f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Nakka┼čanlar (Cemaati Nakka┼čani Hassa)

 E─čitim Kurumu Detay─▒ No : E- 2073  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi E─čitim Dili ┼×ehir / ├ťlke
Bo┼č /
├ľzellik T├╝r├╝
Kitap Sanatlar─▒  Osmanl─▒ Sanat Kurumlar─▒ 
Adres Web
,
       
Kurum No: 2073 Hit : 2348 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Kuruma ait Dergileri K├╝t├╝phaneleri Fak├╝lteleri ├ťniversitesi ─░lgili Kurumlar Tezler


E─čitim Kurumuna ait Dergiler

E─čitim Kurumuna ait K├╝t├╝phaneler

E─čitim Kurumuna Ait Akademik Birimler

Universite 

ilgili kurumlar 

E─čitim Kurumuna ait Tezler

├ľzeti

Hakk─▒nda Bilgi

Nakka┼čanlar - Cem├óat-─▒ Nakk├ó┼č├ón-─▒ H├óssa

Ehl-i Hiref te┼čkilat─▒ i├žinde en fazla sanatk├ór─▒ b├╝nyesinde bar─▒nd─▒ran ÔÇťcem├óat-─▒ nakk├ó┼č├ón-─▒ h├óssaÔÇŁ, gerek i┼č yo─čunlu─ču gerekse sanatk├órlar─▒n─▒n ├╝rettikleri eserlerin niteli─či a├ž─▒s─▒ndan kurum i├žinde en ├Ânemli b├Âl├╝k olmu┼čtur.
Bu b├Âl├╝k i├žerisinde bir el yazmas─▒ndaki veya alb├╝mdeki minyat├╝rleri yapan sanat├ž─▒lar, m├╝rekkep ve f─▒r├žayla desen ├žizen siyah kalem ustalar─▒, kitaplar─▒n tezhiplerini yapan m├╝zehhipler, portre sanat├ž─▒lar─▒ ve duvara monte edilecek ├žinilerin veya kalemi┼či s├╝slemelerin desenlerini ├žizen sanat├ž─▒lar bulunmaktayd─▒.

Fatih devrinden itibaren saraya ba─čl─▒ bir nakka┼čhanenin var oldu─ču bilinmekle beraber, g├╝n├╝m├╝ze ula┼čan belgelere dayan─▒larak II. BayezidÔÇÖin saltanat y─▒llar─▒nda bu b├Âl├╝─č├╝n daha kurumsal bir yap─▒ya kavu┼čmu┼č oldu─ču s├Âylenebilmektedir.
Ana g├Ârevleri saray k├╝t├╝phanesi i├žin haz─▒rlanan el yazmalar─▒n─▒n tezhip ve minyat├╝rlerini yapmak olan nakka┼člar b├Âl├╝─č├╝, bunun d─▒┼č─▒nda sarayla ilgili ├že┼čitli e┼čyalar ve mimari yap─▒lar olmak her t├╝rl├╝ eserin s├╝sleme tasar─▒m─▒ndan sorumluydular.

Bu anlamda saray nakka┼čhanesinde el yazmas─▒ eserler ├╝zerinde m├╝zehhiplik, musavvirlik,cetvelke┼člik ve renkzenlik gibi faaliyetler yap─▒lmakla beraber, ah┼čap, madeni gibi farkl─▒ malzemelerden ├že┼čitli ta┼č─▒nabilir e┼čyan─▒n s├╝slemeleri de yap─▒lmaktayd─▒.

Ayr─▒ca Ehl-i HirefÔÇÖe ba─čl─▒ farkl─▒ sanat b├Âl├╝kleri taraf─▒ndan haz─▒rlanan ├žad─▒rlar, ota─člar, hal─▒lar, kuma┼člar ve ├žiniler gibi sarayda kullan─▒lan ├že┼čitli objelerin desen tasar─▒m─▒n─▒ olu┼čturmak yine nakka┼člar b├Âl├╝─č├╝ndeki sanat├ž─▒lara d├╝┼čmekteydi.

Ayr─▒ca, erken d├Ânemlere ait baz─▒ de─čerli el yazmalar─▒n─▒n onar─▒m─▒n─▒ yapmak da saray nakka┼člar─▒n─▒n g├Ârevleri aras─▒ndayd─▒. ├ľrne─čin, h.745/m.1344-45 tarihinde ├╝nl├╝ hattat Abdullah Sayrafi hatt─▒yla yaz─▒lm─▒┼č KuranÔÇÖ─▒n cildinin, tezhiplerinin ve hatt─▒n─▒n y─▒pranm─▒┼č b├Âl├╝mleri, Kanuni d├Ânemi saray nakka┼čhanesi sanat├ž─▒lar─▒ taraf─▒ndan yenilenmi┼č, tezhipli b├Âl├╝mlerinin onar─▒m─▒n─▒ ise d├Ânemin nakka┼čba┼č─▒ Kara Mehmed ├çelebi taraf─▒ndan ├╝stlenilmi┼čtir.

