f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Ta┼čmedrese

 E─čitim Kurumu Detay─▒ No : E- 2130  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi E─čitim Dili ┼×ehir / ├ťlke
Sel├žuklu Veziri Em├«rid├ód S├óhib Ata Fahreddin Ali 1250 Konya / T├╝rkiye
├ľzellik T├╝r├╝
Medrese  Medreseler 
Adres Web
,
       
Kurum No: 2130 Hit : 2240 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Kuruma ait Dergileri K├╝t├╝phaneleri Fak├╝lteleri ├ťniversitesi ─░lgili Kurumlar Tezler


E─čitim Kurumuna ait Dergiler

E─čitim Kurumuna ait K├╝t├╝phaneler

E─čitim Kurumuna Ait Akademik Birimler

Universite 

ilgili kurumlar 

E─čitim Kurumuna ait Tezler

├ľzeti

Hakk─▒nda Bilgi

Ta┼čmedrese

Konya Ak┼čehir’de XIII. yüzy─▒l─▒n ortas─▒nda in┼ča edilen medrese.
Esas─▒n─▒n medrese, mescid, türbe, hankah, imaret ve çe┼čmeden meydana gelen bir külliye oldu─ču bilinmekle birlikte külliyeden yaln─▒zca Ta┼čmedrese ile mescid ve türbe ayakta kalabilmi┼čtir. Medrese taçkap─▒s─▒ üzerindeki üç sat─▒rl─▒k Arapça kitâbeye göre 648 (1250) y─▒l─▒nda II. Keyhusrev’in o─člu II. Keykâvus’un hükümdarl─▒─č─▒ zaman─▒nda Selçuklu Veziri Emîridâd Sâhib Ata Fahreddin Ali taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Bugün y─▒k─▒lm─▒┼č olan hankah─▒n 659 (1261) tarihini veren in┼ča kitâbesiyle mermer taçkap─▒s─▒na ait baz─▒ ta┼člar Ta┼čmedrese’de bulunmaktad─▒r. Halk aras─▒nda Halkal─▒ Medrese ad─▒yla da bilinen yap─▒ çe┼čitli tarihlerde geçirdi─či restorasyon ve düzenlemelerin ard─▒ndan 1965’te arkeoloji müzesi olarak ziyarete aç─▒lm─▒┼č, 1986’da tekrar onar─▒ma al─▒nmak üzere kapat─▒lm─▒┼č, ancak onar─▒m çal─▒┼čmas─▒ bir türlü ba┼člamam─▒┼čt─▒r.
Do─ču-bat─▒ do─črultusunda dikdörtgen bir plana sahip, eyvanl─▒, aç─▒k revakl─▒ avlulu gruba giren Ta┼čmedrese, bat─▒ yönünde uzanan ve yap─▒ kütlesinden iki yana do─čru ta┼čma yapan mermer kapl─▒ giri┼č cephesiyle dikkat çeker. Cephenin ortas─▒nda yer alan taçkap─▒ günümüze özgün biçimiyle ula┼čmam─▒┼čt─▒r. 1910 y─▒l─▒nda dönemin müftüsü taraf─▒ndan onar─▒m amac─▒yla kavsara ba┼člang─▒c─▒na kadar ta┼člar─▒ söktürülen taçkap─▒da bu onar─▒m gerçekle┼čtirilememi┼čtir. Alt k─▒sm─▒ ile zaman─▒m─▒za kadar gelebilen taçkap─▒da daha sonra yap─▒lan onar─▒mla mevcut k─▒s─▒mlar yenilenmi┼čtir. Cephe gibi yine mermerden olan taçkap─▒n─▒n özgün haliyle görüldü─čü XX. yüzy─▒l ba┼člar─▒na ait foto─čraflar─▒ndan form ve i┼čçilik özellikleriyle klasik Anadolu Selçuklu taçkap─▒lar─▒n─▒n düzenini sürdürdü─čü anla┼č─▒lmaktad─▒r. Yap─▒n─▒n in┼ča kitâbesi bugün giri┼č aç─▒kl─▒─č─▒n─▒ örten bas─▒k kemerin üzerindedir. Taçkap─▒ kalan izlerden farkedildi─či gibi avluya ince, uzun bir eyvan yard─▒m─▒ ile aç─▒lmaktayd─▒. Giri┼č eyvan─▒n─▒n sa─č taraf─▒nda üç mekân─▒n varl─▒─č─▒ belirlenmi┼čtir. Zaman─▒nda yaln─▒zca d─▒┼č duvarlar─▒yla tesbit edilen eyvan─▒n yan─▒ndaki iki mekân─▒n eski foto─čraflardan be┼čik tonozla örtülü oldu─ču anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Yap─▒ bünyesinden güneye do─čru ta┼čma yapan ve bir kap─▒ ile d─▒┼ča aç─▒lan üçüncü odan─▒n baz─▒ ara┼čt─▒rmac─▒larca dârülkurrâ i┼člevi gördü─čü dü┼čünülmektedir. Taçkap─▒n─▒n solunda avlu revaklar─▒na aç─▒lan be┼čik tonozlu bir oda daha bulunur. Odan─▒n, yan taraftan biti┼čen türbenin mumyal─▒k k─▒sm─▒na geçi┼či sa─člayan eyvana aç─▒kl─▒─č─▒ vard─▒r. Arkadan kare planl─▒ türbenin biti┼čti─či be┼čik tonozlu eyvan d─▒┼ča aç─▒l─▒r. Yap─▒n─▒n bugün çe┼čitli müdahale ve onar─▒mlar yüzünden as─▒l karakterini büyük ölçüde yitirmi┼č olan giri┼č cephesi özgün biçiminde farkl─▒ malzemelerin bir arada kullan─▒lmas─▒yla dikkat çekici bir karakterdeydi. Cephe ve ortadaki taçkap─▒n─▒n dev┼čirme kaynakl─▒ mermer, türbe mumyal─▒k eyvan─▒n─▒n iki renkli ta┼č, mescid son cemaat yerinin aralarda çinilerin de seçildi─či s─▒rl─▒ tu─čla, minarenin ise tu─čla ve çiniden in┼ča edilmesiyle çok renkli ve etkileyici bir görünüm elde edilmi┼čti. Günümüzde giri┼č eyvan─▒ y─▒k─▒lm─▒┼č oldu─čundan avluya do─črudan taçkap─▒dan geçilmektedir. Uzunlamas─▒na dikdörtgen avlu kuzey ve güney yönünden iki s─▒ra revakla çevrilidir. Kar┼č─▒l─▒kl─▒ dörder sütun taraf─▒ndan ta┼č─▒nan tu─čla revak be┼č gözlüdür. Her iki yönde orta kemer gözü yanlardan daha geni┼č tutulmu┼čtur. Eski yay─▒nlardan tamam─▒n─▒n sivri kemerlerle avluya aç─▒ld─▒─č─▒ bilinen revak─▒n bugün güney taraf─▒nda orta göz d─▒┼č─▒nda yuvarlak kemerlere sahip olmas─▒ onar─▒mlar─▒n sonucuna ba─članabilecek bir durumdur. Ta┼č─▒y─▒c─▒ sütunlar ve farkl─▒ karakterdeki ba┼čl─▒klar─▒n hepsi dev┼čirme malzemedir. Revaklar─▒n tamam─▒ tu─čla, ana eyvan cephesi d─▒┼č─▒nda bütün oda ve hücreler moloz ta┼čt─▒r. Yap─▒n─▒n bütününde bazan aynen, bazan i┼členerek geni┼č ölçüde kullan─▒lan dev┼čirme malzemenin yan─▒ s─▒ra moloz ta┼č, tu─čla ve mermer gibi farkl─▒ malzemeye yer verilmi┼č, bu karma malzeme yerin önemine göre tercih edilmi┼čtir. Avluda güney taraf─▒ndaki revak─▒n arkas─▒nda sivri kemerli tonozlarla örtülü, yakla┼č─▒k ayn─▒ büyüklükte be┼č hücre bulunur. Her hücre avluya bir pencere ve kap─▒ ile aç─▒l─▒r. Bu aç─▒kl─▒klar─▒n karakteri, kemer biçimleri, yap─▒ tarz─▒ ve hücrelerin önündeki revak kemerleriyle ba─čda┼čmayan ba─člant─▒s─▒z durumu hücrelerin daha sonraki bir dönemde in┼ča edildi─čini göstermektedir. Güney revak─▒nda dikkat çeken nokta, ortadaki geni┼č kemer gözünün arkas─▒na gelen yerde yan eyvan yerine bir hücrenin yer almas─▒d─▒r. Revak─▒n kar┼č─▒ kanad─▒nda geni┼č kemerin arkas─▒ biraz daralt─▒larak bu noktaya bir eyvan─▒n yerle┼čtirildi─či görülür. Böylece iki yanda bir asimetri meydana gelmi┼čtir; bu durum yine güney taraf─▒nda gerçekle┼čen onar─▒mla ilgili olmal─▒d─▒r. Buradan ç─▒kar─▒labilecek sonuç, yap─▒l─▒┼č─▒nda dört eyvanl─▒ tasarlanan medresenin onar─▒mlar neticesinde sonradan üç eyvanl─▒ hale dönü┼čmü┼č oldu─čudur. Avlunun kuzey kanad─▒nda do─ču uçta tonozlu iki mekân, bat─▒da türbe ile önündeki eyvanla birlikte dört mekân bulunur. Kuzey eyvan─▒ bu mekânlar─▒n aras─▒nda revak─▒n tam ortas─▒nda yer al─▒r. Sivri kemerli tonozla örtülü eyvan bat─▒ duvar─▒na aç─▒lm─▒┼č bir pencere ile yan taraftan biti┼čen türbeye aç─▒l─▒r.

