nd─▒r─▒lmalar─▒n─▒ ama├žlayan iyile┼čtirilmi┼č k├Âlelik hukukudur. En az─▒ndan Roma veya Sasani k├Âlelik uygulamas─▒ndan daha insafl─▒ oldu─ču s├Âylenebilir.

Ancak bu uygulama kendi d├Âneminde olumlu i┼člevler g├Ârm├╝┼čse de art─▒k bir anlam─▒ kalmam─▒┼čt─▒r. KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n ├Âng├Ârd├╝─č├╝n├╝n bu oldu─čunu s├Âylemek de m├╝mk├╝n de─čildir. Bu konuda ge├žmi┼č ├ža─člar boyunca ├╝retilen f─▒k─▒h, KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n runuhu yakalamaktan uzakt─▒r. M├╝sl├╝manlar, tarihin ve insanl─▒─č─▒n kendilerinden bekledi─čini yapmam─▒┼člar, ellerindeki KitapÔÇÖ─▒n gerisine d├╝┼čm├╝┼člerdir. Hadi iyi niyeti elden b─▒rakmayal─▒m; o g├╝nk├╝ insanl─▒k ┼čartlar─▒n─▒ a┼čmaya g├╝├žleri yetmemi┼čtir.

 

KURÔÇÖANÔÇÖIN ÔÇťRUHUNUÔÇŁ VE ÔÇťV─░CDANINIÔÇŁ ESAS ALAN ─░SLAMÔÇÖDA CAR─░YEL─░K YOKTUR

Ancak bug├╝n ├Âyle de─čil. Onlardan dahi iyi bir noktaday─▒z ve cesur olmam─▒z─▒ gerektirecek bir├žok sebep var.

Bug├╝n yeniden ├╝retilecek (in┼ča ├ža─č─▒) f─▒kh─▒nda bunun ad─▒ ÔÇťsava┼č esirleri hukukuÔÇŁdur. Buna g├Âre bug├╝n bir sava┼č olsa ve M├╝sl├╝manlar─▒n eline erkek ve kad─▒nlardan olu┼čan y├╝zlerce esir d├╝┼čse ┼čunlar yap─▒l─▒r: G├╝venli─či sa─članm─▒┼č korunakl─▒ bir yerde bekletilirler. Ganimet olarak g├Âr├╝lemezler. Esir alan askerlere da─č─▒t─▒lamaz, hi├žbiri k├Âle ve cariye yap─▒lamaz. Evli olanlar─▒n evlilikleri devam eder. Esir d├╝┼čt├╝ diye ailesinden veya e┼činden zorla kopar─▒lamaz, hangi dine g├Âre k─▒yarsa k─▒ym─▒┼č olsun nik├óh─▒ feshedilemez. Her t├╝rl├╝ k├Ât├╝ muamele, angarya, i┼čkence, tecav├╝z, cinsel taciz yasak olur. Misafir muamelesi g├Âr├╝rler. Ya esir m├╝badelesi kar┼č─▒l─▒─č─▒nda serbest b─▒rak─▒l─▒rlar. Ya fidye veya tazminat kar┼č─▒l─▒─č─▒ sal─▒verilirler. Ya ├Ârne─čin, lisan belletme, teknoloji ├Â─čretme, meslek kazand─▒rma vs. kar┼č─▒l─▒─č─▒ ├╝├žer be┼čer serbest b─▒rak─▒l─▒rlar. ─░├žlerinden kendi istekleri ile evlenmek ve M├╝sl├╝man toplumda ya┼čamak isteyen olursa, kendi r─▒zas─▒yla, ailesinin izni al─▒narak (hatta ├ža─čr─▒larak) ve mehirleri tastamam verilerek bek├órlarla telli duvakl─▒, davullu zurnal─▒ ba┼č g├Âz edilip serbest b─▒rak─▒l─▒rlar.

Ya da hepsi bir meydana toplan─▒r, etkili, dokunakl─▒ ve gayet centilmen bir hitapla; insanl─▒─ča ne getirmek istedi─čimizi, ni├žin sava┼čt─▒─č─▒m─▒z─▒, h├╝rriyetin ve adaletin insanl─▒k a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemini, ─░slamÔÇÖ─▒n sevgi ve merhamet dini oldu─čunu, kendimizi di─čer din ve ideolojilerden ay─▒ran fark─▒n ne oldu─čunu, neye hizmet i├žin var oldu─čumuzu anlat─▒l─▒r ve kay─▒ts─▒z ┼čarts─▒z hepsini yurtlar─▒na, yuvalar─▒na g├Ândererek serbest b─▒rak─▒r─▒z.

KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n, Bedir esirleri uygulamas─▒nda, daha sonralar─▒ da Hz. AliÔÇÖnin Suriye esirlerine y├Ânelik hitabesinde ifadesini bulan KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n ÔÇťruhunu ve vicdan─▒n─▒ÔÇŁ esas alan bir f─▒k─▒h ├ža─č─▒m─▒zda kanaatimce b├Âyle olmak icap eder.