Ehl-i Hiref nakka┼člar b├Âl├╝─č├╝n├╝n di─čer ├Ânemli bir g├Ârevi ise, k├Â┼čk, kas─▒r gibi saraya ba─čl─▒ veya sultan taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lan k├╝lliye yap─▒lar─▒n─▒n kalem i┼či s├╝sleme program─▒n─▒ haz─▒rlamak ve uygulamak olmu┼čtur. ├ľrne─čin, imparatorlu─čun en an─▒tsal camilerinden biri olan S├╝leymaniye CamiiÔÇÖnde ve k├╝lliyeye ba─čl─▒ di─čer yap─▒larda ├žal─▒┼čan sanat├ž─▒lar─▒n─▒n isimlerinin kaydedildi─či masraf defterlerinde , hat, kalemi┼či, ├žini, pencere, dolap ve kap─▒ gibi ah┼čap i┼čleri, al├ž─▒ pencereler, alemlerin yald─▒zlanmas─▒ gibi i┼člerde katip, nakka┼č, ka┼čici, neccar, zerger, kazganc─▒ ve ├žilingir gibi Ehl-i Hiref b├Âl├╝klerine ba─čl─▒ sanat├ž─▒lar─▒n da bulundu─ču ve caminin bu ki┼čilerin kat─▒l─▒m─▒yla in┼ča edildi─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Bu belgeye g├Âre kubbenin, mihrab─▒n, vaiz k├╝rs├╝s├╝n├╝n ve t├╝rbenin kalemi┼či s├╝slemelerini yapan sanatk├órlardan Ehl-i HirefÔÇÖe ba─čl─▒ nakka┼člar b├Âl├╝─č├╝nden ustalar─▒n ad─▒na rastlanmaktad─▒r. Ayr─▒ca, saraya ba─čl─▒ k├Â┼čklerden kule k├Â┼čk├╝n├╝n de yine saray nakka┼člar─▒ taraf─▒ndan bezendi─či bilinmektedir. K├Â┼čk├╝n duvarlar─▒ saray nakka┼čba┼č─▒ L├╝tfi A─čaÔÇÖn─▒n denetimi alt─▒nda ├žal─▒┼čan se├žkin bir nakka┼č grubu taraf─▒ndan bezenmi┼čtir. On d├Ârt nakka┼č, kule kasr─▒n─▒n yukar─▒s─▒ndaki yeni k├Â┼čk├╝ resimlemek i├žin toplam bin k─▒rk iki i┼č g├╝n├╝ ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Her birine g├╝nde alt─▒ ak├že ├Âdenmi┼č, ser nakk├ó┼č├«n L├╝tfi A─ča, ba┼čyard─▒mc─▒s─▒ (hal├«fe-i nakk├ó┼č├«n) Ali ├çelebi ile Osman, Ali Bey, ─░brahim ve Ayas adl─▒ sanat├ž─▒lar her biri seksen alt─▒ g├╝n ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Di─čer sanat├ž─▒lar da ayn─▒ ├╝cret kar┼č─▒l─▒─č─▒nda elli be┼č ile yetmi┼č i┼č g├╝n├╝ ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒r.

Di─čer Ehl-i Hiref b├Âl├╝kleri gibi nakka┼člar b├Âl├╝─č├╝n├╝n sanat├ž─▒ say─▒lar─▒ da, devletin ekonomik g├╝c├╝ne ve saray─▒n ihtiyac─▒na ba─čl─▒ olarak her d├Ânem de─či┼čiklik g├Âsterebilmekteydi. 16. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda say─▒lar─▒ otuz ile k─▒rk aras─▒nda de─či┼čen nakka┼člar b├Âl├╝─č├╝, bu y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒nda y├╝z├╝n ├╝zerinde sanatk├ór bar─▒nd─▒rmaktad─▒r. B├Âl├╝─č├╝n en kalabal─▒k oldu─ču tarih olan h.1005/m.1596-97 tarihindeki Ehl-i Hiref maa┼č defterinde nakka┼člar─▒n say─▒s─▒ y├╝z yirmi dokuz olarak kaydedilmi┼čtir. ─░mparatorlu─čun yo─čun mimari yap─▒ faaliyetlerinin ve saray i├žin ├╝retilen eserlerin fazlaca oldu─ču bu d├Ânemde saray nakka┼čhanesinde y├╝z├╝n ├╝zerinde sanatk├ór─▒n bulunmu┼č olmas─▒ akla yatk─▒n gelmektedir.

17. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒ndan itibaren saray at├Âlyesindeki nakka┼č say─▒s─▒ yava┼č yava┼č d├╝┼čmeye ba┼člay─▒p k─▒rklara inmekte, y├╝zy─▒l─▒n sonunda ise, h.1099/m.1687-88 tarihli maa┼č defterinde, dokuz sanat├ž─▒n─▒n kayd─▒ g├Âr├╝lmektedir.  H.1211/m.1796-97 tarihli son maa┼č defterine kadar b├Âl├╝kteki sanat├ž─▒ say─▒lar─▒ bu civarda devam etmi┼čtir. Di─čer sanat b├Âl├╝klerinde de g├Âr├╝len bu d├╝┼č├╝┼č├╝n sebebi, s├Âz konusu d├Ânemde devletin mali g├╝c├╝nde beliren azalmalara paralel olarak sanata ay─▒rd─▒─č─▒ b├╝t├ženin de azalmas─▒na ba─članabilmektedir.

Ehl-i Hiref te┼čkilat─▒yla ilgili belgelerden Fatih d├Ânemine tarihlenen bir ├Ârnek hen├╝z a├ž─▒─ča ├ž─▒kmam─▒┼č olmakla beraber, bu d├Ânemde ─░stanbulÔÇÖda ve ├Âncesinde EdirneÔÇÖde saray i├žin ├╝retim yapan bir nakka┼čhanenin var oldu─ču o d├Âneme ait eserlerin ortak ├╝slup ├Âzelliklerinden ve maa┼č defterlerine d├╝┼č├╝len baz─▒ notlardan anla┼č─▒lmaktad─▒r. Fatih devrinde saray nakka┼čhanesinde ├žal─▒┼čm─▒┼č ├Ânemli ustalardan biri olan Baba Nakka┼č hakk─▒nda g├╝n├╝m├╝ze az say─▒da belge ula┼čm─▒┼čt─▒r. Osmanl─▒ sanat─▒nda Baba Nakka┼č ├╝slubu ad─▒ verilen yeni bir ├╝slubun yarat─▒c─▒s─▒ olan sanat├ž─▒n─▒n eserleri o d├Ânem i├žinde mimariden k├╝├ž├╝k el sanatlar─▒na bir├žok sanat alan─▒n─▒ etkileyerek ekol yaratm─▒┼čt─▒r.

II. Bayezid d├Âneminde ise ┼čeyh Hamdullah gibi ├Ânemli bir hattat─▒n yazd─▒─č─▒ KuranÔÇÖlar─▒ en iyi ┼čekilde bezemek ad─▒na tezhip sanat─▒nda bir ilerleme g├Âr├╝lmektedir. Bu d├Âneme tarihlendirilen bir maa┼č defteri mevcut olmakla beraber, bu defterde sanat├ž─▒ isimleri ve yevmiyeleri tek tek verilmemi┼č,sadece b├Âl├╝k adlar─▒, ├žal─▒┼čanlar─▒n say─▒s─▒ ve toptan ├Âdenen ├╝cret kaydedilmi┼čtir.
1526 tarihli mevacib tefti┼č defterinde II. Bayezid d├Âneminde te┼čkilata kat─▒ld─▒klar─▒ y├Ân├╝nde verilen bilgilerden ve g├╝n├╝m├╝ze ula┼čan eserlerdeki sanat├ž─▒ imzalar─▒ndan d├Ânemin saray sanatk├órlar─▒yla ilgili bilgi edinilebilmektedir. Hasan b. Mehmed, Melek Ahmed Tebrizi, Hasan b. Abd├╝lcelil, Turmu┼č b. Hayreddin, Evranos, ├ťveys b. Ahmed, Bayram b. Dervi┼č, ─░brahim b. Ahmed, Mehmed b. Bayram, Ali, Fazlullah, Mehmed b. Melek Ahmed, bir ba┼čka Ali ve Hasan b. Abdullah d├Ânemin kitap sanat─▒na katk─▒da bulunan saray sanatk├órlar─▒ aras─▒ndad─▒r. ├ľzellikle ├╝nl├╝ m├╝zehhip Bayram b. Dervi┼čÔÇÖin 1498-1554 y─▒llar─▒ aras─▒nda saray nakka┼čhanesinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ imzal─▒ eserlerinden de anla┼č─▒lmaktad─▒r.

