E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0
Kitap Arama

Konu Arama
Kitap T├╝rleri
   Yazma Eserler    Bask─▒ Eserler
   Tez Eserler    e-Kitap Eserler
   ├çeviri Kitaplar

Nadir Kitap
Riyadul Muhtar Mirat├╝l Mikat vel edvar maa Mecmuatil-e┼čkal
Gazi Ahmed Muhtar Pa┼ča
 Detay
Lezzetul Ay┼č bi Cemi Turuk Hadisi el Eimme min Kurey┼č
─░bn Hacer el Askalani
 Detay
Faslul H─▒tab fi ispati Tahrifi Kitabi Rabbil Erbab
el Mirza H├╝seyn en Nuri et Tabersi
 Detay
Gazalide Din Devlet ─░li┼čkisi
Nurullah Karaka┼č
 Detay
1 - 2 -

H├╝mayunname ( Kelile ve Dimne Terc├╝mesi )

 Kitap Detay─▒ Kitap No : K- 556  
Yazar Ad─▒ ─░lim Dal─▒ Kitap Dili Kitap Tipi
Alaeddin Ali Çelebi ( Vasi Alisi ) Türk Dili ve Edebiyatı Osmanlıca Tercüme
Konusu Bu Kitab─▒n Sitemizde Kay─▒tl─▒ T├╝rleri
  Yazma - Bask─▒ -  
Kitab─▒n Yay─▒nc─▒s─▒ ┼×erh Eden ─░htisar Eden(ler) Terc├╝me Eden Tahkik Eden
       
Kitap No: 556 Hit : 11664 Hata Bildirimi Tavsiye Et
   Yazara ait Kitaplar E-Kitaplar Makaleler Hakk─▒ndaki Kitaplar Hakk─▒ndaki Makaleler  
   Kitaba ait Terc├╝meler ┼×erhler Muhtasarlar Ha┼čiyeler Zeyller Ele┼čtiri Makaleleri

Yazara ait kitaplar
# Kitap Ad─▒
1 H├╝mayunname ( Kelile ve Dimne Terc├╝mesi )

Yazara ait e-kitaplar
# Kitap Ad─▒

Yazara ait makaleler
# Makaleler Ad─▒

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Kitaplar─▒
# Kitap Ad─▒

Yazar Hakk─▒ndaki Tan─▒t─▒m Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

Kitaba ait Terc├╝meler
# Kitap Ad─▒

Kitaba ait ┼×erhler
# Kitap Ad─▒

Kitaba ait Muhtasarlar
# Kitap Ad─▒

Kitaba ait Ha┼čiyeler
# Kitap Ad─▒

Kitaba ait Zeyller
# Kitap Ad─▒

Kitaba ait Ele┼čtiri Makaleleri
# Makaleler Ad─▒

├ľzeti

Hümâyunnâme (Kelîle ve Dimne Tercümesi)

 

 

Al├óeddin Ali'ye as─▒rlar boyu s├╝rm├╝┼č bir ┼č├Âhret ka­zand─▒ran, ├ža─č─▒n─▒n estetik anlay─▒┼č─▒ i├žin­de g├Âz kama┼čt─▒r─▒c─▒ bir ├╝sl├╗p ve imajlar­la ├Ârd├╝─č├╝ H├╝m├óyunn├óme adl─▒ Kel├«le ve Dimne terc├╝mesidir.

 

Tarih├ži ├él├«'nin, yirmi senelik bir u─č­ra┼čma sonunda meydana geldi─čini s├Ây­ledi─či H├╝mayunnameÔÇÖnin yaz─▒l─▒┼č yeri ve tarihi kaynaklarda farkl─▒ ┼čekillerde g├Âsterilmi┼čtir.

A┼č─▒k ├çelebi onu Sahn m├╝­derrisli─činde, Bey├ón├« II. Bayezid Medresesi'nde, Edirne tarih├žisi Ahmed B├ód├« de H├╝s├ómiye (Ekmek├ži K├Âyl├╝) Medresesi'nde iken yazd─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝rerse de M├╝tercimi  H├╝m├óyunn├óme  ├ť├ž ┼×erefeli'deki Atik Medrese'de iken kaleme ald─▒─č─▒n─▒ ├Âns├Âz├╝nde bizzat bildirir.

├ľteki kay─▒tlar ise ancak eserin bitirili┼č zaman─▒ ile ilgili olabilir.

