f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Modern ├ça─čda Tebli─č ve Davet

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
Ebubekir Sifil Sempozyum T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 1601 Hit : 8860 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Yusuf el Karadavi Nas─▒l Birisidir ?
2 Muhammed Esedin Meal Tefsiri ├ťzerine
3 Muhammed Esed ├ťzerine
4 Modern ├ça─čda Tebli─č ve Davet
5 ─░├žtihad Kap─▒s─▒ Kapat─▒lm─▒┼čt─▒r!
6 Fikir ve ─░nan├ž ├ľzg├╝rl├╝─č├╝ ├ťzerine
7 Ebu Hanife ve Hadis ─░lmindeki Yeri

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
open women who cheated how many guys cheat
link reasons why women cheat why do wifes cheat
bystolic generic name what is the generic for bystolic
drug coupon cialis coupons printable cialis trial coupon

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar Anadolu Gen├žlik Derne─či'nin ─░stanbul'da d├╝zenledi─či 3. Uluslararas─▒ Asr-─▒ Saadet Sempozyumu
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih 21-22 Nisan 2007
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

Modern ├ça─čda Tebli─č ve Davet

 

"─░nsanl─▒k tarihinin en ├Ânemli k─▒r─▒lma noktas─▒n─▒ "modern d├Ânem" olu┼čturmaktad─▒r" ┼čeklinde bir tesbit yaparak ba┼člamak yad─▒rgat─▒c─▒ olmamal─▒d─▒r. Zira modern d├Ânemin insanl─▒─ča getirdi─či, e┼či benzeri g├Âr├╝lmemi┼č bir kaostan ba┼čkas─▒ de─čildir.

 

Modern d├Ânem ├Âncesinde de insanl─▒k tarihin muhtelif kesitlerinde pek ├žok ├Ânemli sars─▒nt─▒ ya┼čam─▒┼čt─▒r elbette. Ancak modernizm ├Âncesi ile modern d├Ânemi birbirinden ay─▒ran birka├ž temel olguyu g├Ârmezden gelmemiz m├╝mk├╝n de─čildir:

Tu─čyan etmi┼č nefsin emrindeki ak─▒l, yani sek├╝ler, profan ve rasyonel ak─▒l g├╝n├╝m├╝zde, daha ├Ânce hi├ž olmad─▒─č─▒ kadar y├╝celtilmi┼č ve k├╝reselle┼čtirilmi┼č bulunuyor. Yani insanl─▒k, f─▒trata kar┼č─▒ toplu bir ba┼čkald─▒r─▒ i├žindeÔÇŽ Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z zaman diliminin "ahir zaman" olarak i┼čaretlenmi┼č olmas─▒, bu s├Âyledi─čimizin tasdik ve teyidi i├žin fazlas─▒yla yeterlidir.

 

Modern d├Ânemi, yani ahir zaman─▒ ├Âncesinden ay─▒ran en ├Ânemli hususun, sek├╝ler, profan ve rasyonel akl─▒n, hayata derinlemesine ve geni┼člemesine hakimiyeti oldu─čunu s├Âyledik. Ne yaz─▒k ki, ─░slam├« davet ve tebli─čin ba┼č etmek zorunda bulundu─ču tek engel bu de─čil. Modern d├Âneme kadar M├╝sl├╝manlar hi├ž bu kadar da─č─▒n─▒k, par├žalanm─▒┼č, ├Âzg├╝venini kaybetmi┼č de─čildi; kendine, aidiyetlerine ve mensubiyetlerine hi├ž bu kadar yabanc─▒la┼čmam─▒┼čt─▒. ─░slam'─▒n de─čil ama M├╝sl├╝manlar'─▒n zahiren topyek├╝n bir ma─člubiyet durumu ya┼čad─▒─č─▒ bu d├Ânem elbette modernizm ├Âncesine nazaran M├╝sl├╝manlar ├╝zerinde ├žok farkl─▒ etkiler yapm─▒┼čt─▒r/yapmaktad─▒r.

 

├ço─čulculuk, ├Âzg├╝rl├╝k ve ho┼čg├Âr├╝ kavramlar─▒ ├╝zerine in┼ča edilen ├ža─čda┼č hayat, "emr-i bil ma'ruf nehy-i ani'l-m├╝nker" g├Ârevinden sarf-─▒ nazar etmesi m├╝mk├╝n olmayan m├╝sl├╝man i├žin son derece ├Ânemli bir problemdir. Bu g├Ârev, d─▒┼čar─▒ya y├Ânelik olarak "tebli─č ve davet", i├žeriye y├Ânelik olarak da "talim/terbiye ve ir┼čad" kavramlar─▒nda ifadesini bulan ├žok y├Ânl├╝ bir faaliyeti i├žerir. Ait oldu─ču genel ├žer├ževe i├žinde tebli─č ve davetin, e─čitim ve ir┼čadla s─▒k─▒ bir m├╝nasebet i├žinde oldu─čunu s├Âylemek durumunday─▒z.

Meseleye bu temel ger├žekler ─▒┼č─▒─č─▒nda bak─▒ld─▒─č─▒nda, hakk─▒ verilmi┼č bir tebli─č, davet ve ir┼čad faaliyeti hangi parametreler ├╝zerine kurulmal─▒d─▒r?