Ge├žmi┼čte BizansÔÇÖ─▒n ve SasaniÔÇÖnin k├Âleci d├╝zenlerine ve saray cariyelerine kendini kapt─▒ranlar, ne yaz─▒k ki ─░slamÔÇÖ─▒n h├╝rriyet ve adalet iklimini ├žorakla┼čt─▒rm─▒┼č, vicdan─▒n─▒ kurutmu┼č, insanl─▒kta estirdi─či o muazzam r├╝zg├ór─▒ i├žten k─▒rm─▒┼č, ├╝stelik bunun fark─▒na bile varamam─▒┼člard─▒r. Zihnini ve ufkunu eski (ihya) ├ža─člar─▒nda donduran bir├žo─čumuz, hala fark─▒nda olmad─▒─č─▒ i├žin ge├žmi┼čin cariye hukukunu a┼čamamaktad─▒rlar. H├ólbuki her ├ža─č─▒n f─▒kh─▒ o ├ža─čda ├╝retilir, o ├ža─č─▒ ya┼čayanlarca ├╝retilir.

 

KurÔÇÖanÔÇÖda ba┼č├Ârt├╝s├╝ var m─▒?

 

KURÔÇÖANÔÇÖDA BA┼×├ľRT├ťS├ť ─░LE ─░LG─░L─░ AYETLER

EL─░A├çIK: KurÔÇÖanÔÇÖda konuyla ilgili ayet ┼čudur:

ÔÇťM├╝min kad─▒nlara da s├Âyle, bak─▒┼člar─▒n─▒ sak─▒ns─▒nlar, ─▒rzlar─▒n─▒ ve namuslar─▒n─▒ korusunlar. G├Âr├╝nmesi zarur├« olan yerler d─▒┼č─▒nda cinsel cazibelerini sergilemek i├žin a├ž─▒l─▒p sa├ž─▒lmas─▒nlar. Ba┼č├Ârt├╝lerini yakalar─▒n─▒n ├╝zerine sals─▒nlar.ÔÇŁ (Nur; 24/31)

Burada ba┼č├Ârt├╝s├╝nden mi, omuz ├Ârt├╝s├╝nden mi, atk─▒dan m─▒, ┼čaldan m─▒, e─čer ba┼č├Ârt├╝s├╝nden bahsediliyorsa onun ba┼čtan ├ž─▒kar─▒l─▒p omuzlardan a┼ča─č─▒ya ├Ârt├╝lmesinden mi, yoksa ba┼čla beraber omuzlardan a┼ča─č─▒ya ├Ârt├╝lmesinden mi, neden bahsediliyor?

Ayetten anlad─▒─č─▒m─▒za g├Âre, demek ki o g├╝nk├╝ toplumda;

1. Bak─▒┼člar─▒n─▒ sak─▒nmayan,
2. Irz ve namuslar─▒n─▒ korumayan,
3. G├Âr├╝nmesi zarur├« olan yerler d─▒┼č─▒ndaki yerlerini de cinsel cazibelerini sergilemek i├žin a├ž─▒p sa├žan,
4. Ba┼č├Ârt├╝lerini omuzlar─▒n─▒n ├╝zerinden salmayan bir tak─▒m kad─▒nlar vard─▒r. Ayet ÔÇťm├╝ÔÇÖminÔÇŁ kad─▒nlara bunlar gibi olmamalar─▒ ├ža─čr─▒s─▒nda bulunuyor.

Ayette ÔÇťba┼č├Ârt├╝leriniÔÇŁ diye ├ževirdi─čimiz ÔÇťhumuruhinneÔÇŁ kelimesi HAMR k├Âk├╝nden gelir ve tam anlam─▒yla ÔÇťba┼č├Ârt├╝s├╝ÔÇŁ manas─▒na gelir.

├ç├╝nk├╝ Arap bunu ÔÇťba┼č ile ilgiliÔÇŁ yerlerde kullanmaktad─▒r. ├ľrne─čin ba┼č─▒ d├Ând├╝r├╝p kar─▒┼čt─▒ran, akl─▒ ├Ârten, ┼čarap, i├žki (hamr), ba┼č d├Ând├╝reni satan, ┼čarap├ž─▒ (hamm├ór), ba┼č─▒ d├Ând├╝rme, akl─▒ ├Ârtme yeri, ┼čaraphane (hamm├óre), i├žkinin verdi─či ba┼č a─čr─▒s─▒ (hum├ór), ba┼č─▒ beyaz koyun (muhammera mineÔÇÖ┼č-┼čiy├óh) demi┼č ArapÔÇŽ

Demek ki (h─▒m├ór) kelimesinin en ├Ânemli ├Âzelli─či ÔÇťba┼čÔÇŁ ile ilgili olmas─▒d─▒r. Nitekim bu ayetler ba┼č─▒ a├ž─▒kl─▒─č─▒n yayg─▒n oldu─ču bir topluma inmi┼č de─čildir. O g├╝nk├╝ toplumda de─čil kad─▒nlar erkekler bile, kimisi s─▒caktan, kimisi Arap ├Ârf├╝nden zaten ba┼člar─▒n─▒ bir ┼čekilde ├Ârtmektedirler. Yani erkek kad─▒n hemen hi├ž kimse ÔÇťba┼č─▒ a├ž─▒kÔÇŁ dola┼čmamaktad─▒r. Sar─▒k, kaftan, t├╝l, renkli bez vs. ba┼člar─▒na bir ┼čeyler dolay─▒p sararak veya alarak d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmaktad─▒rlar. On bin n├╝fuslu MedineÔÇÖde ya┼čayan Yahudiler, Evs ve Hazre├žliler, Muhacirler vs. d─▒┼čar─▒dan bak─▒ld─▒─č─▒nda ├╝stlerinde ÔÇťba┼čÔÇŁlar─▒nda bir tak─▒m ├Ârt├╝ler olan insanlard─▒r. Fakat ├Âzellikle kad─▒nlarda bu ├Ârt├╝, ├Ârt├╝nmek amac─▒yla de─čil, daha da ├žekici ve egzotik olmak amac─▒yla, ÔÇťaz─▒n─▒ a├ž─▒p az─▒n─▒ kapat─▒rÔÇŁ tarzda olmaktad─▒r.