 

Burada eserine ba┼člay─▒┼č─▒ ile Bursa kad─▒l─▒─č─▒na tayini aras─▒nda sadece be┼č y─▒ll─▒k bir zaman mesafesi bulunmas─▒, onun yirmi senelik bir s├╝re i├žinde yaz─▒l­m─▒┼č oldu─čuna dair ├él├«'nin kayd─▒n─▒ ge├žer­siz ve d├╝zeltilmeye muhta├ž k─▒lmaktad─▒r.

 

Kel├«le ve Dimne'nin, H├╝seyin V├óiz-i K├ó┼čifi (├Â. 910/1505) taraf─▒ndan Env├ór-─▒ S├╝heyl├« ad─▒yla Fars├ža'ya ├ževrilmi┼č ┼ček­linin terc├╝mesi olan H├╝m├óyunn├óme, edeb├« de─čer ve muhteviyat├ža Fars├ža as­l─▒n─▒ ├žok a┼čm─▒┼č bir eserdir.

 

Al├óeddin Ali, ifadesini ├žok mu─člak buldu─ču Env├ór-─▒ S├╝heyl├«'yi ├╝sl├╗p ve imajlar y├Ân├╝ ile ye­ni ba┼čtan yazarcas─▒na i┼člemi┼č, muhtevi­yat─▒n─▒ tasvir├« tablolar, ├óyet ve hadisler, esas metinde olmayan Arap├ža, Fars├ža yeni ┼čiirlerden ba┼čka kendisinden ve di­─čer T├╝rk ┼čairlerinden il├óve etti─či man­zum par├žalarla zenginle┼čtirmi┼čtir.

 

V├ó­si Alisi'nin elinde eser, Osmanl─▒ - T├╝rk k├╝lt├╝r├╝nden gelme imajlar ve yerli ha­yat unsurlar─▒ kazanm─▒┼čt─▒r.

Eserdeki yer­li rengi sezen Hammer ve Krimsky, yir­mi senede yaz─▒ld─▒─č─▒na dair ├él├«'deki bilgi­den hareketle, Al├óeddin Ali'nin m├╝der­rislik hayat─▒n─▒n m├╝him bir k─▒sm─▒n─▒ ge­├žirdi─či ve H├╝m├óyunn├óme'n─▒n yaz─▒ld─▒­─č─▒ yer olarak kabul ettikleri Bursa'n─▒n ├že┼čitli g├╝zellikleriyle tabiat dekorunu kitab─▒nda aksettirdi─čini ├Ânemle belir­tirler.

 

Al├óeddin Ali'den bahseden b├╝t├╝n tez­kire m├╝elliflerince ona gelinceye kadar T├╝rk nesir sanat─▒nda e┼či g├Âr├╝lmemi┼č ve daha sonra da seviyesine eri┼čilemeyecek bir ┼čaheser olarak de─čerlendirilen H├╝m├óyunn├óme, as─▒rlar boyu s├╝ren b├╝­y├╝k bir ra─čbet ve takdir g├Ârm├╝┼čt├╝r.

 

H├╝­m├óyunn├óme, T├óc├«z├óde Cafer ├çelebi, L├ómi├«, Kemalpa┼čaz├óde gibi ┼č├Âhretlerin eserlerinden nesir sanat─▒ bak─▒m─▒ndan ├žok ├╝st├╝n tutuldu─ču gibi, Nergis├« ve Veys├« ├žap─▒nda b├╝y├╝k ├╝statlar─▒n bu va­dide yeni ve parlak ├Ârnekler verdikleri sonraki devirlerde de ┼č├Âhret ve itibar─▒­n─▒ devam ettirmi┼čtir.

 

M├╝n┼č├«y├óne nesrin tamam─▒yla aleyhinde oldu─ču halde N├ó­m─▒k Kemal bile onu T├╝rk edebiyat─▒ i├žin bir kazan├ž kabul eder {Bah├ór-─▒ D├óni┼č Mu­kaddimesi, ─░stanbul 1290, s. 7).

Al├óeddin Ali'nin eserine kar┼č─▒ duyulan yayg─▒n ve devaml─▒ takdir yaln─▒z T├╝rk m├╝elliflerinde kalmay─▒p yabanc─▒ m├╝elliflerce de payla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. T├╝rk dili i├žin yazd─▒─č─▒ kitab─▒na H├╝m├óyunn├óme 'den ├že­┼čitli par├žalar alan Arthur Lumley Davids, Ali ├çelebi'nin bu eseriyle T├╝rk edebiyat─▒nda edeb├« nesrin en g├╝zel ├Ârne─či­ni verdikten ba┼čka, ince d├╝┼č├╝nceler ve ├╝sl├╗p g├╝zelli─čiyle i┼členmi┼č bu masallar ve hik├óyeler dizisi i├žinde bir ahl├ók sis­temi kurdu─čunu s├Âylerken Hammer de onu ├Âlmez bir eser diye y├╝celtir.