 

Bu sorunun cevab─▒n─▒ maddeler halinde ele alacak olursak ┼čunlar─▒ s├Âyleyebiliriz:

1. Her ┼čeyden ├Ânce ┼ču noktan─▒n alt─▒n─▒ ├žizelim: Tebli─č, davet ve ir┼čad, m├╝sl├╝man─▒n temel misyonu olan[1] "emr-i bil ma'ruf nehy-i ani'l-m├╝nker"den ayr─▒ olmay─▒p, onun yans─▒malar─▒ndan bir yans─▒ma, c├╝zlerinden bir c├╝zd├╝r. Dolay─▒s─▒yla hi├žbir ┼čekilde ihmali, savsaklanmas─▒ ve hafife al─▒nmas─▒ m├╝mk├╝n de─čildir.

 

├ço─čulculuk, ho┼čg├Âr├╝, demokratik tav─▒r ad─▒ alt─▒nda ma'rufun ├ži─čnenmesine ve m├╝nkerin yayg─▒nla┼čmas─▒na g├Âz yummak, bu meyanda mesela misyonerlik faaliyetlerini "bir hakk─▒n kullan─▒lmas─▒" ├žer├ževesine alarak bir masumiyet kisvesine b├╝r├╝mek kesinlikle "m├╝sl├╝manca" de─čildir.

 

Hz. Eb├╗ Bekr (r.a), bir hutbesinde ┼č├Âyle demi┼čti:

"Sizler,

┘Őěž ěú┘Ő┘çěž ěž┘äě░┘Ő┘ć ěó┘ů┘ć┘łěž ě╣┘ä┘Ő┘â┘ů ěú┘ć┘üě│┘â┘ů ┘äěž ┘ŐěÂě▒┘â┘ů ┘ů┘ć ěÂ┘ä ěąě░ěž ěž┘çě¬ě»┘Őě¬┘ů "Ey iman edenler! Siz kendinize bak─▒n. Siz do─čru yolda olunca sapm─▒┼č kimse size zarar veremez" (5/el-M├óide, 105) ayetini okuyor ve yanl─▒┼č tevil ediyorsunuz. Oysa ben Hz. Peygamber (s.a.v)'in ┼č├Âyle buyurdu─čunu i┼čittim: "─░nsanlar bir m├╝nker g├Ârd├╝klerinde onu engellemezlerse, Allah Teala'n─▒n, onlar─▒n hepsine birden azap g├Ândermesi yak─▒nd─▒r."[2]

 

2. D├╝nya modern d├Ânem ├Âncesinde hi├žbir ┼čekilde g├Âr├╝lmeyen ├Âl├žekte k├╝├ž├╝lm├╝┼č bulunuyor. Bilgi, ileti┼čim ve ula┼č─▒m teknolojileri sadece t─▒rnak i├žinde "hayat─▒ kolayla┼čt─▒rma" i┼člevi g├Ârm├╝yor; ayn─▒ zamanda ve daha ├Ânemlisi insanl─▒─č─▒ tektiple┼čtiriyor, homojenle┼čtiriyor. Herhangi bir Bat─▒l─▒ ├╝lke gen├žli─činin tutkusu, modas─▒, idol├╝ neyse/kimse, do─čulunun, hatta uzak do─čulununki de o.

 

D├╝nyay─▒ dev bir kafese, insanl─▒─č─▒ da laboratuar deneklerine d├Ân├╝┼čt├╝ren bu matrix sisteminin ad─▒na "k├╝reselle┼čme" diyorlar. Nereye, hangi ├╝lkeye giderseniz gidin, Coca cola ve McDonalds'la kar┼č─▒la┼čman─▒z bunun en bariz g├Âstergesi.

 

Ancak burada atlamamam─▒z gereken bir ger├žek var: Bu durum bir "sebep" de─čil, "sonu├ž"tur. D├╝nyay─▒ Bat─▒'dan ibaret g├Âren/g├Âsteren k├╝resel sistem, k├óh zor kullanarak, k├óh ├že┼čitli siyasal, ekonomik ve sosyo-k├╝lt├╝rel mekanizmalar vas─▒tas─▒yla insanl─▒─č─▒ Bat─▒l─▒ gibi olmaya ikna ettikten sonra gerisi kolayca geliveriyor.

Bu ├Âl├žekte bir tasalluta nas─▒l kar┼č─▒ konulur ve b├Âyle bir ortamda tebli─č ve davet nas─▒l ger├žekle┼čtirilir?