 

Peki, ├Âyleyse ayet ne demektedir?

EL─░A├çIK: Dikkat edilirse ÔÇťBa┼č├Ârt├╝s├╝ tak─▒n, ba┼č─▒n─▒z─▒ ├Ârt├╝nÔÇŁ denmiyor da ÔÇťBa┼č─▒n─▒za ald─▒─č─▒n─▒z o ├Ârt├╝leri boyunlar─▒n─▒za, omuzlar─▒n─▒zdan a┼ča─č─▒ya da sal─▒nÔÇŁ deniyor. Bunun sebebi, o d├Ânem kad─▒nlar─▒n─▒n ba┼č├Ârt├╝lerini arkadan ba─člayarak, omuzlar─▒n─▒ ve g├Â─č├╝slerine kadar boyunlar─▒n─▒ a├ž─▒kta b─▒rakmalar─▒yd─▒. B├Âyle daha ├žekici olacaklar─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yor olmal─▒larÔÇŽ

Buradan ÔÇťBa┼č├Ârt├╝s├╝ de─čil, boyun ├Ârt├╝s├╝ emrediliyorÔÇŁ diye bir sonu├ž ├ž─▒karmak, i┼či yoku┼ča s├╝rmek ve anlamamak i├žin diretmekten ba┼čka bir ┼čey de─čildir.

├ç├╝nk├╝ KuranÔÇÖ─▒n ├žo─ču emri zaten b├Âyledir. Yani ayetler ├žo─čunlukla ÔÇťy├╝r├╝rl├╝kteki durumÔÇŁ ├╝zerine gelir ve onu d├╝zene sokar. ├ľrne─čin, ÔÇťCuma namaz─▒ k─▒l─▒nÔÇŁ demez de, ÔÇťZaten k─▒lmakta oldu─čunuz o cuma namaz─▒ var ya, i┼čte onun i├žin ├ža─čr─▒ld─▒─č─▒n─▒zda al─▒┼čveri┼či b─▒rak─▒nÔÇŁ der. Yine ├Ârne─čin, ÔÇťNamaz (sal├ót) diye bir ┼čey icat edin, kurban (nahr) diye bir uygulama ba┼člat─▒nÔÇŁ demez de, ÔÇťO yap─▒lmakta olan namaz (sal├ót), kesilmekte olan kurban (nahr) var ya, i┼čte onu siz Allah i├žin yap─▒nÔÇŁ der. Yine ├Ârne─čin, ÔÇťD├Ârde kadar evleninÔÇŁ demez de, ÔÇťO onar, on be┼čer evlenip de ge├žindirmek i├žin yetimin mal─▒na el uzatmaya kalkt─▒─č─▒n─▒z e┼čleriniz var ya, i┼čte onlar─▒ d├Ârde, ├╝├že, ikiye, hatta bire indirerek evlenin, yetimlere haks─▒zl─▒k yapmaktan korkuyorsan─▒z b├Âylesi daha iyidirÔÇŁ der.

Demek ki bu t├╝r ayetler y├╝r├╝rl├╝kteki duruma m├╝dahale etmek, yanl─▒┼č taraflar─▒n─▒ d├╝zeltmek, ─▒slahat yapmak amac─▒yla gelmektedir. D├╝zeltti─či ┼čekliyle de kal─▒c─▒ emre d├Ân├╝┼čt├╝rmektedir.

 

KURÔÇÖANÔÇÖDA BA┼×├ľRT├ťS├ť VARDIR

Ba┼č├Ârt├╝s├╝n├╝n de b├Âyledir. Yani denmek istenen; ÔÇťO zaten takmakta oldu─čunuz ba┼č├Ârt├╝leriniz var ya, i┼čte onlar─▒ a┼ča─č─▒ya do─čru da sal─▒n, ba┼č─▒n─▒za toplay─▒p da boynunuzu, omzunuzu, g├Â─čs├╝n├╝z├╝, s─▒rt─▒n─▒z─▒ a├ž─▒kta b─▒rakmay─▒nÔÇŁ demek olurÔÇŽ

─░lgin├žtir, kad─▒nlar─▒n o g├╝nk├╝ giyim tarz─▒ bug├╝n Frans─▒zcaÔÇÖdan T├╝rk├žeÔÇÖye ge├žen ÔÇťdekolteÔÇŁ kelimesi ile ayn─▒ manay─▒ ├ža─čr─▒┼čt─▒rmaktad─▒r. ├ç├╝nk├╝ dekolte Frans─▒zcaÔÇÖda boynu a├ž─▒kta b─▒rakan giysi (decollete) demek. Bu s├Âzc├╝─č├╝n k├Âk├╝ LatinceÔÇÖde boyun (col, collum) kelimesinden geliyor. T├╝rk├žeÔÇÖye de ge├žen, boyunda ta┼č─▒nan (koli), boyna sar─▒lan (ka┼čkol), boyuna tak─▒lan (kolye) kelimeleri de bu k├ÂktenÔÇŽ

