E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Mesnevii ┼×erif

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K-  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Konusu Dili
Nuri ┼×im┼čekler Tasavvuf T├╝rk├že
├ľzelli─či Terc├╝me Eden
 
       
Makale No: 125 Hit : 5391 Hata Bildirimi Tavsiye Et
Tan─▒t─▒lan Kitab─▒n Bilgileri
Kitap Ad─▒ Mesnevi
 
Yazar─▒n─▒n Ad─▒ Muhammed Celaleddin ( Mevlana Celaleddin er Rumi )
   Makale Yazar─▒na ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Makaleler    

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒
1 Mesnevii ┼×erif
2 Mektubat
3 Fihi Ma Fih
4 Divan─▒ Kebir

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti
Daha ├Ânce belirtildi─či gibi herhangi bir eser yazma endi┼česinde olmayan Mevl├óna, ├Âzellikle; ┼×ems ve Sel├óhaddin-i Zerk├╗b"un ard─▒ndan kendisine halife se├žti─či H├╝s├ómeddin ├çelebi"nin ─▒srarlar─▒na dayanamayarak Mesnev├«"yi s├Âylemeye, ├çelebi de yazmaya ba┼člar. Mevl├óna"n─▒n ├Âl├╝m├╝nden 45 y─▒l sonra onun ve ailesinin menk─▒belerini yazmaya ba┼člayan Ahmed Efl├ók├« (├Â.1360), Mesnev├«"nin yaz─▒lmaya ba┼članmas─▒n─▒ Derg├óh─▒n Mesnev├«h├ón─▒ Sir├óceddin"in dilinden ┼č├Âyle anlat─▒r: ÔÇťH├╝s├ómeddin ├çelebi, bir gece Mevl├óna"ya gelerek onunla ba┼č ba┼ča kald─▒─č─▒ s─▒rada ba┼č koyup dedi ki ÔÇťGazel divan─▒ ├žo─čald─▒, bunlar─▒n s─▒rlar─▒n─▒n nurlar─▒ deniz ve karalar─▒n, Do─ču ve Bat─▒"n─▒n her taraf─▒n─▒ kaplad─▒. Allah"a hamdolsun b├╝t├╝n s├Âz s├Âyleyenler, bu s├Âzlerin y├╝celi─či kar┼č─▒s─▒nda ┼ča┼čakald─▒lar. E─čer Sen├ó├«"nin ─░l├óh├«n├óme (Had├«ka) tarz─▒nda ve Mant─▒ku"t-tayr"─▒n vezninde bir kitap yaz─▒lsa bu, b├╝t├╝n insanlar aras─▒nda bir hat─▒ra olarak kal─▒r; ├ó┼č─▒klar─▒n ve dertlilerin can yolda┼č─▒ olur. Bu son derece b├╝y├╝k bir merhamet ve inayet olacakt─▒r. Bu kulunuz da ister ki de─čerli dostlar─▒n y├╝zlerini sizin kutlu y├╝z├╝n├╝ze ├ževirip ba┼čka bir ┼čey ile me┼čgul olmas─▒nlar. Art─▒k bundan sonras─▒ H├╝d├óvendig├ór (Mevl├óna) ─▒n l├╗tuf ve inayetine kalm─▒┼čt─▒r. Bunun ├╝zerine Mevl├óna, hemen m├╝barek sar─▒─č─▒n─▒n i├žinden k├╝ll├« ve c├╝z"├« b├╝t├╝n s─▒rlar─▒ a├ž─▒klayan bir c├╝z ├ž─▒kart─▒p, ├çelebi H├╝s├ómeddin"in eline verdi. Bunda Mesnev├«"nin ba┼č─▒nda bulunan on sekiz beyit yaz─▒l─▒ idi: Bi"┼čnev ├«n ney ├žun ┼čik├óyet m├«-koned Ez-c├╝d├ó"├«h├ó hik├óyet m├«-koned ... Der-ne-y├óbed h├ól-i puhte h├«├ž h├óm Pes suhen k├╗t├óh b├óyed ve"s-sel├óm Bu neyi dinle, nas─▒l ┼čikayet ediyor; Ayr─▒l─▒klar─▒n maceras─▒n─▒ nas─▒l anlat─▒yor. ... Ham ki┼čiler, hi├ž olgunlar─▒n halinden anlar m─▒? O halde s├Âz├╝ k─▒sa kesmek gerektir, vessel├óm.ÔÇŁ Mevl├óna da ├çelebi H├╝s├ómeddin"e cevapla, b├Âyle bir eser yazmas─▒n─▒n Allah"─▒n gayb ├óleminden kendisine ilham olundu─čunu belirtir; ve b├Âylece Mesnev├«"nin s├Âylenmesi ve ├çelebi vas─▒tas─▒ ve ricas─▒yla yaz─▒lmas─▒na ba┼članm─▒┼č olur.
website website open
cheats women who cheat on husbands married woman looking to cheat
married men affairs why are women unfaithful my boyfriend cheated on me with a guy
metformin metformin metformin
progesterone progesterone progesterone
gabapentin use in psych gabapentin use in psych gabapentin use in psych