 

S├Âz├╝n├╝ etti─čimiz matrix sisteminin ger├žekle┼čtirdi─či d├Ân├╝┼č├╝m, en temelde bilin├žalt─▒n─▒ kontrol edip y├Ânlendiren kavramlar vas─▒tas─▒yla olmaktad─▒r. Hangi seviyede olursa olsun bilin├ž bu kavramlar temelinde olu┼čmaktad─▒r. ┼×u halde modern d├Ânemde ─░slam├« tebli─č ve davetin bu noktada iki boyutlu bir faaliyet i├žermesi zorunludur:

 

A. Modernitenin ├╝retip k├╝resel sistemin emrine sundu─ču kavramsal temelin ├ž├Âz├╝mlenmesi,

 

B. ─░slam├« kavramlar─▒n bilin├ž olu┼čturucu seviyede etkinlik ve canl─▒l─▒─ča kavu┼čturulmas─▒.

 

Bazen bir kitap bir kavram etraf─▒nda ┼čekillenir yahut bir kavram─▒ yerle┼čtirmek i├žin onlarca kitap yaz─▒l─▒r. Ama sonu├žta bir kavram ├╝zerine bir d├╝nya kurulur. "Velayet-i fakih" b├Âyledir, "s─▒n─▒f m├╝cadelesi" b├Âyledir ve nihayet "insan haklar─▒ ve ├Âzg├╝rl├╝kler" b├Âyledir.

 

├ço─ču zaman etki ve ├ža─čr─▒┼č─▒m alan─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmeden ve aidiyet sorgulamas─▒ndan ge├žirmeden kulland─▒─č─▒m─▒z bir├žok kavram ├╝zerinden meram─▒m─▒z─▒ ifade edivermek belki bir kolayl─▒k, hatta t─▒rnak i├žinde "me┼čruiyet" sa─čl─▒yor gibi g├Âr├╝nebilir; ancak bu kolayc─▒l─▒─č─▒n sa─člad─▒─č─▒ avantaj─▒n ge├žici ve aldat─▒c─▒ oldu─ču, daha da ├Ânemlisi bunun birg├╝n bize y├Âneltilmi┼č bir silah olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kaca─č─▒ hat─▒rdan ├ž─▒kar─▒lmamal─▒. ─░nsan haklar─▒, kad─▒n haklar─▒, bireysel ├Âzg├╝rl├╝kler, ┼čiddet, gelenek ve t├╝revleri, ├ža─čda┼čl─▒k-├ža─čd─▒┼č─▒l─▒k, modernlik, ho┼čg├Âr├╝, ├žo─čulculuk, tarihsellik, tutuculuk, reform, ilerilik-gerilik ÔÇŽ ve daha onlarcas─▒, ─░slam├« bir tebli─č ve davet faaliyetinin kolayca zemin kaybetmesine yol a├žan kavramlard─▒r.

 

Bilin├ž olu┼čturma bab─▒nda mevcut ─░slam├« kavramlara hayatiyet kazand─▒r─▒lmas─▒ ve gerekti─činde asla ba─čl─▒ kalmak ┼čart─▒yla yeni kavramlar─▒n ke┼čfi, bunu m├╝mk├╝n k─▒lacak ilm├« ve entelekt├╝el birikim olmadan elbette s├Âz konusu edilemez. Dolay─▒s─▒yla etkili ve sonu├ž getirici bir davet ve tebli─č faaliyeti s├Âz konusu oldu─čunda, "kavram ├╝reten beyin" yeti┼čtirme meselesi temel bir zorunluluk olarak g├╝ndeme gelmektedir.

 

3. D├╝nyan─▒n hal-i haz─▒r─▒nda ─░slam ve M├╝sl├╝manlar aleyhine ├╝retilen fikir, imaj ve propagandalar─▒n etkisizle┼čtirilmesine d├Ân├╝k faaliyetler.

 

─░slam'─▒n ┼čiddet ve ter├Âre dayal─▒, kad─▒n-erkek e┼čitli─čini reddeden bir din oldu─ču s├Âylemini dillendirenlere kar┼č─▒, "B├╝y├╝k bir hata yap─▒yorsunuz; ─░slam bar─▒┼č dinidir; kad─▒n-erkek e┼čitli─čini ihlal eden referanslar da ya tarihsel veya uydurmad─▒r" gibi bir s├Âylemle mukabele etmek yayg─▒n olarak benimsenen y├Ântemdir. Ancak belirtmek gerekir ki, bu y├Ântem ve s├Âylem "fayda getirici" olmad─▒─č─▒ gibi ─░slam├« de de─čildir!

 

┼×iddet ve ter├Âr nedir? Kimin kime, hangi durumda ve ne ├Âl├ž├╝de uygulad─▒─č─▒ g├╝├ž ┼čiddet tan─▒m─▒n─▒ olu┼čturmaktad─▒r? Amerikan askerlerinin Irak'ta, Rusya'n─▒n ├çe├ženistan'da, ─░srail'in Filistin'de masum sivillere reva g├Ârd├╝─č├╝ muamele ┼čiddet tan─▒m─▒n─▒n neresine d├╝┼čmektedir? Adalet ve hakkaniyete dayal─▒ bir sistemde asl├« fonksiyonlar─▒n─▒ ifa ederken g├Ârev ve sorumluluklar─▒ farkl─▒ olan kad─▒n ve erkek ni├žin her ┼čeyi ortadan ikiye b├Âl├╝┼čmelidir?