Anla┼č─▒lan o g├╝nk├╝ kad─▒nlar sa├žlar─▒n─▒ arkadan ba─člayacak ┼čekilde ba┼č├Ârt├╝s├╝ ile ├Ârt├╝yorlar, omuzlar─▒n─▒, g├Â─č├╝slerine kadar boyun k─▒s─▒mlar─▒n─▒ gayet ÔÇťdekolteÔÇŁ bir k─▒yafetle a├ž─▒kta b─▒rak─▒yorlard─▒. Bug├╝n├╝n tabirleri ile ÔÇťderin g├Â─č├╝s ve s─▒rt dekoltesiÔÇŁ ile dola┼č─▒yorlard─▒. ─░┼čte ayette bu tarz ├Ârt├╝nmenin bir anlam─▒n─▒n olmad─▒─č─▒ beyan ediliyor. ÔÇť├ľrt├╝necekseniz do─čru d├╝r├╝st ├Ârt├╝n├╝n. O ba┼člar─▒n─▒za takt─▒─č─▒n─▒z ba┼č├Ârt├╝s├╝n├╝ s─▒rt ve g├Â─č├╝s dekoltenizi tamamlayan bir aksesuar olarak de─čil, ├Ârt├╝nmenin mant─▒k├« sonucu olarak iyice a┼ča─č─▒ya sal─▒n, boynunuzu, g├Â─čs├╝n├╝z├╝, s─▒rt─▒n─▒z─▒ ├Ârtecek ┼čekilde yakalar─▒n─▒z─▒n ├╝zerinden sal─▒n ki ├Ârt├╝nm├╝┼č olas─▒n─▒zÔÇŽÔÇŁ denmek isteniyor.

 

Hz. PEYGAMBER ve ÇOKEVLİLİK

 

Hz. Peygamber neden birden ├žok kad─▒nla evlendi?

 

KURÔÇÖAN ├çOK E┼×L─░L─░─×─░ EMRETMEM─░┼×T─░R

EL─░A├çIK: Hz. Peygamber KurÔÇÖan emretti─či i├žin ├žok e┼člilik yapmad─▒. O g├╝nk├╝ Arap ├Ârf├╝ ├Âyle oldu─ču i├žin di─čer bir├žok sahabenin de yapt─▒─č─▒n─▒ yapt─▒. KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n indi─či toplum ├žoke┼člili─čin (poligami) yayg─▒n oldu─ču bir toplumdu. D├╝nya toplumlar─▒na bakt─▒─č─▒m─▒zda genellikle orta ekvator ku┼ča─č─▒nda ya┼čayan toplumlarda bu ├žok g├Âr├╝lmektedir. ├ľrne─čin kuzeye do─čru gittik├že bunun azald─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. Bir de bu daha ├žok saltanat ve zenginlik k├╝lt├╝r├╝ ile ilgili geli┼čmi┼čtir. Onlarca kad─▒ns─▒z, cariyesiz bir saltanat d├╝nyada neredeyse yok gibidir.

Kanaatimce KurÔÇÖan ├žok e┼člili─či emretmemi┼č, hatta ruhsat da vermemi┼čtir. ├çok e┼čli bir topluma azaltma y├Ân├╝nde ├ža─čr─▒ yapm─▒┼čt─▒r. Ruhsat s─▒k─▒┼č─▒na verilir. Bu konuda ruhsat olmas─▒ i├žin toplumda tek e┼člili─čin h├╝k├╝m s├╝rmesi ve bu konuda bir s─▒k─▒nt─▒n─▒n ortaya ├ž─▒km─▒┼č olmas─▒ gerekir. Bu s─▒k─▒nt─▒n─▒n ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ i├žin de iki┼čer, ├╝├žer, d├Ârder evlenebilirsiniz denmi┼č olmas─▒ gerekir. H├ólbuki KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n indi─či toplum zaten ├žoke┼člili─čin h├╝k├╝m s├╝rd├╝─č├╝ bir toplumdur. ├ťstelik bu ├žoke┼člilik bir├žok s─▒k─▒nt─▒ do─čurmaktayd─▒. ─░┼čte ├žoke┼člili─če ruhsat diye bilinen ayetin bu durumu d├╝zeltmeyi ama├žlad─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz.

Bu az─▒ ├žo─čaltma de─čil; ├žo─ču aza indirme y├Ân├╝nde bir d├╝zeltmedir. ├ç├╝nk├╝ ma─čduriyetin dolay─▒s─▒yla da s─▒k─▒nt─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olan tek e┼člilik de─čil, tam tersi ├žok e┼člilikti.