Yay─▒n Bilgileri
Yay─▒nland─▒─č─▒ Kaynaklar
Yay─▒nland─▒─č─▒ Tarih
Yay─▒nland─▒─č─▒ Dergi
Sanal Dergi
Makalenin Linki http://akademik.semazen.net/article_detail.php?id=80

Makale Metni   [Yazd─▒r/Print]

Mesnevii ┼×erif

  

Mesnevî Kelimesinin Anlamı ve Mesnevî Nazım Türü

 

ÔÇťMesnev├«ÔÇŁ kelimesi Arap├ža olup, s├Âzl├╝k m├ón├ós─▒ ÔÇťiki┼čer iki┼čerÔÇŁ demektir. Edebiyatta ise; her beyti kendi aras─▒nda kafiyeli manzum s├Âz s├Âylemek olup; beyit s─▒n─▒r─▒ olmad─▒─č─▒ i├žin uzun eserlerde tercih edilen bir naz─▒m t├╝r├╝ olmu┼čtur.

─░sl├óm├« edebiyatlarda (├Âzellikle Fars Edebiyat─▒, ve XV.yy"dan sonra T├╝rk Edebiyat─▒) ┼čairlerin, uzun a┼čk hikayelerini ve destan─▒ms─▒ konular─▒ i┼člerken kulland─▒klar─▒ Mesnev├« tarz─▒, Mevl├óna"n─▒n d├Ânemine gelindi─činde bir hayli mesafe kaydetmi┼č; tasavvuf├« eserlerin hemen hemen tamam─▒ bu naz─▒m t├╝r├╝nde kaleme al─▒nm─▒┼čt─▒r. Mevl├óna"n─▒n da etkilendi─či, Sen├ó├«"nin (├Â.1180) Had├«kat├╝"l- Hak├«ka"s─▒, Att├ór"─▒n (├Â.1193-1234 aras─▒)  Mus├«betn├óme ve Mant─▒ku"t-tayr"─▒ gibi eserler tasavvuf├« mesnev├« gelene─činin ilk ve en g├╝zel ├Ârneklerinden say─▒lm─▒┼čt─▒r.

Mevl├óna"n─▒n zaman─▒na gelinceye kadar bu ┼čekilde edeb├«  bir terim olarak ├ža─čr─▒┼č─▒m yapan ÔÇťMesnev├«ÔÇŁ kelimesi, Mevl├óna"n─▒n mesnev├« naz─▒m t├╝r├╝nde yazd─▒─č─▒ ve bizzat ad─▒n─▒ Mesnev├« olarak kendisinin koydu─ču eseri, g├╝n├╝m├╝zde de oldu─ču gibi yaz─▒ld─▒ktan hemen sonra bile m├ón├ó de─či┼čtirip, teredd├╝ts├╝z Mevl├óna"n─▒n Mesnev├«"sini akla getirmi┼čtir.

 

Mevl├óna"n─▒n Mesnev├«si                      

Ad─▒, Mevl├óna"n─▒n da eserinin bir├žok yerinde belirtti─či gibi Mesnev├«"dir. VI. cildin ikinci beytinde H├╝s├ómeddin ├çelebi"ye ithafen ÔÇťH├╝s├óm├«n├ómeÔÇŁ olarak zikredilse de, hemen bir sonraki beyitte ÔÇťMesnev├«"nin son cildi...ÔÇŁ ibaresinden anla┼č─▒ld─▒─č─▒ ├╝zere eserin isminde bir teredd├╝t yoktur. Kald─▒ ki Mevl├óna, Mesnev├«"sinin I. cildinin hen├╝z ba┼č─▒nda ÔÇťBu kitap Mesnev├« kitab─▒d─▒r...ÔÇŁ diyerek eserinin ismini koyar.

 

Mesnev├« Nas─▒l Yaz─▒ld─▒?    

Daha ├Ânce belirtildi─či gibi herhangi bir eser yazma endi┼česinde olmayan Mevl├óna, ├Âzellikle; ┼×ems ve Sel├óhaddin-i Zerk├╗b"un ard─▒ndan kendisine halife se├žti─či H├╝s├ómeddin ├çelebi"nin ─▒srarlar─▒na dayanamayarak Mesnev├«"yi s├Âylemeye, ├çelebi de yazmaya ba┼člar. Mevl├óna"n─▒n ├Âl├╝m├╝nden 45 y─▒l sonra onun ve ailesinin menk─▒belerini yazmaya ba┼člayan Ahmed Efl├ók├« (├Â.1360), Mesnev├«"nin yaz─▒lmaya ba┼članmas─▒n─▒ Derg├óh─▒n Mesnev├«h├ón─▒ Sir├óceddin"in dilinden ┼č├Âyle anlat─▒r:

ÔÇťH├╝s├ómeddin ├çelebi, bir gece Mevl├óna"ya gelerek onunla ba┼č ba┼ča kald─▒─č─▒ s─▒rada ba┼č koyup dedi ki ÔÇťGazel divan─▒ ├žo─čald─▒, bunlar─▒n s─▒rlar─▒n─▒n nurlar─▒ deniz ve karalar─▒n, Do─ču ve Bat─▒"n─▒n her taraf─▒n─▒ kaplad─▒. Allah"a hamdolsun b├╝t├╝n s├Âz s├Âyleyenler, bu s├Âzlerin y├╝celi─či kar┼č─▒s─▒nda ┼ča┼čakald─▒lar. E─čer Sen├ó├«"nin ─░l├óh├«n├óme (Had├«ka) tarz─▒nda ve Mant─▒ku"t-tayr"─▒n vezninde bir kitap yaz─▒lsa bu, b├╝t├╝n insanlar aras─▒nda bir hat─▒ra olarak kal─▒r; ├ó┼č─▒klar─▒n ve dertlilerin can yolda┼č─▒ olur. Bu son derece b├╝y├╝k bir merhamet ve inayet olacakt─▒r. Bu kulunuz da ister ki de─čerli dostlar─▒n y├╝zlerini sizin kutlu y├╝z├╝n├╝ze ├ževirip ba┼čka bir ┼čey ile me┼čgul olmas─▒nlar. Art─▒k bundan sonras─▒ H├╝d├óvendig├ór (Mevl├óna) ─▒n l├╗tuf ve inayetine kalm─▒┼čt─▒r.

Bunun ├╝zerine Mevl├óna, hemen m├╝barek sar─▒─č─▒n─▒n i├žinden k├╝ll├« ve c├╝z"├« b├╝t├╝n s─▒rlar─▒ a├ž─▒klayan bir c├╝z ├ž─▒kart─▒p, ├çelebi H├╝s├ómeddin"in eline verdi. Bunda Mesnev├«"nin ba┼č─▒nda bulunan on sekiz beyit yaz─▒l─▒ idi:

 

Bi"┼čnev ├«n ney ├žun ┼čik├óyet m├«-koned

Ez-cüdâ"îhâ hikâyet mî-koned

...

Der-ne-y├óbed h├ól-i puhte h├«├ž h├óm

Pes suhen kûtâh bâyed ve"s-selâm

Bu neyi dinle, nas─▒l ┼čikayet ediyor;

Ayr─▒l─▒klar─▒n maceras─▒n─▒ nas─▒l anlat─▒yor.

...

Ham ki┼čiler, hi├ž olgunlar─▒n halinden anlar m─▒?

O halde s├Âz├╝ k─▒sa kesmek gerektir, vessel├óm.ÔÇŁ

 

Mevl├óna da ├çelebi H├╝s├ómeddin"e cevapla, b├Âyle bir eser yazmas─▒n─▒n Allah"─▒n gayb ├óleminden kendisine ilham olundu─čunu belirtir; ve b├Âylece Mesnev├«"nin s├Âylenmesi ve ├çelebi vas─▒tas─▒ ve ricas─▒yla yaz─▒lmas─▒na ba┼članm─▒┼č olur.

 

Ne Zaman ve Ka├ž Y─▒lda Yaz─▒ld─▒?    

Mevl├óna"n─▒n di─čer eserleri gibi Fars├ža s├Âylenip yaz─▒lan VI ciltlik Mesnev├«"nin I.Cildine 1259 y─▒l─▒nda ba┼član─▒p 1263 y─▒l─▒nda tamamland─▒. II. cilde ba┼članmak ├╝zere iken H├╝s├ómeddin ├çelebi"nin e┼či vefat etti ve Mesnev├«"nin yaz─▒lmas─▒ iki y─▒l kadar beklemede kald─▒. ├ç├╝nk├╝; Mesnev├«, Mevl├óna taraf─▒ndan sabah-ak┼čam, sem├ó-sohbet, otururken-ayakta demeden s├Âyleniyor ve H├╝s├ómeddin ├çelebi taraf─▒ndan da yaz─▒l─▒yordu.

H├╝s├ómeddin ├çelebi, e┼činin ├Âl├╝m├╝nden iki y─▒l sonra tekrar Mevl├óna"n─▒n huzuruna gelerek vazifesine devam etmek istedi─čini belirtti. B├Âylece 14 May─▒s 1264 g├╝n├╝ tekrar ba┼članan Mesnev├«"nin kalan V cildi , hi├ž ara vermeden 1268 tarihinde  tamamland─▒.