 

Yine bu c├╝mleden olarak bir k─▒s─▒m "─░slam├«" ├ževrelerin, k├╝resel g├╝├žler nezdinde itibar ve "me┼čruiyet" elde etmeyi temel bir ama├ž olarak benimsedi─či ve bunu ger├žekle┼čtirmek u─čruna ├že┼čitli "d├Ân├╝┼čt├╝r├╝c├╝" s├╝re├žlere g├Ân├╝ll├╝ olarak kat─▒ld─▒─č─▒ dikkat ├žekmektedir. Dinleraras─▒ diyalog faaliyetleri, Il─▒ml─▒ ─░slam ve Medeniyetler ittifak─▒ projeleri bu meyanda zikredilebilecek projelerin ba┼č─▒nda gelmektedir.

 

Bu da modern bir durumdur ve ─░slam├« bir tebli─č ve davet faaliyetinin ├Ân├╝nde ├Ânemli bir engel te┼čkil etti─či dikkatten ka├žmamal─▒d─▒r. Bahsi ge├žen s├╝re├žler, ├že┼čitli din ve inan├žlar ba─člam─▒nda me┼čruiyetin izafile┼čtirilmesi, hakk─▒n bat─▒lla e┼čitlenmesi ve ─░slam'─▒n da "di─čerleri" seviyesine indirgenmesi demek olaca─č─▒ndan, tebli─č ve davetle taban tabana z─▒tl─▒k te┼čkil eder.

 

Tebli─č ve davet, "Hakk'─▒ temsil bilinci"nin tabii bir uzant─▒s─▒ iken, mevcut haliyle diyalog ve ho┼čg├Âr├╝ s├Âyleminin temelinde "yok asl─▒nda birbirimizden fark─▒m─▒z" tavr─▒ ÔÇôen az─▒ndan teorik olarakÔÇô bulunmak zorundad─▒r. ─░zzetli duru┼čun bedelini ├Âdemeyi g├Âze alamayanlar─▒n, yapt─▒klar─▒ i┼či "─░slam├«" k─▒lmak i├žin "m├╝d├ór├ót" gibi kavramlara abanmaktan ba┼čka elbette yapacaklar─▒ bir ┼čey olmayacakt─▒r!

 

Tek "mutlak hakikat"in, biricik me┼čru temsilcileri taraf─▒ndan "├╝mmet-i davet"e ula┼čt─▒r─▒lmas─▒ demek olan "tebli─č"in yerine, b├╝t├╝n taraflar─▒ oldu─ču gibi kabul edip "sayg─▒ de─čer" olarak g├Ârmeden ba┼člamas─▒ m├╝mk├╝n olmayan ve m├╝sl├╝man─▒n hrsitiyanla┼čmas─▒ veya yahudile┼čmesi ile de sonu├žlanabilece─či kabul edilen "diyalog"un ikame edilmesi olgusu ├╝zerinde hassasiyetle durulmal─▒d─▒r. Diyalog faaliyetlerini ba┼člatanlar─▒n y├Âneldi─či din├«, siyas├«, k├╝lt├╝rel ve stratejik hedefler de g├Âz ├Ân├╝nde bulunduruldu─čunda s├Âylemeliyiz ki, diyalog s├╝recini "tebli─č i├žin bulunmaz f─▒rsat" olarak g├Ârmek i├žin ya a┼č─▒r─▒ saf yahut gafil olmak gerekir.

 

4. Rasyonalite

Ge├žti─čimiz y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒ndan itibaren Kur'an'─▒n modern bilime ve teknolojik geli┼čmelere i┼čaret etti─či, hatta kimi ke┼čifleri birebir anlatt─▒─č─▒ ┼čeklindeki s├Âylem, ─░slam'a teknolojik medeniyet merkezinde me┼čruiyet/ge├žerlilik sa─člaman─▒n y├Ântemi olarak baz─▒ ├ževrelerce benimsendi─či hepimizin malumu.

 

Bu s├Âylemin temelinde ─░slam'─▒n bilimle ve rasyonel ak─▒lla ├žat─▒┼čma te┼čkil etmedi─čini ispatlama gayreti yatmaktad─▒r ki, burada pozitif bilimlerin ve rasyonel akl─▒n esas/mihenk kabul edildi─čini g├Ârmek gerekir.

Bu tavr─▒n tabii bir sonucu olarak da ─░slam "ak─▒l dini" olmakta, ak─▒lla ÔÇô"rasyonel ak─▒l" tabii! ÔÇô naklin ├žat─▒┼čmas─▒ durumunda akl─▒ esas al─▒p nakli tevil etmek "normal" ve hatta "gerekli" hale gelmektedir. Buradan var─▒lacak zorunlu nokta ise ya "tarihsellik" veya sonu gelmez "tevilcilik"ten ba┼čkas─▒ de─čildir.

 

Evet, ─░slam akla tan─▒nmas─▒ gereken mevkii tan─▒m─▒┼čt─▒r, hatta mahallinde a├ž─▒klanan ilkeler ├žer├ževesinde ak─▒lla naklin tearuzu halinde akl─▒n esas al─▒n─▒p naklin makul bir ┼čekilde tevil edilmesi gerekti─či, bilhassa Kelamc─▒lar ve bir k─▒s─▒m Usulc├╝ler taraf─▒ndan s├Âylenmi┼č ve savunulmu┼čtur.[3] Ama bu ak─▒l ile modern/rasyonel ak─▒l aras─▒ndaki u├žurumu g├Âzden ka├ž─▒rmak ├Âl├╝mc├╝l bir hatad─▒r.

