E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

┼×eyh Fethullah K├╝lliyesi

 E─čitim Kurumu Detay─▒ No : E- 2061  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi E─čitim Dili ┼×ehir / ├ťlke
Gaziantep / T├╝rkiye
├ľzellik T├╝r├╝
Cami, Z├óviye, Hamam, Medrese, Kastel, Hazire   K├╝lliye 
Adres Web
,
       
Kurum No: 2061 Hit : 2118 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Kuruma ait Dergileri K├╝t├╝phaneleri Fak├╝lteleri ├ťniversitesi ─░lgili Kurumlar Tezler


E─čitim Kurumuna ait Dergiler

E─čitim Kurumuna ait K├╝t├╝phaneler

E─čitim Kurumuna Ait Akademik Birimler

Universite 

ilgili kurumlar 

E─čitim Kurumuna ait Tezler

├ľzeti

Hakk─▒nda Bilgi

┼×eyh Fethullah K├╝lliyesi

GaziantepÔÇÖte XVI. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒nda in┼ča edilen k├╝lliye.
Vakfiyelerine g├Âre cami, z├óviye, hamam, medrese, kastel (bir ├že┼čit su yap─▒s─▒), haz├«re ve bir evden meydana gelmektedir. Buradaki cami, Yukar─▒ ┼×eyh Camii olarak bilinen ┼×ah Vel├« CamiiÔÇÖyle kar─▒┼čmamas─▒ i├žin ┼čerÔÇś├« mahkeme sicillerine ve baz─▒ kay─▒tlara A┼ča─č─▒ ┼×eyh Camii ad─▒yla kaydedilmi┼čtir. Mimar─▒ bilinmeyen ve kit├óbesi olmayan k├╝lliyenin b├ónisi ┼×eyh Abd├╝llatif o─člu ┼×eyh FethullahÔÇÖt─▒r. Yap─▒yla ilgili olarak b├óninin tanzim ettirdi─či 23 Receb 966 (1 May─▒s 1559) ve 1 Ramazan 971 (13 Nisan 1564) tarihli iki vakfiye ile 5 Reb├«├╝l├óhir 991 (28 Nisan 1583) tarihli bir ferman mevcuttur. K├╝lliyenin 1550ÔÇÖli y─▒llarda yapt─▒r─▒ld─▒─č─▒ tahmin edilmektedir. Evliya ├çelebi de cami, medrese ve hamamdan bahsetmekte, fakat in┼ča tarihleri konusunda bilgi vermemektedir. Caminin 15 Ramazan 1005ÔÇÖte (2 May─▒s 1597) tamir ge├žirdi─či bilinmektedir. Hamam 1957, 1960 ve 1972 y─▒llar─▒nda Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ taraf─▒ndan onar─▒lm─▒┼čt─▒r. Son olarak 1974ÔÇÖte cami tamir edilmi┼č, bu esnada son cemaat yeri camek├ónla kapat─▒lm─▒┼č, ah┼čap m├╝ezzin mahfili demir do─črama olarak yenilenmi┼č, minarenin baz─▒ ta┼člar─▒ de─či┼čtirilmi┼č, avlu ve ┼čad─▒rvan yeniden d├╝zenlenmi┼čtir.