Saray nakka┼čhanesinin en verimli d├Ânemi olan 16. y├╝zy─▒la gelindi─činde, Kanuni devrinin ├╝nl├╝ ustalar─▒ aras─▒nda ba┼čta nakka┼čba┼č─▒ unvanl─▒ ┼×ah Kulu say─▒lmaktad─▒r. Saz yolu olarak bilinen ├╝slubun yarat─▒c─▒ olan sanat├ž─▒ hakk─▒nda Ehl-i Hiref maa┼č defterlerinden ├Ânemli bilgiler edinilebilmektedir. Osmanl─▒ sanat─▒na getirdi─či yeni ├╝slupta yapt─▒─č─▒ kalem-i siyah├« tekni─čindeki eserler nedeniyle maa┼č defterlerine ressam olarak kaydedilen ┼×ah Kulu, ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n baz─▒lar─▒na imzas─▒n─▒ da atm─▒┼čt─▒r.

Saray nakka┼čhanesinin bir di─čer ├╝nl├╝ ustas─▒ olan M├╝zehhip Karamemi de yine bu d├Ânemde eserler vermi┼čtir. ┼×ah KuluÔÇÖnun ├Â─črencisi olan Karamemi de ustas─▒ gibi Osmanl─▒ sanat─▒na farkl─▒ ├╝sluplar katan ve bu anlamda ekol yaratan ├Ânemli bir sanatk├órd─▒r. Karamemi, klasik tarzdaki stilize bitkisel motiflerin yan─▒na g├╝l, s├╝mb├╝l ve lale gibi naturalist ├╝sluptaki ├ži├žek motiflerini de katarak kendi tarz─▒n─▒ yaratm─▒┼čt─▒r.

16. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒nda minyat├╝r sanat─▒nda saray i├žin ├Ânemli eserler haz─▒rlam─▒┼č olan ├╝nl├╝ sanatk├órlardan biri de Nakka┼č OsmanÔÇÖd─▒r. 1566-1596 aras─▒na tarihli maa┼č defterlerinde ve saray i├žin haz─▒rlanan k├Â┼čk ve kas─▒r gibi yap─▒larla ilgili belgelerde ad─▒ ge├žen Nakka┼č Osman, s├Âz konusu d├Ânemde ├Âzellikle ┼čehn├óme t├╝r├╝ eserlerin resimlenmesinde nakka┼čba┼č─▒ olarak g├Ârev yapm─▒┼čt─▒r. Bu eserlerin kompozisyon tasar─▒m─▒n─▒ haz─▒rlayan sanat├ž─▒n─▒n ad─▒ s├Âz konusu el yazmalar─▒nda ve bu yazmalarla ilgili belgelerde ge├žmektedir.

16.y├╝zy─▒l sonu-17.y├╝zy─▒l ba┼člar─▒nda saray at├Âlyesinde ├žal─▒┼čan nakka┼člar aras─▒nda ├Ânemli bir yere sahip olan bir di─čer minyat├╝r sanat├ž─▒s─▒ ise Nakka┼č HasanÔÇÖd─▒r. Sanatk├ór saray at├Âlyesindeki g├Ârevinin yan─▒ s─▒ra, anahtar o─član─▒, d├╝lbend gulam─▒, kap─▒c─▒ba┼č─▒, yeni├žeri a─čas─▒, Rumeli beylerbeyi, vezir ve sadaret kaymakam─▒ gibi ├že┼čitli g├Ârevlerde de bulunmu┼čtur. Farkl─▒ tarzdaki resim ├╝slubuyla ├╝nlenmi┼č olan Nakka┼č HasanÔÇÖ─▒n saray i├žin ba┼čta Siyer-i Nebi olmak ├╝zere ├Ânemli eserlerin minyat├╝rlerini haz─▒rlam─▒┼č oldu─ču bilinmektedir. Bunlardan biri olan Sultan III. MehmedÔÇÖin E─čri SeferiÔÇÖnin anlat─▒ld─▒─č─▒, ┼čehn├ómeci Talikiz├óde Suphi ├çelebi taraf─▒ndan T├╝rk├že kaleme al─▒nm─▒┼č E─čri Fetihn├ómesi adl─▒ eserin tasvirlerinin ona ait oldu─ču, eserin sonunda belirtilmi┼čtir.