 

"Hz. Peygamber (s.a.v)'in Peygamber oldu─čunu nereden anlad─▒n da iman ettin?" sorusuna muhatap olan bedev├«nin cevab─▒ konumuz bak─▒m─▒ndan son derece ├Ânemlidir: "O'nun emretti─či hi├žbir ┼čey hakk─▒nda ak─▒l "Ke┼čke yasaklam─▒┼č olsayd─▒", yasaklad─▒─č─▒ hi├žbir ┼čey hakk─▒nda ak─▒l, "Ke┼čke emretmi┼č olsayd─▒", helal k─▒ld─▒─č─▒ hi├žbir ┼čey hakk─▒nda "Ke┼čke haram k─▒lm─▒┼č olsayd─▒" ve haram k─▒ld─▒─č─▒ hi├žbir ┼čey hakk─▒nda "Ke┼čke helal k─▒lm─▒┼č olsayd─▒" demiyor."[4]

 

Bu ak─▒l ile ─░slam'─▒ ve onun kaynaklar─▒n─▒ "├ža─č d─▒┼č─▒" g├Âren modern ak─▒l ayn─▒ kefeye konabilir mi? ┼×u halde yukar─▒da i┼čaret etti─čim, kendini ─░slam'─▒ modern ke┼čif ve geli┼čmelere adapte etmeye adam─▒┼č hastal─▒kl─▒ yakla┼č─▒m─▒n ─░slam├« bir tebli─č ve davette ├žok fazla i┼če yaramayaca─č─▒n─▒ g├Ârmek, hatta yarardan ├žok zarar getirece─čini unutmamak durumunday─▒z.

 

Burada ─░mam el-Gazz├ól├«'nin Teh├óf├╝t├╝'l-Fel├ósife'nin ikinci mukaddimesindeki me┼čhur tesbitini hat─▒rlayal─▒m: "─░slam'a ─░slam'─▒n onaylamad─▒─č─▒ bir yolla yard─▒m etmek isteyen kimsenin zarar─▒, ─░slam'a ─░slam'─▒n onaylad─▒─č─▒ bir yolu kullanarak zarar verenin zarar─▒ndan daha b├╝y├╝kt├╝r."

 

5. ─░r┼čad (emr-i ma'ruf-nehy-i m├╝nker ├žer├ževesinde i├žeriye y├Ânelik tebli─č ve davet)

Tebli─č ve davetin, emr-i bi'l-ma'ruf nehy-i ani'l-m├╝nker g├Ârevinin bir yans─▒mas─▒ ve boyutu oldu─čunu s├Âylemi┼čtik. ┼×├╝phesiz ki davet de bu fonksiyonun ayr─▒lmaz bir par├žas─▒d─▒r ve M├╝sl├╝manlar'─▒n kendi aralar─▒nda olu┼čturmalar─▒ gereken "otokontrol mekanizmas─▒"n─▒ i┼čaret etmektedir. Ge├žmi┼čte bu mekanizma "hisbe" ad─▒yla an─▒l─▒r ve "muhtesip"ler taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝l├╝rd├╝. Muhtesip, toplumda bid'at ve hurafelerin, daha genelde "m├╝nkerat"─▒n engellenmesi ve ma'rufun emriyle toplumun hayra y├Ânlendirilmesi i┼čini deruhte ederdi.

 

G├╝n├╝m├╝zde ─░slam ad─▒na hareket etti─čini s├Âyleyen ve fakat birbirlerinden fersah fersah ayr─▒ d├╝┼čen/d├╝┼č├╝nen kesimlerin varl─▒─č─▒ herkesin malumu. Hisbe ve muhtesip ortadan kalk─▒nca bu fonksiyon kendili─činden olu┼čumlarla farkl─▒ kesimler taraf─▒ndan ├╝stlenilmi┼č oldu. Ancak ge├žmi┼čte kamu g├╝c├╝ne dayal─▒ ve dolay─▒s─▒yla ├žok y├Ânl├╝ olarak y├╝r├╝t├╝len bu faaliyet, g├╝n├╝m├╝zde farkl─▒ yap─▒lanmalar taraf─▒ndan adeta payla┼č─▒lm─▒┼č bulunuyor. S─▒k─▒nt─▒ ┼čurada ki, her yap─▒, kendi faaliyet alan─▒n─▒ ve y├Ântemini mutlakla┼čt─▒rarak, "M├╝sl├╝manl─▒k ancak b├Âyle olur" dayatmas─▒nda bulunuyor.