 

Ba┼č­ta La Fontaine'inkiler olmak ├╝zere Bat─▒ edebiyatlar─▒nda konusunu hayvanlardan alan masallar ile H├╝m├óyunn├óme ara­s─▒nda mukayese yapan Dora d'Istria, bu meziyetlerinin yan─▒ s─▒ra eserde birtak─▒m hayvan tipleriyle devrin baz─▒ devlet b├╝­y├╝klerinin temsil edilmi┼č oldu─čuna i┼ča­ret eder.

 

Terc├╝meleri :

 

T├╝rk edebiyat─▒na ahl├ók├«, i├žtima├« ve si­yas├« terbiyeye y├Ânelik nasihat ve d├╝┼č├╝n­celerle ├Âr├╝lm├╝┼č ├žekici bir masallar ki­tab─▒ kazand─▒rm─▒┼č olan H├╝m├óyunn├óme, Avrupal─▒larca F├╝rstenspiegel diye ad­land─▒r─▒lan prenslerin, devlet idaresine namzet gen├ž insanlar─▒n terbiyesi i├žin ya­z─▒lm─▒┼č siyasetn├óme nevinin tipik bir ├Âr­ne─či gibi kabul g├Ârerek fikr├« muhteva­s─▒ ve edeb├« meziyetleriyle Bat─▒ edebiyat ├óleminin al├ókas─▒n─▒ devaml─▒ surette ├╝ze­rine ├žekmi┼č, XVII. y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒ndan ba┼člayarak kitap halindeki terc├╝meleri­nin yan─▒ s─▒ra se├žilmi┼č par├žalar─▒ ile de ├že­┼čitli dillere ├ževrilmi┼čtir.

 

─░spanyolca Terc├╝mesi :

─░lk olarak Brattuti 1654-1659'da  taraf─▒ndan ─░spanyolcaya  terc├╝me edilmi┼čtir. (2 cilttir.)

Frans─▒zcaya  Terc├╝mesi :

Les contes et fables indiennes de Bidpai et de Loqman, traduites d'AH Tchelebi-ben-Saleh, auteur turc (Paris 1724).

├╝nl├╝ ┼čarkiyat├ž─▒s─▒ Galland'─▒n, Frans─▒zca terc├╝mesidir. G├Ârd├╝­─č├╝ ├žok yayg─▒n kabul ile H├╝m├óyunn├ó­me 'yi Bat─▒'da me┼čhur etmi┼č, bu yoldan Kel├«le ve Dimne'nin tan─▒nmas─▒na da ay­r─▒ca tesiri olmu┼čtur.

Bununla kalmay─▒p 1778'de ├╝├ž cilt halinde daha da geni┼čletildikten ba┼čka, duyulan ihtiya├žla 1785, 1786 ve 1833'te yeni bask─▒lar─▒ yap─▒lan Galland terc├╝mesi vas─▒tas─▒yla, asl─▒ olan Env├ór-─▒ S├╝heyl├«'den ├žok daha fazla al├óka g├­ren H├╝m├óyunn├óme, ondan ├Ânce XVII. asr─▒n son ├žeyre─činde Alman, ─░sve├ž, Fele­menk ve Macar dillerine ├ževrilmi┼č bu­lunmaktayd─▒.

Galland terc├╝mesi ├╝zerin­den Malaya (1866) ve Java (1879) dille­rine dahi ├ževrilen H├╝m├óyunn├óme 'nin XIX. asr─▒n daha yar─▒s─▒ dolmam─▒┼čken ├že­┼čitli dillerdeki b├╝y├╝kl├╝ k├╝├ž├╝kl├╝ terc├╝­melerinin say─▒s─▒ elliyi bulmu┼čtu.

Daha sonra da yap─▒lm─▒┼č t├╝rl├╝ se├žmelerle H├╝­m├óyunn├óme etraf─▒ndaki bu terc├╝me ve tan─▒tma faaliyeti devam etmi┼čtir.

 

Rus­├ža ya Terc├╝mesi :

Eser 1876 ve 1904'teki terc├╝meleriyle de Rus­├ža'ya girmi┼čtir

 

(H├╝m├óyunn├óme'nin m├╝­him bir k─▒sm─▒ ile Garp dillerindeki terc├╝­meleri i├žin bk. V. Chauvin, Bibliographie des ouurages Arabes ou relatif aux Ara-bes, Liege 1897,11,49-55).