Kare planl─▒, üzeri kubbeli türbenin önünde be┼čik tonozlu mumyal─▒k k─▒sm─▒na giri┼či sa─člayan bir eyvan mevcuttu. Ayn─▒ zamanda türbe ile mescid, mescid ile medrese aras─▒nda ba─člant─▒y─▒ sa─člayan eyvan tamamen y─▒k─▒lm─▒┼čt─▒r. XX. yüzy─▒l ba┼člar─▒na ait bir foto─črafta görülen iki renkli ta┼č kaplamal─▒ eyvan ayn─▒ zamanda arkadaki türbenin yerini giri┼č cephesi üzerinde ayr─▒cal─▒kl─▒ biçimde vurgulayan bir unsurdu. Üzeri Türk üçgenleriyle geçilen kubbe ile örtülü türbenin avluya ba─člant─▒s─▒n─▒ güney duvar─▒na aç─▒lm─▒┼č bir kap─▒ ve pencere sa─člar. Kubbe fîrûze s─▒rl─▒ tu─čla süslemeli, kubbe ete─čiyle kubbe göbe─či çini mozayik dekorludur. Kalan izlerden iç duvarlar─▒n fîrûze ve mor renkte çinilerle kapl─▒ oldu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r. Medresenin do─ču kanad─▒ onar─▒mla aya─ča kald─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Giri┼čin tam kar┼č─▒s─▒na gelen bu k─▒s─▒mda ortada ana eyvan, iki yanda kare birer mekân bulunmaktad─▒r. Geçmi┼čte yap─▒n─▒n en çok bu k─▒sm─▒n─▒n tahribata u─črad─▒─č─▒ kaynaklardan ö─črenilmektedir. Mermer eyvan─▒n tonoz k─▒sm─▒ ile iki yandaki kare planl─▒ odalar─▒n tamam─▒ y─▒k─▒k durumdayd─▒. K─▒┼čl─▒k dershane oldu─ču dü┼čünülen odalar─▒n mevcut izlerden kubbe ile örtüldükleri belli olmaktad─▒r. Onar─▒mda bu kubbelerle birlikte harap durumdaki eyvan da tamir edilerek be┼čik tonozlu üst örtüsü yeniden in┼ča edilmi┼čtir. Medreseye kuzey duvar─▒n─▒n bat─▒ ucundan biti┼čen d─▒┼ča ta┼čk─▒n durumdaki mescid kare planl─▒, kubbelidir. Bat─▒ yönünden üç sütuna oturan iki bölümlü bir son cemaat yeri ile d─▒┼ča aç─▒lan mescidin kuzeybat─▒ kö┼česinde minare yükselir. Onar─▒mla tamamen yenilenen mescidin medresedeki gibi tu─čla, moloz ta┼č ve dev┼čirme malzemeden meydana gelen duvar örgüsü vard─▒r. Mescidden medreseye do─črudan aç─▒lan bir aç─▒kl─▒k yoktur. Son cemaat yerinin güney duvar─▒ndan türbenin eyvan─▒na aç─▒lan kap─▒ ise onar─▒mda kapat─▒lm─▒┼čt─▒r. Bat─▒ taraf─▒ndaki son cemaat yerini kuzeyden minare, güneyden medresenin kuzey duvar─▒ s─▒n─▒rlar. Oç antik sütuna oturan iki sivri kemerle d─▒┼ča aç─▒lan son cemaat yerinde bölümler do─ču-bat─▒ do─črultusunda Bursa tipi ve sivri kemer kesitli farkl─▒ tonozlarla