 

Yazma, Basma ve Beyit Say─▒lar─▒   

Mesnev├«"nin her cildi bittikten sonra, ├çelebi bunlar─▒ g├Âzden ge├žirerek Mevl├óna"ya okur, kontrol ettirirdi. ─░┼čte  bu ┼čekilde VI cilt halinde meydana getirilen Mesnev├«"nin beyit say─▒s─▒  ├že┼čitli yazmalara g├Âre de─či┼čiklik g├Âstermekte, 25585 ila 26660 aras─▒nda de─či┼čmektedir.

Hindistan b├Âlgesindeki yazmalarda 30 bin beyte kadar ├ž─▒kan Mesnev├«"nin beyit say─▒s─▒ en g├╝venilir ne┼čir olarak de─čerlendirilen Nicholson"un haz─▒rlad─▒─č─▒ metinde ise 25632 dir.

┼×u ana kadar tespit edilebilen en eski n├╝sha ├Âzelli─čine sahip 677/1278 tarihli, Mevl├óna M├╝zesi te┼čhir salonunda sergilenen Mesnev├« ise 25668 beyit olup, Nicholson metnini haz─▒rlarken k─▒smen, Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒ ve Veled ├çelebi (─░zbudak) da terc├╝melerinde bu n├╝shadan faydalanm─▒┼člard─▒r. Bu n├╝sha, t─▒pk─▒ bas─▒m olarak, 49x32 cm ve 32x23 cm olmak ├╝zere iki boyutta K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.(Ankara, 1993, XIV s.+325vr.) Ayn─▒ n├╝sha 1371 h┼č./1992 y─▒l─▒nda ─░ran"da da t─▒pk─▒ bas─▒m olarak ne┼čredilmi┼čtir.( Z├«r-i nazar-─▒ Nasrullah Pur- Cev├ód├«, Tahran, 28,5x22 cm; 7+610 s.)

 

Konular─▒, Kaynaklar─▒ ve Amac─▒    

Mesnev├«"nin konular─▒ hakk─▒nda birka├ž c├╝mleyle fikir beyan etmek olduk├ža zordur. ├ç├╝nk├╝ Mesnev├«"de hemen hemen akla gelebilecek her konuda bilgi verilmi┼č; ├éyet, Hadis ve hikayeler yoluyla da bu bilgiler daha iyi aktar─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

ÔÇťKur"├ón"─▒n tefsiriÔÇŁ ve ÔÇťAllah ├ó┼č─▒klar─▒n─▒n kitab─▒ÔÇŁ olarak da nitelendirilen Mesnev├«, Mevl├óna"ya g├Âre hak├«kate ula┼čma ve yak├«n s─▒rlar─▒n─▒ a├žma hususunda din temellerinin, temellerinin temelidir. ─░┼čte Mevl├óna bu ama├ž do─črultusunda hikmetli s├Âzleri ve gizli s─▒rlar─▒ a├žarken s─▒k├ža hik├óyelere ba┼čvurur; bu hikayelerin aras─▒nda ba┼čka bir konuya girer, sonra tekrar ba┼člad─▒─č─▒ hikayeye geri d├Ânerek ├Â─č├╝tler i├žeren beyitleri s─▒ralar; bununla da yetinmez, ├éyet ve Hadis-i ┼čeriflerden delil getirerek vermeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ fikirlerin iyice anla┼č─▒lmas─▒n─▒ ama├žlar. B├╝t├╝n bunlarla birlikte Mesnev├«"yi anlaman─▒n ├Âyle kolay olmad─▒─č─▒n─▒ da belirten Mevl├óna, eserini ÔÇťvahdet d├╝kk├ón─▒ÔÇŁ olarak nitelendirir ve okuyanlara ┼č├Âyle der:

Bu kitap, masal diyene masald─▒r; fakat bu kitapta halini g├Âren, bu kitap vas─▒tas─▒yla kendini tan─▒yan, anlayan da er ki┼čidir.

Mesnev├«, Nil ─▒rma─č─▒n─▒n suyudur; K─▒ptiye kan g├Âr├╝n├╝r, ama Musa kavmine sudur.

Bu s├Âz├╝n (Mesnev├«"nin) d├╝┼čman─▒, g├Âz├╝me cehennemde tepe taklak olmu┼č bir halde g├Âr├╝n├╝yor .