 

Ayr─▒ca eseri Bat─▒ edebiyat d├╝nyas─▒­na daha etrafl─▒ bir ┼čekilde tan─▒tmak ih­tiyac─▒ ile XIX. asr─▒n ba┼č─▒nda m├╝ste┼črik E. von Diez de ba┼čl─▒ ba┼č─▒na bir kitap ka­leme al─▒r:

Ueber Inhalt und Vortrag, Entstehung und Schiksale des k├Ânig-lichen Buchs, eines Werks von Regie-rungskunst, als Ank├╝ndigung einer Uebersetzung nebst Probe aus dem T├╝rkisch - Persisch - Arabischen des Waassi Aly Dschelebi (Berlin 1811, 24-214s.).

 

Eski T├╝rk edebiyat─▒n─▒n Osmanl─▒ saha­s─▒nda Garp dillerine en ├žok terc├╝me edilmi┼č eser olmak gibi bir talih ve im­tiyaz─▒ olan H├╝m├óyunn├óme, i┼čledi─či ko­nuya o derece damgas─▒n─▒ basm─▒┼čt─▒r ki Bat─▒'da terc├╝meleri yeni yeni g├Âz├╝kme­ye ba┼člad─▒─č─▒ s─▒rada D'Herbelot gibi ┼čar­kiyat├ž─▒lar H├╝m├óyunn├óme s├Âz├╝n├╝, asl─▒ olan Kel├«le ve Dimne'nin ad─▒ yerine, onun Fars├ža'daki umumi ismi ve m├╝te­radifi ┼čeklinde kullanm─▒┼člard─▒r.

 

Sadele┼čtirmeleri :

Dilinin ├žok lugatl─▒ olu┼ču ile k├╝lt├╝r├╝ y├╝ksek seviyedekilere hitap edebilen H├╝­m├óyunn├óme'nin vasat okuyucu z├╝m­resi i├žin sonralar─▒ ayr─▒ca hul├ósalar─▒ ve sa­dele┼čtirilmi┼č ┼čekilleri de ortaya konul­mu┼čtur.

XVII. as─▒rda ┼×eyh├╝lisl├óm Yahya Efendi'ninkini,

XVIII. as─▒rda Osmanz├óde T├óib'in Sim├órul-esm├ór {Z├╝bdet├╝'l-ezh├ór) ad─▒yla yapt─▒─č─▒ sadele┼čtirilmi┼č hul├ósa ile

├žok sonra II. Abd├╝lhamid'in emriyle Ahmed Midhat Efendi taraf─▒ndan dili da­ha da sadele┼čtirilmi┼č yorumlu ve a├ž─▒kla­mal─▒ yeni bir hul├ósas─▒ takip etmi┼čtir (Hul├ósa-i H├╝m├óyunn├óme, 1304). (Ahmet Midhat'─▒n Kelile ve Dimne Terc├╝mesi Hulasa-i H├╝mayunname Ahmet Midhat, [Haz─▒rlayan: M. Ata ├çat─▒kka┼č], 1999, XII+323 S., 1,800,000 TL, K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒: 2334, Sanat-Edebiyat Eserleri Dizisi: 251-75.)

 

Nazmlar─▒ :

Ali ├çelebi'nin eseri Osmanz├óde'nin hul├ósas─▒ ├╝zerinden Ramazanz├óde Abd├╝nn├óf─▒ ─░ffet taraf─▒ndan nazma da ├žekilmi┼čtir.

Nâsiu'l-âsâr Nevbâve-i Simârü'l-esmâr (İstanbul 1268).

 

├ľte yandan Bursal─▒ M. T├óhir, eserin XVI. as─▒r ┼čairi Hil├ól├« taraf─▒ndan manzum ┼ček­liyle XIX. as─▒r ba┼člar─▒nda ┼×erif ─░brahim M├óhir'in yapt─▒─č─▒, bas─▒lmam─▒┼č bir sade­le┼čtirilmesini haber vermektedir.