 

Abdullah b. Mes'├╗d (r.a), ibadet maksad─▒yla K├╗fe'nin d─▒┼č─▒nda uzlete ├žekilen baz─▒ kimseler bulundu─čunu haber al─▒nca derhal yanlar─▒na gitmi┼č ve ne yapt─▒klar─▒n─▒ sormu┼čtu. Bu b├╝y├╝k sahab├«nin yanlar─▒na gelmesini, yapt─▒klar─▒n─▒ onaylad─▒─č─▒na yoran o grup, cevap olarak, insanlar─▒n kalabal─▒─č─▒ndan ├ž─▒karak orada kendilerini ibadete verdiklerini s├Âylediler. Bunun ├╝zerine ─░bn Mes'├╗d (r.a), "E─čer herkes sizin yapt─▒─č─▒n─▒z─▒ yaparsa d├╝┼čmanla kim cihad edecek?" dedi ve en k─▒sa zamanda K├╗fe'ye d├Ânmelerini emretti.[5]

 

Bu tav─▒rdan ├ž─▒kar─▒lacak ders ┼ču olmal─▒d─▒r: Bir kenara ├žekilip ibadetle me┼čgul olmak bizatihi yerilecek bir davran─▒┼č de─čildir. Ancak bu tavr─▒n yayg─▒nla┼čmas─▒, daha ├Ânemli toplumsal g├Ârevlerin ihmaline, dolay─▒s─▒yla dinin g├Âzetti─či temel maslahatlar─▒n zayiine m├╝ncer olabilir. G├╝n├╝m├╝zde g├Âzlenen manzara da budur. Ge├žmi┼čte ─░slam devleti ├žok y├Ânl├╝ faaliyetleriyle dinin temel hedeflerini g├Âzeten bir fonksiyon icra ediyordu. Dolay─▒s─▒yla kendini ilm├« faaliyete, ibadete vesaireye adayanlar─▒n bu tutumu, toplumsal maslahatlar─▒n aksamas─▒ gibi duruma yol a├žm─▒yordu.

 

┼×imdi ise meseleyi bir b├╝t├╝n olarak g├Ârememenin sonucu olarak her kesim, ÔÇôfil tarifinde oldu─ču gibiÔÇô kendi tarz-─▒ hareketini "mahza emr-i ilah├«" olarak takdim ediyor. Dolay─▒s─▒yla i├žeriye y├Ânelik d├Ârt ba┼č─▒ mamur bir ir┼čad faaliyeti, behemehal bu olumsuz durumun ─▒slah─▒n─▒ da i├žermek durumundad─▒r.

 

6. Modern ├ža─čda internet, televizyon ve benzeri kitle ileti┼čim ve bili┼čim vas─▒talar─▒, tebli─č ve davetin kitleselle┼čmesini m├╝mk├╝n k─▒lmaktad─▒r. Bu do─črudur. Ancak bu ara├žlar─▒n tabiat─▒nda bir "yapayl─▒k" ve "kuruluk" bulundu─ču da bir ger├žektir. Bir di─čer ifadeyle, hi├žbir vas─▒ta "y├╝z y├╝ze ileti┼čim"in ve "bire bir diyalog"un yerini tutamaz. Bu vas─▒talar kanal─▒yla aktar─▒lan ┼čey her haluk├órda "kurgusal" bir boyut ta┼č─▒mak ve "teorik bilgi" seviyesinde kalmak zorundad─▒r. Tebli─č edilen hususlar─▒n prati─či, hayat─▒n i├žinde canl─▒ olarak ya┼čanmad─▒k├ža ve tabii ortamlar i├žinde fiiliyata aktar─▒lmad─▒k├ža inand─▒r─▒c─▒ olmaz, kal─▒c─▒ etki yapmaz.

 

┼×u halde tebli─č ve davette her ne kadar "s├Âzl├╝ ileti┼čim"in imk├ónlar─▒ndan sarf-─▒ nazar etmek s├Âz konusu de─čilse de, "lisan-─▒ hal"i asla ihmal etmemelidir. Modern hayat genel olarak her birimize, hayat─▒n farkl─▒ kompart─▒manlar─▒nda farkl─▒ roller y├╝klemektedir. Biz bu rolleri oynarken ortaya koydu─čumuz davran─▒┼č modelleri tek tip de─čildir. Elbette bu s├Âyledi─čimin istisnalar─▒ oldu─čunu g├Âz ard─▒ ediyor de─čilim. Ama en az─▒ndan ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z kurumda, aile ve akraba ortam─▒nda, mahallede, arkada┼č ├ževresinde ve sair ortamlarda sergiledi─čimiz davran─▒┼člar aras─▒nda ┼ču ya da bu ├Âl├ž├╝de n├╝anslar bulundu─ču vak─▒as─▒na san─▒r─▒m itiraz eden ├ž─▒kmaz.

 

Modern hayat─▒n dayatmalar─▒ndan birisidir bu ve ger├žek├ži bir tebli─č/davet faaliyeti bak─▒m─▒ndan ├Ânemli bir handikapt─▒r. Bir ortamda tebli─č/davet bab─▒nda ortaya koydu─čumuz bir ilkeyi ya da yapt─▒─č─▒m─▒z bir telkini bir ba┼čka ortamda kendimiz ihmal ya da ihlal ediyorsak, bunun tebli─č faaliyetine ve daha da ├Ânemlisi tebli─č etti─čimiz de─čerlere nas─▒l bir zarar verece─čini kestirmek zor de─čildir.