Mevl├óna Mesnev├«"sini ayd─▒n g├Ân├╝ll├╝, g├Âr├╝┼č sahibi ve ci─čeri yanm─▒┼č ├ó┼č─▒klar i├žin s├╝slenmi┼č bir bah├že ve lezzetli bir r─▒zk olarak nitelendirir ve Mesnev├«"nin konular─▒n─▒ anlama hususunda ┼ču ├Â─č├╝tleri dile getirir:

ÔÇťMesnev├«"nin nurlarla dolu s─▒rlar─▒n─▒ ve inceliklerini anlamak, ├éyetlerin, Hadislerin ve hikayelerin tertibinden aralar─▒ndaki ilgiyi kavrayabilmek i├žin b├╝y├╝k bir itikat, daim├« bir a┼čk, tam bir do─čruluk, sel├«m bir kalp, k─▒vrak bir zek├ó ve anlama g├╝c├╝ ve baz─▒ ilimleri bilmek gerekir ki insan onun  (Mesnev├«) s─▒rr─▒n─▒n s─▒rr─▒na ula┼čabilsin. E─čer do─čru bir ├ó┼č─▒ksa bu ├Âzellikler olmadan da Mesnev├«"yi anlama hususunda a┼čk─▒ ona k─▒lavuz olabilir ve bir menzile eri┼čebilir.ÔÇŁ (Efl├ók├«, II, 182 vd.)

Mevl├óna"n─▒n o─člu Sultan Veled (├Â.1312) de babas─▒n─▒n Mesnev├«"sine nazire olarak yazd─▒─č─▒ ─░btid├ón├óme adl─▒ eserinin giri┼činde Mesnev├« hakk─▒nda

┬źMevl├óna, Mesnev├«"sinde ge├žmi┼č erenlerin k─▒ssalar─▒n─▒ zikretmi┼č; onlar─▒n kerametlerini, makamlar─▒n─▒ beyan buyurmu┼čtur ki bunlar─▒ anlatmaktan maksad─▒ da kendi keramet ve makamlar─▒n─▒ belirtmekti...┬╗ diyerek Mevl├óna"n─▒n amac─▒n─▒n eskiden meydana gelen bu olaylar─▒n kendi zaman─▒nda da oldu─ču ve bunlardan dersler ├ž─▒kartmak gerekti─čini belirtir.

 

Mevl├óna"ya g├Âre; s├╗f├«lerin s├Âyledikleri, yazd─▒klar─▒ ve s├Âz├╝n├╝ ettikleri konu ne r├╝ya, ne de fal; Allah taraf─▒ndan g├Ân├╝llerine do─čan vahiy (g├Ân├╝l vahyi, ilham─▒)dir. Hal b├Âyle olunca da Allah istemedik├že dil s├Âze gelmez; geldi─činde de O"nun ilham ettiklerinden ba┼čka bir ┼čey s├Âylemez. Bazen de kalbe do─čan bu ilhamlar─▒n s├Âylenmesi yasaklan─▒r; ya da halk─▒n anlayabilece─či, ak─▒llar─▒n alabilece─či ├Âl├ž├╝ ve seviyede s├Âylenir :

Sevgili, benim s├Âz├╝me dar─▒lsayd─▒, susard─▒m; bana bir l├óhzac─▒k m├╝hlet verseydi, s├╝k├╗t ederdim;

Fakat ÔÇťS├Âyle, bu s├Âz ay─▒p olmaz. Senin s├Âz├╝n, gayb ├ólemindeki kaza ve kaderin zuhurundan ba┼čka bir ┼čey de─čildirÔÇŁ demekte.

         Ya beni b─▒rak, hi├ž s├Âylemeyeyim; ya da izin ver, tamam─▒yla a├ž─▒klayay─▒m.

Yine de ne bunu, nede onu istiyorsan ferman senin...ÔÇŁ

...

Ey do─čacak ├žocu─čun oynamas─▒ gibi bu m├ón├ólar─▒ i├žimde oynat─▒p duran Allah"─▒m! Madem ki bunun (Mesnev├«) tamamlanmas─▒n─▒ diliyorsun;

Kolayla┼čt─▒r, yol g├Âster, ba┼čar─▒ ver; ya da bu iste─či, bu arzuyu gider, bizi su├žlama.

Sen olmad─▒k├ža, senin inayetin l├╗tfetmedik├že gece-g├╝nd├╝z naz─▒m ve kafiyenin ne de─čeri olabilir; (Sen olmad─▒k├ža) meydana getirilen ┼čiire kim bakar ki?

 

Yukar─▒daki beyitlerden de anla┼č─▒laca─č─▒ gibi Mesnev├«"nin sadece kendi fikirlerinden olu┼čmad─▒─č─▒n─▒ vurgulayan Mevl├óna VI. cildin sonlar─▒na do─čru ┬źBu bahisler ancak buraya kadar s├Âylenip, a├ž─▒klanabilir; bundan sonrakilerin gizlenmesi gerekir.┬╗ (b.4620) der ve a┼ča─č─▒daki beyitle eserini tamamlar:

G├Ânl├╝mden kopup gelen o s├Âz, o taraftan gelmededir. ├ç├╝nk├╝ g├Ân├╝lden g├Ânle pencere  vard─▒r.

 

Terc├╝me ve ┼×erhleri     

Mevl├óna, ya┼čad─▒─č─▒ d├Ânemde ┬źBizden sonra Mesnev├« ┼čeyhlik edecek ve arayanlara do─čru yolu g├Âsterecek; onlar─▒ y├Ânetecek ve onlara ├Ânderlik edecektir.┬╗ demi┼čti.