 

KURÔÇÖANÔÇÖDA ├çOK EVL─░L─░K ─░LE ─░LG─░L─░ AYETLER

┼×├Âyle ki: Arap erkekleri ├žoke┼člilik yap─▒yordu. Sahabeler de bildikleri bu yoldan giderek ├žok e┼čli evlilikler yap─▒yorlard─▒. ├ľzellikle Uhut gibi sava┼člardan sonra ortada kalan dul kad─▒nlarla evlenmi┼čler ve b├Âylece 10- 15 han─▒m─▒ olan olmu┼čtu. ├ťstelik bunlar─▒n yan─▒na anne ve babas─▒ olmayan yetimleri kendilerine kalan miraslarla birlikte alm─▒┼člard─▒. Bir taraftan han─▒mlar─▒ aras─▒nda, di─čer taraftan ÔÇťNas─▒l olsa art─▒k bizim evlad─▒m─▒z say─▒l─▒rlarÔÇŁ diyerek yetimlerin mal─▒na el uzatma konusunda adaletsizlikler ortaya ├ž─▒kmaya ba┼člam─▒┼čt─▒. ├ç├╝nk├╝ bu kadar ├žok han─▒m─▒ ge├žindirmede zorluk ├žekmeye ba┼člay─▒nca, yanlar─▒ndaki yetimlerin mallar─▒ndan al─▒p onlara harcamay─▒ d├╝┼č├╝nmeye ba┼člad─▒lar. ─░┼čte ayet bunun ├╝zerine geldi ve ┼č├Âyle dedi: ÔÇťYetimlere haks─▒zl─▒k yapmaktan korkuyorsan─▒z ho┼čland─▒─č─▒n─▒z kad─▒nlardan d├Ârder, ├╝├žer, iki┼čer evlenin. E─čer haks─▒zl─▒k yapmaktan korkuyorsan─▒z tek, ya da sahibi oldu─čunuz esir kad─▒nlardan birisi ile evlenin. Bu, (e┼člerinizi) art─▒r─▒p ├žo─čaltmama (il├óve yapmama) bak─▒m─▒ndan daha iyidir.ÔÇŁ (Nisa; 4/3)

Yani o kadar ├žoke┼čli olmay─▒n; d├Ârde, ├╝├že, ikiye, hatta teke indirerek evlenin. B├Âyle yaparsan─▒z hem e┼čler aras─▒nda haks─▒zl─▒klara neden olmaktan, hem de onlar─▒ ge├žindirmek i├žin yetimlerin mal─▒n─▒ haks─▒zca yiyor olmaktan kurtulmu┼č olursunuz. B├Âyle yapmak sizin i├žin daha hay─▒rl─▒d─▒r denmek isteniyor.

Burada KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n odakland─▒─č─▒ konu erkeklerin tek e┼čle nas─▒l yetinecekleri sorunu de─čildir. Zaten ├Âyle bir sorun da yok ├ž├╝nk├╝ indi─či toplumda neredeyse t├╝m erkekler ├žoke┼čli. KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n odakland─▒─č─▒ ve ├Âncelik verdi─či konu haks─▒zl─▒k yani adalet meselesidir. Kad─▒nlara ve yetimlere haks─▒zl─▒k yap─▒lmaktad─▒r ve onun behemehal giderilmesi gerekiyor. Yani KurÔÇÖan ruhunu harekete ge├žiriyor. Art─▒rmaya y├Ânelik ruhsat da yok, d├Ârtle s─▒n─▒rland─▒rd─▒─č─▒ da yok. Bilakis azaltma, bire kadar indirme var.

┼×u halde ├žok e┼člilik ayeti diye bilinen bu ayet, g├╝n├╝m├╝zde, tek e┼člilere de─čil ├žok e┼člilere hitap etmektedir. Muhatab─▒ ├žok e┼čli olanlard─▒r. Tek e┼čli olanlar zaten amac─▒ tahakkuk ettirdiklerinden ayetin muhatab─▒ de─čildirler. Kald─▒ ki ÔÇťAralar─▒nda asla adaleti sa─člamaya g├╝├ž yetiremeyeceksinizÔÇŁ ayeti ile de g├╝├ž yetirilemeyenin (teklif-i mala yutak) emredilmeyece─či ilkesi gere─čince erkekler i├žin teklif (├žok e┼člilik) d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Bug├╝n hala ├žoke┼člili─čin h├╝k├╝m s├╝rd├╝─č├╝ ki┼či ve toplumlar varsa ayetin muhatab─▒ onlard─▒r.
Peygamberimizin evliliklerine gelince, ona da hassetsen m├╝dahale edildi─čini g├Âr├╝yoruz. Ahzap 52. ayet ┼č├Âyle der: ÔÇťBundan b├Âyle art─▒k ba┼čka kad─▒nlar sana helal olmaz. Bunlar─▒, g├╝zellikleri ├žok ho┼čuna gitse bile ba┼čka e┼člerle de─či┼čtirmek de olmaz. Art─▒k sadece sahibi olduklar─▒n ile yetinmelisin. Allah her ┼čeyi g├Âr├╝p g├Âzetiyor.ÔÇŁ

Demek ki Hz. Peygambere halen evlenmi┼č olduklar─▒ hari├ž bir daha evlenmek veya evlendiklerini de─či┼čtirmek yasaklan─▒yor. Ayete ge├žen ÔÇťmeleket eymanukumÔÇŁ tabiri ÔÇť┼×u an me┼čru nik├óh sahibi olduklar─▒n hari├žÔÇŁ anlam─▒nda kullan─▒l─▒yor ve ÔÇťCariyeler hari├žÔÇŁ manas─▒na gelmiyor. Yani Peygamberimize o an evli olduklar─▒ hari├ž bir daha evlenme veya evlendiklerini de─či┼čtirme kap─▒s─▒ kapat─▒l─▒yor. E┼člerine de o ├Âld├╝kten sonra ba┼čka bir erkekle evlenme kap─▒s─▒ kapat─▒l─▒yor. Mesela Hz. Ai┼če Peygamberimizden sonra ├Âl├╝m├╝ne kadar 46 y─▒l kimseyle evlenmemi┼čtir. Bunun ne demek oldu─ču ve ne yap─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒ ├╝zerinde ├╝zerinde iyi d├╝┼č├╝rmek gerekir.