 

Bask─▒lar─▒ :

Pek ├žok yazma n├╝shas─▒ bulunan H├╝m├óyun­n├óme 'nin 1835-1876 y─▒llar─▒ aras─▒nda ├╝st ├╝ste ├že┼čitli bask─▒lar─▒ da yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

 

 

As─▒rlarca T├╝rk m├╝nevver z├╝mrelerinin edeb├« zevkine cevap veren, T├╝rk├že'deki di─čer terc├╝melerinden daha ba┼čar─▒l─▒ ┼če­kilde Kel├«le ve Dimne'yi T├╝rk edebiya­t─▒na mal eden, Avrupa dillerine yap─▒lan terc├╝meleri vas─▒tas─▒yla da bu d├╝nya kla­si─činin Bat─▒ ├óleminde tan─▒n─▒p yay─▒lma­s─▒nda ayr─▒ bir pay─▒ bulunan H├╝m├óyunn├óme'nin edebiyat tarihimiz bak─▒m─▒n­dan ta┼č─▒d─▒─č─▒ ehemmiyet ve yeri, yeni za­manlar─▒n m├╝n┼č├«y├óne nesri mahk├╗m eden edebiyat anlay─▒┼č─▒n─▒n tesiriyle unutulmu┼č­tur.

 

Edebiyat tarihi kitaplar─▒nda ├Âncele­ri esere birka├ž sat─▒r ile de olsun temas edilirken g├╝n├╝m├╝zdekilerde kendisin­den b├╝sb├╝t├╝n bahsedilmez olmu┼čtur.

Bu sahada eser vermi┼č m├╝ellifler i├žinde sadece Faik Re┼č├ód ve Vasfi Mahir, H├╝­m├óyunn├óme'nin devrine g├Âre de─čer ve meziyetlerini g├Âr├╝p belirtmeyi bilmi┼čler­dir.

 

├ľte yandan m├╝ellifini kar─▒┼čt─▒r─▒p onu K─▒nal─▒z├óde Ali ├çelebi'nin eseri sananla­r─▒n da say─▒s─▒ az de─čildir.

 

Minyat├╝rleri :

H├╝m├óyunn├óme'nin ge├žmi┼čte uyan­d─▒rd─▒─č─▒ al├óka ve akis yaln─▒z edebiyatta kalmam─▒┼č, ayr─▒ca minyat├╝r sahas─▒nda da kendisini g├Âstermi┼čtir. Fars├ža Kel├«le ve Dimne'ler ├╝zerinde te┼čekk├╝l etmi┼č min­yat├╝r gelene─čine mukabil. H├╝m├óyunn├ó­me etraf─▒nda Osmanl─▒ ├╝sl├╗buna ba─čl─▒ yeni bir minyat├╝r zemini do─čmu┼čtur.

Bu sahadaki veriler i├žinde, yaz─▒l─▒┼č─▒ndan on be┼č on alt─▒ sene sonra (964/1557) ter­tip edilmi┼č seksen sekiz minyat├╝rl├╝ n├╝s­has─▒ ba┼čta gelir .

(bk. TSMK, Revan, nr. 843 n├╝shas─▒ i├žin bk. Karatay, TY, II, 304; Nur­han Atasoy ÔÇö Filiz ├ça─čman, T├╝rkish Mi-niature Painting, ─░stanbul 1974, s. 61-62, Levha 381).

 

Daha sonra 974'te (1567) meydana getirilmi┼č otuz minyat├╝rl├╝ ba┼č­ka bir n├╝shas─▒ da vard─▒r (TSMK, Hazine, nr. 359).

 

Bu n├╝sha ve H├╝m├óyunn├óme etraf─▒ndaki T├╝rk minyat├╝r gelene─či i├žin bilhassa G├╝ner ─░nal─▒n "Kahire'de Yap─▒l­m─▒┼č Bir Humayunn├óme'nin Minyat├╝r­leri" adl─▒ makalesine bak─▒lmal─▒d─▒r (TTK Belleten, 1976, XL/ 159, s. 438-465).

 

Ese­rin yar─▒m as─▒r sonra, 997'de (1589) 165 minyat├╝rle s├╝slenmi┼č ├žok daha zengin bir n├╝shas─▒ meydana getirilmi┼čtir (British Museum, add. 15, 153, Rieu, Catalogue, s. 228a; G. M. Meredith - Owens, Turkish Miniatures, London 1963, s. 27, 28, Levha V-VI, X1II-XIV, XVIII-XX).

 

Bunlardan ba┼č­ka yaln─▒zca baz─▒ par├žalar─▒ ele ge├žen ├že­┼čitli n├╝shalar da bulunmaktad─▒r.

<

Bask─▒lar─▒

Yazmalar─▒

Tezler  

Kitaba ait Multi Medialar
# Media Ad─▒
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
Muhammed Ender / 1.08.2008



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...