─░┼čte, Mevl├óna"n─▒n ├Âl├╝m├╝nden y├╝zy─▒llar ge├žmesine ra─čmen bu s├Âz h├ól├ó ge├žerlili─čini devam ettirmekte; Mesnev├« y├╝zy─▒llar boyu Mevlev├«lerin el kitab─▒, ba┼čvuru kayna─č─▒ olarak vazifesini idame ettirmekteydi. Sel├žuklular d├Âneminde resm├« ve edeb├« dil olarak benimsenen Fars├ža, Osmanl─▒ Devleti"nin kurulmas─▒ ve bilhassa geli┼čmesiyle ge├žerlili─čini yitiriyor, yerini T├╝rk├že"ye (Osmanl─▒ca) b─▒rak─▒yordu.

 

XVI. yy."dan itibaren Mevlev├«h├ónelerin yayg─▒nla┼čmas─▒ Mevlev├« dervi┼č ve muhiplerinin Fars├ža"y─▒ tam olarak bilmemeleri ve Mesnev├«"den gerekti─či gibi istifade edememelerinden dolay─▒ Mesnev├«"nin T├╝rk├že"ye terc├╝me edilmesi ihtiyac─▒ ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒.

 

Bu d├Ânemden itibaren sadece Mesnev├«"yi anlayabilmek i├žin Fars├ža-T├╝rk├že s├Âzl├╝kler dahi yaz─▒l─▒yor; Mevl├óna"n─▒n d├Âneminden ├╝├ž y├╝z y─▒l ge├žti─či i├žin Fars├ža bilinse dahi terc├╝menin yan─▒nda bu derin fikirler i├žeren eserin tam anla┼č─▒lmas─▒ i├žin onu ┼čerh etmek (a├ž─▒klamak) ihtiyac─▒ duyuluyordu.

 

─░┼čte bu ihtiya├žlar do─črultusunda Mesnev├«, T├╝rk├že"ye terc├╝me edilmeye ve hakk─▒nda ┼čerhler yaz─▒lmaya ba┼čland─▒.

┼×u ana kadarki tespitlere g├Âre Mesnev├«"nin T├╝rk├že ilk tam terc├╝me ve ┼čerhleri ┼×em"├«"nin (├Â.1600"den sonra) ve S├╗d├«"nin (├Â.1596) eserleridir.

 

─░lk yap─▒lan bu terc├╝me ve ┼čerhlerden sonra ÔÇťF├ótih├╝"l-Eby├ótÔÇŁ adl─▒ eseriyle Hz.┼×├órih unvan─▒ alan ─░smail R├╝s├╗h├« Dede (Ankarav├«) (├Â.1631) bu konuda hakl─▒ bir ┼č├Âhrete kavu┼čmu┼č; eseri g├╝n├╝m├╝zde dahi Mesnev├«"yi anlama hususunda en ├Ânemli kaynak olarak kabul edilmi┼čtir.

Bu de─čerli eser ├Ânce M─▒s─▒r"da (1836) ikinci defa da ─░stanbul"da (1872) bas─▒lm─▒┼čt─▒r.

 

XVI.yy"dan g├╝n├╝m├╝ze kadar h├ól├ó devam eden T├╝rk├že terc├╝me ve ┼čerhlerin en ├Ânemlileri ise a┼ča─č─▒da sunulmu┼čtur :

 

1-Sar─▒ Abdullah (├Â.1660), Cev├óhir-i Bev├óhir-i Mesnev├«, I-V c. (Mesnev├«"nin sadece I. cildini kapsar), ─░stanbul, Matbaa-yi ├émire, 1287-1288/1870-1871

2-Bursal─▒ ─░smail Hakk─▒ (├Â.1725), R├╗hu"l- Mesnev├«, I-II c. (Mesnev├«"nin bir b├Âl├╝m├╝), ─░stanbul, Matbaa-yi ├émire, 1287/1870

3-├ébidin Pa┼ča (├Â.1908), Terc├╝me ve ┼×erh-i Mesneviyi ┼×er├«f, I-VI c. (Mesnev├«"nin sadece I. cildini kapsar), ─░stanbul, 1324/1906

4-Ahmed Avni Konuk (├Â.1938), Mesnev├« ┼×erhi, 1937 y─▒l─▒nda tamamlanan bu tam ┼čerh hen├╝z bas─▒lmam─▒┼č, Mevl├óna M├╝zesi"nde bulunmaktad─▒r.

5-T├óhir├╝"l-Mevlev├« (Tahir Olgun, ├Â.1951), Mesnev├«"nin Terc├╝mesi ve ┼×erhi, Mesnev├«"nin ilk IV cildini ve V. cildin bir k─▒sm─▒n─▒ kapsayan bu eser, F. Sezai T├╝rkmen"in te┼čebb├╝s├╝yle 1963-1975 y─▒llar─▒ aras─▒nda XIV cilt halinde ne┼čredilmi┼č; daha sonra bu ne┼čir, ┼×amil Yay─▒nlar─▒ taraf─▒ndan tekrar yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r (2000).