Biz buradan ┼čunu anl─▒yoruz: ─░lahi irade KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n indi─či toplumda h├╝k├╝m s├╝ren ├žoke┼člilik uygulamas─▒ndan rahats─▒zl─▒k duymaktad─▒r. ├ç├╝nk├╝ bunun bir├žok haks─▒zl─▒─ča kaynakl─▒k etti─čini g├Ârmekte ve azaltma y├Ân├╝nde y├Ânlendirme yapmaktad─▒r. Peygamberimizin ve di─čer ├žoke┼člilerin evliliklerine m├╝dahale ederek y├Ânlendirmesi bunu g├Âsteriyor. Burada say─▒n─▒n ne oldu─ču ├Ânemli de─čil, ├Ânemli olan azaltma veya en az─▒ndan daha fazla ├žo─čaltmama y├Ân├╝nde bir y├Ânlendirmenin yap─▒lm─▒┼č olmas─▒d─▒r. Bu demektir ki KurÔÇÖan en fazla y├╝z y─▒la yay─▒lan bir sosyal reform planl─▒yordu. Feodal ve ataerkil bir toplumdan, o toplumun dilini ve k├╝lt├╝r├╝n├╝ kullanarak daha adalet├ži ve e┼čitlik├ži bir toplum ├ž─▒karmay─▒ tasarl─▒yordu. D├╝┼č├╝n├╝len t├╝m reformlar─▒n 23 y─▒la s─▒─čmas─▒ m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ndan bunu bir s├╝rece yaym─▒┼čt─▒. Ben bunun en fazla y├╝z y─▒l olabilece─čini d├╝┼č├╝nmekteyim. ├ç├╝nk├╝ k├Âkl├╝ reformlar zaman ister. Fakat bu akamete u─črad─▒ ve devam ettirilemediÔÇŽ

 

Hz. Ai┼če, Hz. Peygamberle evlendi─činde ka├ž ya┼č─▒nda idi?

 

Hz. A─░┼×E 19 YA┼×INDA EVLEND─░

EL─░A├çIK: Gen├ž k─▒zl─▒k ├ža─č─▒nda idi. Ak─▒l bali─č ya┼č─▒na gelmi┼čti. Ayba┼č─▒ g├Ârmeye ba┼člam─▒┼čt─▒. Bunun ka├ž ya┼č─▒nda oldu─čuna dair de─či┼čik rivayetler var fakat bunun en az─▒ndan b├Âyle oldu─ču kesin.

Bir de ┼č├Âyle bir ┼čey var: O g├╝nk├╝ Araplarda malum, kad─▒n─▒n ad─▒ yok. ├ľyle ki kad─▒n akil bali─č oldu─ču zaman do─čmu┼č say─▒l─▒yor ve ya┼č─▒ o andan itibaren say─▒l─▒yor. Bu durumda Hz. Ai┼če Peygamberimizle evlendi─činde 8. ya┼č─▒ndayd─▒ demek ak─▒l bali─č olal─▒, ayba┼č─▒ g├Ârmeye ba┼člayal─▒ 8 y─▒l olmu┼čtu demekti. Bu durumda 12-13 ya┼č─▒nda akil bali─č oldu─čunu farz edersek 19-20 ya┼č─▒nda olmu┼č olur.

 

Cuma namaz─▒ kad─▒nlar ├╝zerine de farz m─▒d─▒r?

 

KADINLAR CUMA NAMAZINDAN MUAF DE─×─░LLER

EL─░A├çIK: KurÔÇÖanÔÇÖda kad─▒nlar─▒n Cuma namaz─▒ndan muaf tutuldu─čunu g├Âremiyoruz. Bu sonraki ├ža─člarda kimi m├╝├žtehidler taraf─▒ndan geli┼čtirilmi┼č bir i├žtihatt─▒r. Peygamberimiz d├Âneminde kad─▒nlar Cuma ve bayram namazlar─▒na kat─▒l─▒yorlard─▒. Uygulama bu y├Ânde.

Mirasta kad─▒nlar neden erkeklerden daha az pay al─▒r?