 

7. Hakk─▒ verilmi┼č bir tebli─č ve ir┼čad faaliyeti, hedef kitle hakk─▒nda eksiksiz bilgi sahibi olmay─▒ gerekli k─▒lar. Oryantalist hareket bu noktada bizim i├žin kayda de─čer bir ├Ârnek olu┼čturmaktad─▒r. Oryantalistler'in ─░slam ve M├╝sl├╝manlar ├╝zerine yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmalar g├Âz ├Ân├╝nde bulunduruldu─čunda, kat etmemiz gereken hayli mesafe oldu─ču kolayca anla┼č─▒l─▒r.

 

─░lk ─░slam Ansiklopedisi'nin telifinden tutun da ─░slam├« ilimlerin tamam─▒n─▒ ihata eden telif, terc├╝me ve edisyon-kritik ├žal─▒┼čmalar─▒na kadar say─▒s─▒z denecek miktarda eser Oryantalizm'in ├╝r├╝n├╝ olarak y├╝zy─▒llardan beri dola┼č─▒mdad─▒r. Necib el-Ak├«k├«'nin 3 ciltlik el-M├╝ste┼črik├╗n'u, 500'├╝n ├╝zerinde oryantalistin biyografisini ve sahayla ilgili binlerce eserin d├Âk├╝m├╝n├╝ bulabilece─čimiz bir ├žal─▒┼čma olarak yeterli fikri vermektedir.

 

Arkas─▒nda devlet b├╝t├želeri bulunan ve her t├╝rl├╝ imk├ónla donat─▒lm─▒┼č m├╝esseselerde yeti┼čen Oryantalistler, kaynaklar─▒, tarihi ve medeniyetiyle bir b├╝t├╝n olarak ─░slam hakk─▒nda derinlemesine ├ž├Âz├╝mlemeler yapabilecek kapasite ve birikime sahiptirler. Aralar─▒nda, leh├želeriyle birlikte 8-10 veya daha fazla lisan bilenler mevcuttur.

 

Buna mukabil mesela T├╝rkiye'de, b─▒rakal─▒m di─čer dinleri, Yahudilik ve Hristiyanl─▒k hakk─▒nda Latince ve ─░branice birinci el kaynaklara inerek ara┼čt─▒rma yapabilecek ilim adam─▒ ve ara┼čt─▒rmac─▒ say─▒s─▒ bir elin parmaklar─▒n─▒ dahi bulmaz.

 

Bu, ger├žekten vahim bir durumdur ve d├╝zeltilmesi i├žin bir an ├Ânce harekete ge├žilmelidir. At─▒lmas─▒ gereken en ├Ânemli ad─▒mlardan birisi, Oryantalizm'e ciddi bir Oksidentalizm hareketiyle mukabele edebilmek i├žin gerekli alt yap─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒d─▒r. Bunun neleri gerekli k─▒ld─▒─č─▒ meselesi, ├╝zerinde m├╝stakil olarak durulmas─▒ gereken ├Ânemli bir bahistir ve bu tebli─čin boyutlar─▒n─▒ a┼čan bir muhtevaya sahiptir.

 

8. Son olarak gayrim├╝slim ├╝lkelerde ya┼čayan M├╝sl├╝man n├╝fusun tebli─č ve davet meselesinde ├Ânemli bir imk├ón oldu─ču ger├že─čine parmak basal─▒m. Yar─▒m as─▒rdan fazla bir s├╝reden beri Bat─▒l─▒ ├╝lkelerde hayat─▒n─▒ s├╝rd├╝ren ve bulunduklar─▒ ├╝lkelerin ┼čart ve imk├ón, avantaj ve dezavantajlar─▒n─▒ ┼č├╝phesiz iyi bilen bu potansiyelin, iyi bir planlama, y├Ânlendirme ve e─čitimle tebli─č ve davet meselesinde b├╝y├╝k mesafeler katedilmesini sa─člayabilece─činde ┼č├╝phe yoktur. Bunu s├Âylerken oralardaki insanlar─▒m─▒z─▒n, ba┼čkas─▒n─▒ kurtarmak bir yana, ┼ču an i├žin "kendini kurtarma" derdinde oldu─čunu g├Âz ard─▒ ediyor de─čilim. Hatta onlar─▒n bu durumunu iyile┼čtirmek i├žin ├ž├Âz├╝m alternatiflerine yo─čunla┼čmak yerine, hal-i haz─▒r─▒ "me┼čruiyet" kisvesine b├╝r├╝yerek kal─▒c─▒la┼čmas─▒n─▒ sa─člamak anlam─▒nda bir "az─▒nl─▒k f─▒kh─▒" ihdas edilmesi gerekti─čini s├Âyleyenler bulundu─čunun da fark─▒nday─▒m.[6]

 