Bu eksik terc├╝me ve ┼čerhin kalan─▒ T├óhir├╝"l-Mevlev├«"nin ├Â─črencisi ┼×efik Can (d.1910) taraf─▒ndan yap─▒larak yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.

 

6-Abd├╝lb├óki G├Âlp─▒narl─▒ (├Â.1982), Mesnev├« ve ┼×erhi, I-VI c., Mesnev├«"nin tamam─▒n─▒n terc├╝me ve ┼čerhini kapsayan bu eser de birka├ž kez de─či┼čik yay─▒nevleri taraf─▒ndan bas─▒lm─▒┼č, son olarak da K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan ├╝├ž defa yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. (I-VI c., Ankara, 2000, 3.Bask─▒)

 

Mesnev├«"nin terc├╝me ve ┼čerhini kapsayan bu eserler haricinde Mu├«n├«"nin, Sultan II. Murad"a (├Â.1451) sundu─ču Mesnevi-yi Mur├ód├« (1436, Mesnev├« hikayelerinin bir b├Âl├╝m├╝n├╝n manzum terc├╝mesi) ilk Mesnev├« terc├╝mesi olarak kay─▒tlara ge├žer.

Ayr─▒ca Nah├«f├« (├Â.1738) Mesnev├«"yi ayn─▒ vezinde manzum olarak tamam─▒n─▒ terc├╝me etmi┼čtir.

 

En son ve g├╝n├╝m├╝zde en ├žok ilgi g├Âren Mesnev├« terc├╝mesi ise Veled ├çelebi (─░zbudak, ├Â.1953) taraf─▒ndan mensur olarak yap─▒lm─▒┼č ve Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ yay─▒nlar─▒ aras─▒nda VI cilt olarak defalarca bas─▒lm─▒┼čt─▒r.

Bunlar─▒n haricinde eski terc├╝melerden de yararlan─▒larak Mesnev├«"nin baz─▒ b├Âl├╝mleri ya da hikayeleri mensur yada manzum olarak terc├╝me edilmekte ve s─▒k s─▒k yay─▒nlanmaktad─▒r.

 

Mesnevi Muhtasarlar─▒

Olduk├ža hacimli bir eser olan Mesnev├«"den, XVI.yy"dan ba┼člayarak ├že┼čitli se├žmeler de yap─▒lm─▒┼č ve terc├╝me ve ┼čerh edilmi┼čtir.

Cezîre-i Mesnevî

Buna ilk ├Ârnek de Yusuf S├«ne├ž├ók"─▒n (XVI.yy) Cez├«re-i Mesnev├«"sidir.

 

Olduk├ža ilgi g├Âren bu eser ─░lm├« Dede (├Â.1661) ve ┼×eyh G├ólib (├Â.1799) taraf─▒ndan T├╝rk├že"ye terc├╝me ve ┼čerh edilmi┼čtir.

Ayr─▒ca XVI.yy Mevlev├« ┼čairlerinden Mu─člal─▒ ┼×├óhid├« Dede (├Â.1550) de Mesnev├«"nin her  cildinden 100"er beyit se├žerek her bir beyiti 5 beyitle Fars├ža manzum olarak ┼čerh etmi┼č (1530) bu ┼čerh de T├╝rkiye (─░stanbul, 1880) ve ─░ran"da (Me┼čhed,1372 h┼č./1993) birer defa bas─▒lm─▒┼čt─▒r.

 

G├╝l┼čen-i Tevh├«d

┼×├óhid├«"nin G├╝l┼čen-i Tevh├«d adl─▒ bu eseri Mithat Bahari Beytur taraf─▒ndan T├╝rk├že"ye terc├╝me edilmi┼čtir (─░stanbul, 1967).

 

Etkileri                  

Mesnev├«, bir├žok ├ólim, edip ve ┼čair taraf─▒ndan terc├╝me edilmekle birlikte Mevlev├« olsun olmas─▒n bir├žok ┼čaire de ilham te┼čkil etmi┼č ve adeta bir ÔÇťMevlev├« Edebiyat─▒ÔÇŁn─▒n do─čmas─▒na sebep olmu┼čtur.

Hayli tafsilatl─▒ olan bu konuya burada girilmeyecek ve en ├Ânemlilerinden birka├ž ├Ârnek verilecektir:

┼×├╝phesiz Mesnev├«"nin ilk tesiri Mevl├óna"n─▒n o─člu Sultan Veled"e (├Â.1312) olmu┼č ve onun ilk mesnev├«si olan ─░btid├ón├óme (Veledn├óme) (1291, 8760 beyit) meydana gelmi┼čtir.