 

M─░RAS ADALET UYGUN DA─×ITILIR

EL─░A├çIK: Cahiliye d├Âneminde hi├ž pay alam─▒yorlard─▒. KurÔÇÖan onlar─▒n da mirastan pay alacaklar─▒na h├╝kmetti. Ben bunu, kad─▒n─▒n durumunu d├╝zeltmeye y├Ânelik reformlardan birisi olarak g├Âr├╝yorum. Aslolan varisler aras─▒nda kimin ihtiyac─▒ ├žoksa ona daha fazla vermektir. Bug├╝n, ├╝├ž karde┼č oldu─čunu d├╝┼č├╝nelim. Erkekler y├╝ksel tahsil g├Ârm├╝┼č, hali vakti yerinde, evi, arabas─▒ olan i┼čadamlar─▒ olsun. Tek k─▒z karde┼čleri var o da dul. Kocas─▒ ├Âlm├╝┼č, kocas─▒ndan kalan bir ┼čeyi yok ve 5 ├žocu─ču ile ortada kalm─▒┼č. Evi, arabas─▒, i┼či, maa┼č─▒ hi├žbir ┼čeyi yok. Miras─▒ nas─▒l b├Âl├╝┼čt├╝r├╝rs├╝z? Adalete uygun olan nedir? Kad─▒na iki, erkeklere bir hak verirsiniz! KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n ruhu bunu gerektirir. ├ç├╝nk├╝ maksat ma─čduriyeti ortadan kald─▒rmak, ezileni koruyup kollamakt─▒r. Hz. ├ľmerÔÇÖin ├Â─čretti─či de budur.

 

─░slamÔÇÖda 1 Erkek ┼čahide kar┼č─▒l─▒k neden 2 kad─▒n ┼čahit ister?

EL─░A├çIK: Bu bor├žlanma ile ilgili konudad─▒r. KurÔÇÖanÔÇÖda 7 yerde ┼čahitlik ile ilgili d├╝zenlemeler var, orada bu ┼čartlar ko┼čulmuyor. Bunu, konunun uzman─▒, i┼činde i├žinde olan bir, konunun uzman─▒ olmayan, i┼čin i├žinde olmayan ve fakat ┼čahitlik yapmak durumunda da olan iki ki┼či olarak anlamak icap eder. Bu durumda ├Âyle haller olur ki olaya g├Âre konunun uzman─▒, i┼čin i├žinde olan bir kad─▒na kar┼č─▒l─▒k, uzman─▒ olmayan ve i┼čin i├žinde olmayan ve fakat ┼čahitlik yapmak durumunda da olan iki erkek de olabilir. Bu t├╝r ahk├óm ayetlerine ┼č├Âyle bakmak gerekir. Bunlar birer ilk ├Ârnek olsun diye verilmektedir. Maksat adaletin nas─▒l sa─članaca─č─▒n─▒ ├Ârneklemektir. Mesela el kesmek, sopa vurmak gibi cezalarla denmek istenen ┼čudur: Can, mal, ─▒rz ve namus aleyhine i┼členen su├žlar ba┼čta olmak ├╝zere ├Âzellikle temel haklara y├Ânelik su├žlar─▒ cezas─▒z b─▒rakmay─▒n, cayd─▒r─▒c─▒ cezalar uygulay─▒nÔÇŽ ┼×ahit bulundurmaktan maksat da ┼ču olur: Uygulayaca─č─▒n─▒z bu cezalar─▒ ispatlay─▒n, kan─▒ts─▒z, delilsiz kimseye su├ž isnat etmeyin. Tan─▒k, delil, itiraf, DNA testi vs. mutlaka ispat ve kan─▒t aray─▒nÔÇŽ

 

M├╝sl├╝man kad─▒n, devlet ba┼čkanl─▒─č─▒ yapabilir mi?

 

TEMEL KR─░TER EHL─░YET VE L─░YAKATTIR

EL─░A├çIK: KurÔÇÖanÔÇÖda bunu yasaklayan herhangi bir h├╝k├╝m bulunmuyor. Kad─▒n─▒n devlet ba┼čkanl─▒─č─▒ yapamayaca─č─▒na dair ileri s├╝r├╝len rivayetler tart─▒┼čmal─▒d─▒r. KurÔÇÖanÔÇÖda bir g├Âreve gelmek i├žin gereken temel kriter ehliyet ve liyakattir. Kad─▒nl─▒k durumu yarat─▒l─▒┼čtan bir ehliyetsizlik ve liyakatsizlik de─čil. Ehliyet ve liyakat sonradan kazan─▒lan ve kaybedilen bir ┼čey. Erkekte yumurtal─▒k, kad─▒n da sperm yok. Biri eksiklik ise di─čeri de eksikliktir. Hepimiz bir y├Ân├╝yle eksi─čiz yani.

 

Kad─▒n namaz k─▒ld─▒rabilir mi?