Ne var ki tebli─č ve davetin tabiat─▒ "de─či┼čtirme"yi ve "d├Ân├╝┼čt├╝rme"yi hedefleyen aktif bir tutum gerektirdi─činden, mevcudu kabullenen "teslimiyet├ži" bir anlay─▒┼č─▒n daha i┼čin ba┼č─▒nda tebli─č ve davetle ili┼čkisini kesti─čini tesbit etmek durumunday─▒z. ─░slam'─▒n Anadolu co─črafyas─▒ ba┼čta olmak ├╝zere Balkanlar'a, Afrika'ya, Uzak Asya'ya ve daha bir├žok yere yay─▒lmas─▒nda, g├╝├žl├╝ bir iradeye sahip, etkilenen de─čil etkileyen, daha fazla say─▒da insan─▒ ─░slam'la bulu┼čturarak kurtulu┼člar─▒na vesile olma cehdiyle hareket eden fedak├ór ve samimi bireylerin ink├ór─▒ gayr─▒ kabil katk─▒lar─▒n─▒ hat─▒rlayal─▒m. ├ťstelik onlar genellikle gittikleri yerlerin dilini, gelene─čini vs. ├žok da iyi bilen, tebli─č ve davet i┼činin e─čitimini alm─▒┼č formasyon sahibi kimseler de─čillerdi. Buna kar┼č─▒l─▒k onlar, samimi ve ihlasl─▒ kimselerdi ve tebli─či a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak lisan-─▒ halleri ile yap─▒yorlard─▒.

 

┼×u halde, gayrim├╝slim ├╝lkelerde ya┼čayan M├╝sl├╝manlar bu meseleyi gaye edinip, bulunduklar─▒ ├╝lkelerin siyasetinden ekonomisine her alana m├╝dahil olmaya y├Ânlendirilir, yeni nesilleri bu misyonu ku┼čanm─▒┼č olarak yeti┼čtirmeye te┼čvik edilirse, uzun vadede hem kendileri i├žin hem de ─░slam i├žin b├╝y├╝k bir g├Ârevi ifa etmi┼č olacaklard─▒r. ┼×├╝phesiz bunun temeli e─čitimden ge├žer. Oralardaki insanlar─▒m─▒z, ├žocuklar─▒n─▒ bir an ├Ânce bir i┼če girsin diye d├╝┼č├╝nerek meslek kurslar─▒na g├Ândermek yerine art─▒k ciddi bir e─čitim almalar─▒n─▒ sa─člamay─▒ d├╝┼č├╝nmeli, buna y├Ânlendirilmelidir.  

 

Sonu├ž olarak;

Son iki bu├žuk asr─▒ ─░slam D├╝nyas─▒'n─▒n sadece siyas├« anlamda de─čil, ayn─▒ zamanda zihniyet ve ┼čuur anlam─▒nda da da─č─▒ld─▒─č─▒ bir d├Ânem olarak ifade etmek do─čruysa, bunun temelinde Modernizm'in "yap─▒ bozucu", yani bilin├ž buland─▒r─▒c─▒ etkisini g├Ârmemek m├╝mk├╝n de─čildir. Edward Said'in, bu d├Ânem i├žinde Orta Do─čuyla ilgili olarak ne┼čredilen kitap adedi hakk─▒nda verdi─či rakam ger├žekten ├╝rk├╝nt├╝ vericidir: 60.000. Bu rakam─▒n durmadan artt─▒─č─▒ elbette buradaki herkesin malumudur. Daha ├╝rk├╝t├╝c├╝ olan─▒, d├╝nyada bug├╝n itibariyle dola┼č─▒mda bulunan bilginin % 85'inin Bat─▒'n─▒n kontrol├╝nde oldu─ču ger├že─čidir.

B├Âyle bir d├╝nyada Hak ve Hakikat'i hem ├Âz├╝mseyerek ya┼čamak, hem de kusursuz bir ┼čekilde temsil ve tebli─č etmek, M├╝sl├╝manl─▒─č─▒n─▒n ┼čuurunda olanlar i├žin son derece b├╝y├╝k bir hassasiyet gerektiren temel bir g├Ârevdir. Bu g├Ârevin hakk─▒yla yerine getirilmesi, ciddi bir e─čitimi, kurumsalla┼čmay─▒ ve ├žok y├Ânl├╝l├╝─č├╝ zorunlu k─▒lmaktad─▒r.  

 

Dipnotlar:

[1] Bkz. 3/Âl-i İmrân, 104, 110.

[2] Ahmed b. Hanbel, I, 5. Ayrıca bkz. İbn Mâce, "Fiten", 20; İbn Hibbân, I, 539.

[3] Bkz. er-Râzî, el-Mahsûl, II, 377; el-Ensârî, Fevâtihu'r-Rahamût, I, 302.

[4] İbnu'l-Kayyım, Medâricu's-Sâlikîn I, 218.

[5] Abdullah b. el-Mübârek, Kitâbu'z-Zühd, 390.

[6] Taha C├óbir el-Alev├ón├«ÔÇÖnin konuya tahsis edilmi┼č bir makalesi i├žin bkz. Us├╗l dergisi, say─▒: 1, Ocak-Haziran 2004; makale hakk─▒nda bir de─čerlendirme i├žin ┼ču linklere bak─▒labilir:

http://www.ebubekirsifil.com/index.php?sayfa=detay&tur=gazete&no=358

http://www.ebubekirsifil.com/index.php?sayfa=detay&tur=gazete&no=359

http://www.ebubekirsifil.com/index.php?sayfa=detay&tur=gazete&no=360

http://www.ebubekirsifil.com/index.php?sayfa=detay&tur=gazete&no=361


Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 2.09.2009



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...