örtülmü┼čtür. Yüksek bir kaide üzerine oturan silindirik gövdeli, çift ┼čerefeli tu─čla minare bugün onar─▒mla yenilenmi┼čtir. A┼ča─č─▒dan yukar─▒ya do─čru hafif daralan gövdeyi alt k─▒s─▒mdan ikinci ┼čerefe alt─▒na kadar tu─čla, s─▒rl─▒ tu─čla, çini ve çini mozaik dekorlu yedi süsleme ku┼ča─č─▒ sarar. Mescidde kubbeye Türk üçgenleriyle geçilmi┼čtir. Yap─▒da bugün hiç iz kalmasa da zaman─▒nda kubbe göbe─činde, son cemaat yerinin tonoz örtülerinde ve giri┼č cephesindeki iki katl─▒ pencerenin yüzeylerinde çini kal─▒nt─▒lar─▒na rastlanmas─▒ yap─▒n─▒n hem d─▒┼č─▒n─▒n hem içinin çini süslemeli oldu─čunu kan─▒tlamaktad─▒r. ─░n┼ča kitâbesi bulunmayan mescidin in┼ča malzemesi, i┼čçili─či, plan özellikleri ve medrese ile ba─člant─▒l─▒ konumu ayn─▒ tarihlerde (648/1250) yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ ortaya koymaktad─▒r.
Özgün halinde dört eyvanl─▒ oldu─ču kabul edilen, aç─▒k avlulu medreseler grubuna giren Ak┼čehir Ta┼čmedrese iç k─▒s─▒mda yer alan türbe bölümü, yan taraftaki d─▒┼ča aç─▒k tek kubbeli mescidi ve çift ┼čerefeli minaresiyle mimari aç─▒dan dikkat çekici özellikler ta┼č─▒r. Konya S─▒rçal─▒ Medrese gibi burada da türbe yap─▒ içinde önemli yer tutar. Yana al─▒nm─▒┼č, d─▒┼ča ta┼čk─▒n, giri┼č cephesine aç─▒lan tek kubbeli mescidle ona biti┼čik minareden olu┼čan tasar─▒m─▒n tekrar─▒ 1260-1265 tarihli, yine Sâhib Ata taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lan Konya ─░nce Minareli Medrese'de görülmektedir. ─░ki ┼čerefeli minare, medrese mimarisi içinde ilk defa burada ortaya ç─▒kt─▒ktan sonra ─░nce Minareli'de tekrar denenmi┼čtir. Ayr─▒ca zaman─▒nda medresenin kar┼č─▒s─▒nda yer ald─▒─č─▒ bilinen çe┼čme de Sâhib Ata'n─▒n yapt─▒rd─▒─č─▒ iki yap─▒dan, Konya'da kendi ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan camisi ile Sivas Gökmedrese'deki uygulamalarla onun yapt─▒rd─▒─č─▒ eserlerde ortaya ç─▒kan yeni bir özelliktir. Bu sebeple Ak┼čehir'deki külliyeden, Selçuklu mimarisinde türünün ender örneklerinden biri kabul edilen çe┼čmenin günümüze ula┼čmam─▒┼č olmas─▒ büyük kay─▒pt─▒r.


Kadrosu

Mezunlar─▒

Fihrist 
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 30.10.2015



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...