├ť├ž taraf─▒n─▒n medrese odalar─▒yla ├ževrili oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝len avluda, g├╝n├╝m├╝zde bu mek├ónlar─▒n yerini cami g├Ârevlilerine ait betonarme ├╝├ž oda alm─▒┼čt─▒r. Avlu g├╝neyden birbirine biti┼čik cami ve z├óviye ile ku┼čat─▒lm─▒┼čt─▒r. B├ól├« Pa┼čaÔÇÖn─▒n (├Â. 900/1494-95 [?]) ad─▒yla da an─▒lan medrese Cumhuriyet d├Âneminde Orhaniye ─░lkokuluÔÇÖna d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼č ve sonradan y─▒kt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░lk in┼čas─▒n─▒n B├ól├« Pa┼čaÔÇÖdan dolay─▒ daha ├Ânce oldu─ču ileri s├╝r├╝lmekte, XVI. y├╝zy─▒l ortalar─▒nda onar─▒larak bu k├╝lliyenin bir par├žas─▒ haline getirildi─či san─▒lmaktad─▒r. Ortadan kalkan medresenin mimarisi tam olarak bilinmemektedir. Avluda yeni yap─▒lm─▒┼č bir ┼čad─▒rvan vard─▒r. Avlunun kuzeydo─ču k├Â┼česinde alt kattaki kastele birka├ž basamakla inilir. Cami ve z├óviyeyi do─čudan ve g├╝neyden haz├«reler ├ževreler. Hamam avlunun do─ču kap─▒s─▒ndan ├ž─▒k─▒nca g├Âr├╝lmekte, tonozlu bir ge├žitle z├óviyenin do─čusundaki haz├«re duvar─▒na ba─članmaktad─▒r. K├╝lliyeye dahil edilen ve vakfiyede ad─▒ ge├žen kastelin do─ču cephesine biti┼čik ev 1974ÔÇÖte y─▒kt─▒r─▒lm─▒┼č ve yerine KurÔÇÖan kursu binas─▒ in┼ča edilmi┼čtir.
Cami ile z├óviye birbirine biti┼čiktir ve kap─▒lar─▒ son cemaat yerine a├ž─▒l─▒r. Son cemaat yeri d├Ârt sivri kemer a├ž─▒kl─▒─č─▒na sahiptir. Bat─▒ duvar─▒n─▒n i├že bakan y├╝z├╝nde Bursa kemerini and─▒ran silmeli bir pencere, bu pencerenin ├╝zerinde sivri kemerli iki pencere daha bulunur. Do─ču duvar─▒nda sivri kal─▒n bir silmeyle ku┼čat─▒lan bir kap─▒, ├╝st├╝nde bir pencere altl─▒ ├╝stl├╝ iki odaya a├ž─▒l─▒r. Alttaki m├╝ezzin odas─▒d─▒r, ├╝stteki oda kap─▒s─▒ kuzeyde yer alan minarenin pabu├žlu─ču i├žindir. Bu duvar─▒n tepe noktas─▒nda Bursa kemerli iki pencere daha mevcuttur. Harimin son cemaat yerine a├ž─▒lan kuzey duvar─▒nda bat─▒dan ikinci kemer g├Âz├╝ne denk gelen harimin ta├žkap─▒s─▒, d├Ârd├╝nc├╝ kemer g├Âz├╝ne denk gelen ise z├óviyenin giri┼čidir. Harim ta├žkap─▒s─▒n─▒n iki yan─▒nda birer mihr├óbiye ile birer adet pencere vard─▒r. Buradaki bezemeler iki renkli ta┼č ge├žmeleri ve s├╝slemeleriyle kavsaralar─▒ mukarnasl─▒, be┼č kenarl─▒ mihr├óbiyelerde, pencere al─▒nl─▒klar─▒nda ve ta├žkap─▒da yo─čunla┼č─▒r. Ta├žkap─▒ siyah ve kirli sar─▒ renkli ta┼člarla ├Âr├╝lm├╝┼č, d─▒┼čtan kal─▒n kaval silmeli sivri kemerle ├ževrelenmi┼čtir. Alttaki bas─▒k kemeri iki farkl─▒ renkli ta┼člarla palmet motifleri meydana getirecek ┼čekilde ├Âr├╝l├╝d├╝r. Kavsaras─▒ u├žlar─▒ sark─▒tl─▒ mukarnaslarla dolgulanm─▒┼čt─▒r. Kap─▒ kemerinin y├╝ksekli─čine kadar dikd├Ârtgen ve kare formlu panolar sar─▒mt─▒rak renkli mermerlerle kaplanm─▒┼č, kap─▒n─▒n ├Ân├╝ne ├žok kollu y─▒ld─▒z kompozisyonlar─▒n─▒ and─▒ran renkli bir d├Â┼čeme mozaiki yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Son cemaat yerinin do─čusundaki tek ┼čerefeli minare, ├╝st k├Â┼čeleri pahlanarak sekizgene ├ževrilmi┼č y├╝ksek├že bir kaidenin ├╝zerinde dairev├« ┼čekilde y├╝kselmektedir. Cami 12,50 x 12,80 m. ├Âl├ž├╝lerindedir. Kare mek├ón yaln─▒zca mihrap ├Ân├╝nde 3,45 m. derinli─činde ta┼čma yapar. Bu sebeple camiyi tabh├óneli / z├óviyeli yap─▒lar i├žerisinde de─čerlendirenler olmu┼čtur. Fakat g├╝ney eyvan─▒ bu plan tipi i├žin ├žok s─▒─čd─▒r. Ayr─▒ca camide yan eyvanlar yer almaz. Dolay─▒s─▒yla camiyi bu plan grubunda de─čerlendirmek do─čru de─čildir. Esasen k├╝lliyede z├óviye i┼člevini yerine getiren ayr─▒ bir mek├ón mevcuttur. Cami mihrap ├Ân├╝ d─▒┼č─▒nda, mek├ón─▒n merkezindeki sekizgen bir ayaktan da─č─▒larak her cephenin ortas─▒ndaki iki┼čer g├Âmme ayak ├╝zerine oturan ve ├ódeta ┼čemsiye bi├žimini and─▒ran e┼č merkezli yelpaze tonozla ├Ârt├╝lm├╝┼čt├╝r. Bu tip ├Ârt├╝ sisteminin daha basit uygulamalar─▒na ├Ânceki baz─▒ mezar an─▒tlar─▒nda rastlanmakla birlikte ┼×eyh Fethullah CamiiÔÇÖndeki gibi geli┼čmi┼č bir ├Ârne─či sonraki tarihlerde de g├Âr├╝lmez. ─░stanbul Merdivenk├ÂyÔÇÖde bulunan Bekta┼č├« TekkesiÔÇÖndeki (XIX. y├╝zy─▒l) uygulama da bu camidekine g├Âre daha basittir. Dolay─▒s─▒yla cami, ├╝st ├Ârt├╝s├╝n├╝n bi├žimiyle Anadolu T├╝rk mimarisinde ve ├Âzellikle Osmanl─▒ mimarisinde farkl─▒ bir yere sahiptir. Mihrap ├Ân├╝ ├ž─▒k─▒nt─▒s─▒ da ├žapraz ve be┼čik tonozun birle┼čiminden olu┼čan de─či┼čik bir tonozla ├Ârt├╝lm├╝┼čt├╝r. Caminin tamam─▒n─▒ g├╝n├╝m├╝zde d─▒┼čar─▒dan kiremit kapl─▒ k─▒rma bir ├žat─▒ ├Ârter. Harimin bat─▒ duvar─▒nda ├╝├ž, g├╝ney duvar─▒nda ikisi mihrap ├Ân├╝nde, ikisi yanlarda, do─ču duvar─▒nda z├óviyeye a├ž─▒lan kap─▒n─▒n sa─č─▒nda iki, solunda bir ve kuzeydeki son cemaat yerinde iki olmak ├╝zere toplam on bir pencere bulunur. Pencerelerin hepsi i├žten sivri kemerli al─▒nl─▒kl─▒, d─▒┼čtan dikd├Ârtgen s├Âveli olup al─▒nl─▒klar─▒ soyut bitkisel motiflerle bezelidir. Duvarlar g├╝ney ve bat─▒ y├Ânlerinden ikisi alt─▒ k├Â┼čeli, ├╝├ž├╝ yuvarlak be┼č adet payandayla desteklenmi┼čtir. Harimin g├╝neydo─ču k├Â┼česinde duvar kal─▒nl─▒─č─▒ i├žinde tekne tonoz ├Ârt├╝l├╝, k├╝├ž├╝k boyutlu bir itik├óf h├╝cresi yer al─▒r.