EL─░A├çIK: Kad─▒n─▒n, KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n indi─či toplumda feodal ve ataerkil toplum yap─▒s─▒ gere─či geri planda olmas─▒, dahas─▒ KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n b├Âylesi bir topluma hitap ederken feodal ve ataerkil bir dil kullanm─▒┼č olmas─▒, mesaj─▒n─▒n da feodal ve ataerkil bir mesaj alaca─č─▒ anlam─▒na gelmez. Bilakis KurÔÇÖanÔÇÖ─▒n hitab─▒ tarihsel ve fakat mesaj─▒ evrenseldir. Bu konularda verdi─či evrensel mesaj; i├žsel bir d├Ân├╝┼č├╝m├╝ hedefleyerek ya┼čanan ┼čartlar─▒ a┼čma y├Ân├╝ndedir. Bu durumda kad─▒nlar o g├╝nk├╝ toplum yap─▒s─▒ gere─či ├Âne ├ž─▒kamad─▒, mesela namaz bile k─▒ld─▒ramad─▒ diye, k─▒yamete kadar bu b├Âyle olacak denemez. Kad─▒nlar─▒n namaz k─▒ld─▒rmas─▒ n├╝suk de─čildir. Yani rit├╝ele dayal─▒ ibadetlerin nas─▒l yap─▒laca─č─▒n─▒n hep ├Âyle olacak ┼čekilde Allah ve Peygamberi taraf─▒ndan a├ž─▒klanmas─▒ de─čildir. Bir ┼čey n├╝suk ise yani namaz, oru├ž, hac, kurban gibi ibadet-i mersumeye d├óhilse a├ž─▒kland─▒─č─▒ ve g├Âsterildi─či ┼čekilde yap─▒l─▒r. ─░ndi─či ├ža─čda nas─▒lsa sonra da ├Âyle olur hep. Kad─▒n─▒n namaz k─▒ld─▒rmas─▒ b├Âyle bir n├╝suk de─čil, sosyal bir durum. Kad─▒n devlet ba┼čkan─▒ da olur, namaz da k─▒ld─▒r─▒r, cumaya da, bayram namazlar─▒na da kat─▒l─▒r, cehren KurÔÇÖan da okurÔÇŽ ─░slamÔÇÖ─▒n kad─▒na bak─▒┼č─▒, Araplar─▒n, T├╝rklerin ve Farslar─▒n kad─▒n alg─▒s─▒yla s─▒n─▒rl─▒ olmak zorunda de─čildir. Kad─▒n ile erke─čin neler yapamayaca─č─▒ KurÔÇÖanÔÇÖda bellidir. Mesela nik├óhs─▒z ili┼čki yasakt─▒r. Nik├óhl─▒yken de ayba┼č─▒ halinde cinsel ili┼čki yasakt─▒r. Ben esas olarak kad─▒n ile erkek aras─▒nda da─č─▒t─▒c─▒ adalete yani kanun /Tanr─▒ ├Ân├╝nde e┼čitli─če inan─▒r─▒m. Ahirette erke─čin sorumlu olup da kad─▒n─▒n sorumlu olmad─▒─č─▒ ne var? Adam ├Âld├╝rme, h─▒rs─▒zl─▒k, yolsuzluk, yalan, zina, iftira, i├žki, zul├╝m, zorbal─▒k vs. hangisi? Namaz, oru├ž, hac, zekat hangisi? S─▒rf kad─▒n oldu─ču i├žin hangisinden muaflar? Mesela hayvanlar muaflar de─čil mi? ├ç├╝nk├╝ insan t├╝r├╝ de─čiller. Teklif bak─▒m─▒ndan ilahi nazarda insan t├╝r├╝n├╝ kad─▒n erkek diye ay─▒rmak yokÔÇŽ

 

Kad─▒n─▒ ÔÇťfitneÔÇŁ kayna─č─▒ olarak g├Âsteren hadisleri nas─▒l de─čerlendiriyorsunuz?

 

─░SLAM HEP MA─×DURDAN YANA OLMU┼×TUR

EL─░A├çIK: Az ├Ânce dedi─čim gibi toplumlar─▒n ├Ârf├╝ne ve sosyolojisine ba─čl─▒yorum. ├ľrf ve sosyoloji hadis ad─▒yla s├Âzelle┼čmi┼č. Buradan, M├╝sl├╝man toplumlar─▒n zaaflar─▒n─▒, a┼čamam─▒┼čl─▒klar─▒n─▒ okuyoruz. Her hadisi peygamber ger├žekten s├Âylemi┼č diye bir ┼čey yok. Hem erkek fitne de─čil mi? As─▒l fitneyi kim ├ž─▒kar─▒yor? Bug├╝n milyonlarca kad─▒n─▒ kim k├Ât├╝ yollara d├╝┼č├╝r├╝yor? ├ťzerlerinden kim ├žal─▒┼čt─▒r─▒p zengin oluyor? Angaryaya kim ├žal─▒┼čt─▒r─▒yor? Kad─▒n bunlar─▒ kendi kendine isteyerek mi yap─▒yor? Bir zalimin eline d├╝┼čm├╝┼č, o zalim de genellikle erkekler olmuyor mu? Kad─▒n erkek i├žin fitneyse, erkek de kad─▒n i├žin fitne de─čil mi? Fitne, kad─▒n ya da erkek fark etmez, bedenimizde kan─▒n damarlarda doland─▒─č─▒ gibi dolanan ┼čeytand─▒r; i├žimizdeki k├Ât├╝l├╝k d├╝rt├╝leridir.

Son alarak ben ┼čuna inanmaktay─▒m: E─čer bug├╝n ayet gelse ezilen ve ma─čdur olan kimse onu koruyup kollayacakt─▒. Daha ├Ânce inenden bunu anl─▒yoruz. O halde ├ž├Âz├╝m bekleyen konularda temel mant─▒─č─▒ bunun ├╝zerine kurmal─▒y─▒z. ┼×u an d├╝nyaya bak─▒n kim ma─čdur? Kim mazlum? Kim eziliyor? Buradan ilahi iradenin bug├╝n inse ne y├Ânde tecelli edece─čini ├ž─▒karabilirsiniz. ─░n┼ča ├ža─č─▒ f─▒kh─▒n─▒n i┼čleyi┼č mant─▒─č─▒ budur.

 

[Kanal A Televizyonundan Mehmet Toprak]


Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 19.03.2010



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...