Nakka┼č Hasan, I. Ahmed Tu─čras─▒ÔÇÖn─▒n bezenmesi ile Ahmed Karahisari taraf─▒ndan yaz─▒m─▒ ba┼član─▒p, manevi evlad─▒ ve ├Â─črencisi Hasan ├çelebi taraf─▒ndan tamamlanan, Topkap─▒ Saray─▒ M├╝zesi koleksiyonunda muhafaza edilen b├╝y├╝k ebattaki KurÔÇÖan-─▒ KerimÔÇÖin tezhiplenmesinde de g├Ârev alm─▒┼čt─▒r. Bu eserin haz─▒rlanmas─▒n─▒n 1584ÔÇÖde ba┼člad─▒─č─▒ ve tamamlanmas─▒n─▒n 9 y─▒l s├╝rd├╝─č├╝ 1593ÔÇÖe kadar devam eden masraflar─▒n kaydedildi─či masraf defterinden anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak padi┼čaha sunulmas─▒n─▒n 1596ÔÇÖda ger├žekle┼čti─či bir inÔÇÖam defteriyle belirlenmi┼čtir. ─░nÔÇÖam defterindeki kay─▒tlardan eserin tezhiplenmesinin Nakka┼č Hasan, Mustafa M├╝zehhib ve d├Ârt ├Â─črencisi taraf─▒ndan yap─▒ld─▒─č─▒ sonucu ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r.

17. y├╝zy─▒l defterlerinin kay─▒tlar─▒nda isimleri bulunan Mustafa b. Mehmed ile Dervi┼č Mehmed adl─▒ m├╝zehhiplerin eserleri g├╝n├╝m├╝ze ula┼čm─▒┼čt─▒r. Ehl-i hiref kay─▒tlar─▒ndan 1623 y─▒l─▒na kadar ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ anla┼č─▒lan Mustafa b. Mehmed adl─▒ m├╝zehhibe ait saz ├╝slubundaki yapraklara sar─▒lm─▒┼č s├╝l├╝n ku┼ču resmi, Saray koleksiyonundaki 18. y├╝zy─▒lda d├╝zenlenmi┼č bir murakkan─▒n i├žinde yer al─▒r. Sanat├ž─▒ imzas─▒n─▒ armudi bi├žimde madalyonun i├žine gizleyerek alt─▒nla renklendirmi┼čtir.  1698, 1699 ve 1700 tarihli ehl-i hiref maa┼č defterlerinde ad─▒ ÔÇťMehmed M├╝ÔÇÖminÔÇŁ olarak kaydedilmi┼č Dervi┼č Mehmed adl─▒ bir m├╝zehhip taraf─▒ndan tezhiplenmi┼č bir KurÔÇÖan-─▒ Kerim Saray koleksiyonundad─▒r.  Eserin sonundaki hatime tezhibinin alt─▒nda sanat├ž─▒n─▒n imzas─▒ ÔÇťDervi┼č MehmedÔÇŁ ┼čeklindedir.

18. y├╝zy─▒la gelindi─činde Ali ├ťsk├╝dar├« gerek tezhip tasar─▒mlar─▒yla gerekse l├óke ├╝zerine yapm─▒┼č oldu─ču kompozisyonlarla saray nakka┼čhanesinin en ├Ânemli sanatk├órlar─▒ndand─▒r. 18. y├╝zy─▒l ba┼člar─▒nda d├╝zenlenmi┼č bir Harc Defterinde 1730, 1731 tarihli kay─▒tlarda ├žekmece, ├ž─▒nar dolap, tir┼če yelpaze bezeme i┼čleri i├žin ├╝stadiye paralar─▒ ├Âdenmi┼č olarak ad─▒ ge├žen rugan├« ustas─▒ ├ťsk├╝dar├« Ali ├çelebiÔÇÖnin bezedi─či imzal─▒ ve imzas─▒z ├žekmece, yaz─▒ altl─▒─č─▒, kalemdan kubur ve kitap kaplar─▒ yurt i├žinde ve d─▒┼č─▒nda ├že┼čitli m├╝zelerle ├Âzel koleksiyonlarda korunmaktad─▒r.
Bat─▒l─▒ unsurlar─▒n Osmanl─▒ sanat─▒na dahil olmaya ba┼člad─▒─č─▒ 17.-18.y├╝zy─▒llarda saray i├žin ├Ânemli eserler ├╝retmi┼č di─čer ├╝nl├╝ minyat├╝r ustalar─▒ olarak tan─▒nan Nak┼č├«, Musavvir H├╝seyin ─░stanbul├« ve Levn├«ÔÇÖnin adlar─▒na ise, g├╝n├╝m├╝ze ula┼čabilmi┼č Ehl-i hiref defterinin kay─▒tlar─▒nda rastlanmamaktad─▒r.



Kadrosu

Mezunlar─▒

Fihrist 
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 25.03.2015



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...