─░├ž mek├ónda bezemenin en yo─čun g├Âr├╝ld├╝─č├╝ yerler ta┼č mihrap ve minberdir. Yar─▒m daire kesitli bir ni┼čten ibaret mihrap renkli ta┼člarla s├╝slenmi┼čtir. Mihrap ni┼či ├╝zengi ta┼č─▒ seviyesinde bir s─▒ra mukarnasla zenginle┼čtirilmi┼č, ni┼čin k├Â┼čelikleri bitkisel s├╝slerle bezenmi┼č ve bu b├Âl├╝mlere birer kabara yerle┼čtirilmi┼čtir. Ni┼čin i├žinde renkli ta┼člarla zikzak, dama ta┼č─▒ ve kelebek benzeri motifler yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Mihrap ni┼činin etraf─▒ kare ve dikd├Ârtgen formlu, renkli ta┼č kompozisyonlu panolarla ├ževrelenmi┼č, kit├óbeli─či bo┼č b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Minberde renkli ta┼č i┼č├žili─či bir kompozisyon olu┼čturma kayg─▒s─▒ olmaks─▒z─▒n kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Mihrap ve minberdeki bu uygulamalar Meml├╝k s├╝sleme sanat─▒yla benzerlikler g├Âsterir. Camiyi g├╝neyden, z├óviyeyi do─čudan ve g├╝neyden haz├«reler ├ževreler. ┼×eyh Fethullah caminin g├╝neyindeki haz├«rede a├ž─▒k bir mezarda g├Âm├╝l├╝d├╝r. Bu haz├«re halk aras─▒nda ┼×─▒h Oca─č─▒ diye an─▒l─▒r. Z├óviyenin do─čusundaki haz├«rede Kurtulu┼č Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda Frans─▒z ku┼čatmas─▒nda ┼čehid d├╝┼čen baz─▒ ├Ânemli ┼čahsiyetler g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r.
Do─čusundan camiye biti┼čik olan z├óviye 6,80 x 6,60 m. ├Âl├ž├╝lerinde bir zikir meydan─▒ ile meydan─▒n g├╝neyinde iki, kuzeyinde bir odaya sahiptir. Zikir meydan─▒ ortadaki kare kesitli bir aya─ča oturan yelpaze tonozla ├Ârt├╝l├╝d├╝r. Z├óviye biti┼či─čindeki camiye ve son cemaat mek├ón─▒na iki kap─▒yla a├ž─▒l─▒r. Camiye ve do─čusundaki haz├«reye a├ž─▒lan iki┼čerden d├Ârt penceresi bulunmaktad─▒r. Zikir mek├ón─▒n─▒n k─▒ble duvar─▒nda bir mihr├óbiye, mihr├óbiyenin her iki yan─▒nda arkas─▒nda mevcut iki itik├óf odas─▒na a├ž─▒lan birer kap─▒ yer al─▒r. Meydan─▒n kuzeydo─ču k├Â┼česinde bir ba┼čka itik├óf h├╝cresi vard─▒r. Odalar dikd├Ârtgen planl─▒d─▒r ve aynal─▒ tonozla ├Ârt├╝l├╝d├╝r. Kuzeydo─ču k├Â┼česindeki oda do─čusundaki bir pencereyle haz├«reye, g├╝neyindeki bir pencereyle zikir mek├ón─▒na ve kuzeyindeki bir kap─▒yla giri┼č dehlizine a├ž─▒l─▒r. Bug├╝n zikir meydan─▒ mescid, g├╝neydeki iki oda depodur, kuzeydeki giri┼č dehlizine bir kap─▒yla a├ž─▒lan ├╝├ž├╝nc├╝ oda ise m├╝ezzine aittir.