 

Sultan Veled bu konuda, babas─▒na her hususta ├žok benzedi─čini mesnev├« usul├╝nde de onun yolunu takip etmek istedi─či i├žin bu eserini meydana getirdi─čini s├Âyler ve ÔÇťG├╝c├╝m yetti─čince o Hazrete benzemeye ├žal─▒┼čt─▒m, ama buna imkan yoktuÔÇŁ der.

 

Mesnev├«"yi ilham kayna─č─▒ alarak T├╝rk├že mesnev├«ler olu┼čturan baz─▒ ├Ânemli ┼čairler ve eserlerinin te"lif tarihi de ┼ču ┼čekildedir:

 

1- G├╝l┼čehr├« (├Â.XVI yy.), Mant─▒ku"t-tayr (G├╝l┼čen-n├óme, 1317)

2- ├é┼č─▒k Pa┼ča (├Â.1333), Gar├«bn├óme, 1330

3- ┼×eyh G├ólib (├Â.1799) H├╝sn ├╝ A┼čk, 1782

Bu eserler defalarca bas─▒lm─▒┼č, g├╝n├╝m├╝z diline aktar─▒lm─▒┼č ve haklar─▒nda gerek tez ve gerekse kitap olarak bir├žok ara┼čt─▒rmalar yap─▒l─▒p, yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.

 

Di─čer Dillerdeki Terc├╝me ve ┼×erhleri     

Mesnevi "ye ba┼čta Fars├ža olmak ├╝zere Arap├ža, Frans─▒zca, ─░ngilizce ve Almanca terc├╝me ve ┼čerhler yaz─▒lm─▒┼č ve h├ól├ó da yaz─▒lmaktad─▒r.

Ayr─▒ bir makale konusu olacak bu sahaya da burada girilmeyecek; temel te┼čkil etmesi bak─▒m─▒ndan bu dillerde yap─▒lan ilk terc├╝me ve ┼čerhlerin ├Ânemlileri sunulacakt─▒r:

 

1- Kem├óleddin H├╝seyin b. Harezm├« (├Â.1436), K├╝n├╗zu"l- Hak├óy─▒k, I-III c., Mesnev├«"nin tamam─▒n─▒n Fars├ža ┼čerhidir.

2- S├╝r├╗r├« (├Â.1561-62), ┼×erh-i Mesnev├«, I-IV c., Mesnev├«"nin tamam─▒n─▒n Fars├ža ┼čerhidir.

3- Molla Fen├ór├« (├Â.1431), Mesnev├«"nin mukaddimesini Arap├ža olarak ┼čerhetmi┼čtir.

4- Yusuf Ahmed el-Mevlev├«(├Â.1650), Menhec├╝"l-Kav├« li-tull├óbi"l-Mesnev├«, I-VI c., Arap mevlev├«leri i├žin yaz─▒lan bu ┼čerh de Arap├ža"d─▒r.

5- J.D.Wallenbourg, Fransa"n─▒n T├╝rkiye B├╝y├╝kel├žisi olan bu z├ót, Mesnev├«"yi Frans─▒zca"ya terc├╝me etmi┼č, 1799 y─▒l─▒nda yay─▒nlamak ├╝zere iken ─░stanbul Beyo─člu"ndaki yang─▒nda eserinin b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝ kaybetmi┼č, daha sonra da ne┼čre muvaffak olamam─▒┼čt─▒r.

6- E.H.Vhinfield, Mesnev├«"nin VI cildinden se├žti─či 2500 beyti 1887 y─▒l─▒nda ─░ngilizce"ye terc├╝me etmi┼čtir.

7- S.James Redhouse, 1881 y─▒l─▒nda Mesnev├«"nin I.cildini manzum olarak ─░ngilizce"ye ├ževirmi┼čtir.

8- R.A.Nicholson (├Â.1945), Mesnev├«"nin tamam─▒n─▒ ─░ngilizce"ye terc├╝me ve ┼čerh ederek orijinal metniyle birlikte VIII cilt halinde yay─▒nlam─▒┼čt─▒r.(1925-1940,

Leiden - Cambridge Univercity Press)

9- George Rosen, Mesnev├«"nin ├╝├žte birini Almanca"ya terc├╝me etmi┼č ve 1849 y─▒l─▒nda yay─▒nlam─▒┼čt─▒r. (Mesnev├« oder Doppelverse des Scheich Mevl├óna Dschal├óleddin R├╗m├«)

10- Eva de Vitray Meyerovitch et Djamchid Mortazavi, Mesnev├«"nin tamam─▒n─▒ Frans─▒zca"ya terc├╝me etmi┼člerdir. (Djal├ól-od-D├«n R├╗m├«, Mathnaw├«, La Qu├ęte de l"Absolu, 1990,1705 s.)


Bu Makaleye Ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Nurgül Çepni / 8.07.2009



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...