Do─ču-bat─▒ do─črultusunda ele al─▒nan hamam sokak kotu y├╝kselince k─▒smen yol seviyesinin alt─▒nda kalm─▒┼čt─▒r. Basamaklarla ula┼č─▒lan kare planl─▒, ayd─▒nl─▒k fenerli kubbeyle ├Ârt├╝l├╝ so─čuklukta bir havuz yer almaktad─▒r. So─čuklu─čun do─ču duvar─▒ndaki kap─▒dan be┼čik tonozla ├Ârt├╝l├╝ ─▒l─▒kl─▒─ča ge├žilir. Il─▒kl─▒─č─▒n g├╝neybat─▒ k├Â┼česinde ustural─▒k mek├ón─▒, kuzeybat─▒ k├Â┼česinde hel├ó bulunur. Her iki mek├ón i├žten mukarnaslarla bezeli kubbeyle ├Ârt├╝l├╝d├╝r. Il─▒kl─▒─č─▒n do─ču duvar─▒ndaki kap─▒dan kare planl─▒, ├╝├ž eyvanl─▒, k├Â┼če odal─▒, zemininde sekizgen g├Âbek ta┼č─▒ olan, ayd─▒nl─▒k fenerli kubbeyle ├Ârt├╝l├╝ s─▒cakl─▒─ča girilir. Eyvanlar─▒n hepsi tonozla ├Ârt├╝l├╝d├╝r. Yaln─▒zca do─ču eyvan─▒n─▒n arkas─▒nda y─▒ld─▒z tonozla ├Ârt├╝l├╝ bir birim daha yer al─▒r. K├Â┼če odalar─▒ndan g├╝neybat─▒daki dikd├Ârtgen planl─▒ olup kubbeyle ve be┼čik tonozla ├Ârt├╝l├╝d├╝r. Kuzeybat─▒ odas─▒ kubbelidir. Kuzeydo─ču ve g├╝neydo─ču k├Â┼če odalar─▒ sekizgen planl─▒d─▒r ve kubbelidir. S─▒cakl─▒─č─▒n do─čusunda be┼čik tonozlu, kuzey-g├╝ney do─črultulu k├╝lhan birimi yer al─▒r. Hamam bug├╝n olduk├ža bak─▒ms─▒zd─▒r.
Avludan biri g├╝neyde, di─čeri kuzeyde iki merdivenle inilerek ula┼č─▒lan kastel ÔÇťLÔÇŁ bi├žiminde bir plana sahiptir. Ortada, 13 x 14,15 m. ├Âl├ž├╝lerindeki kastelin ├╝zerini ÔÇťLÔÇŁ ┼čekilli bir ayakla dikd├Ârtgen ┼čekilli bir p├óyeye oturan tonozlar ├Ârtmektedir. Kastelin kuzey bat─▒daki mek├ón─▒n─▒n ├╝zeri a├ž─▒kt─▒r. Bu b├Âl├╝m├╝n bat─▒ duvar─▒na biti┼čik bir oturma sekisi ve zemininde bir havuzu bulunmaktad─▒r. Havuzlar abdest almak ve ├žama┼č─▒r y─▒kamak i├žin d├╝zenlenmi┼čtir. G├╝ney b├Âl├╝m├╝ ├╝├ž adet ├žapraz tonozla, do─čudaki kuzey-g├╝ney do─črultulu on adet hel├ón─▒n a├ž─▒l-d─▒─č─▒ koridorsa be┼čik tonozla ├Ârt├╝l├╝d├╝r. Bu tonozu merkezinden dik ┼čekilde bir be┼čik tonoz keser. Kastelin g├╝neybat─▒s─▒nda kuzeybat─▒ k├Â┼česindeki gibi bat─▒ y├Ân├╝nden gelen sular─▒n d├Âk├╝ld├╝─č├╝ bir havuz g├Âr├╝l├╝r. Her iki havuzun suyu kanallarla birle┼čerek hel├ólara ula┼čmaktad─▒r. Kastelin g├╝-neydo─ču k├Â┼česinde bulunmas─▒ gereken ve bir ├že┼čit gus├╝lh├óne olan ÔÇť├žimeceklikÔÇŁ (├žimeklik) bug├╝n mevcut de─čildir. ┼×eyh Fethullah K├╝lliyesi renkli ta┼č s├╝slemeleri bak─▒m─▒ndan Meml├╝k sanat─▒yla, camide g├Âr├╝len ├╝st ├Ârt├╝ y├Ân├╝nden Sel├žuklu mimarisiyle benzerli─či olan ve farkl─▒ yap─▒lar─▒ b├╝nyesinde bar─▒nd─▒ran bir eserdir


 


Kadrosu

Mezunlar─▒

Fihrist 
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 4.12.2014



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...