f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

┼×eriyye Ve Evkaf Vekaleti

 E─čitim Kurumu Detay─▒ No : E- 2060  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi E─čitim Dili ┼×ehir / ├ťlke
1920 Ankara / T├╝rkiye
├ľzellik T├╝r├╝
Bakanl─▒k  Nezaret-Bakanl─▒k 
Adres Web
,
       
Kurum No: 2060 Hit : 2265 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Kuruma ait Dergileri K├╝t├╝phaneleri Fak├╝lteleri ├ťniversitesi ─░lgili Kurumlar Tezler


E─čitim Kurumuna ait Dergiler

E─čitim Kurumuna ait K├╝t├╝phaneler

E─čitim Kurumuna Ait Akademik Birimler

Universite 

ilgili kurumlar 

E─čitim Kurumuna ait Tezler

├ľzeti

Hakk─▒nda Bilgi

┼×eriyye Ve Evkaf Vek├óleti

Mill├« M├╝cadele d├Âneminde ┼čeyh├╝lisl├óml─▒kla Evkaf-─▒ H├╝m├óyun Nez├óretiÔÇÖni temsilen AnkaraÔÇÖda kurulan bakanl─▒k.
II. Mahmud taraf─▒ndan 1826ÔÇÖda tesis edilen Evkaf-─▒ H├╝m├óyun Nez├óreti de─či┼čik birim ve ki┼čilerin y├Ânetti─či vak─▒flar─▒ zaman i├žinde kendi ├žat─▒s─▒ alt─▒nda toplam─▒┼čt─▒r. ├ľnceleri Meclis-i V├╝kel├ó ├╝yesi olmayan bu nez├óret 1838ÔÇÖde h├╝k├╝mete dahil edilmi┼čtir. Faaliyet ve ilgi alan─▒ son derece geni┼č olan Evkaf-─▒ H├╝m├óyun Nez├óreti imparatorlu─čun sonuna kadar varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝ren en ├Ânemli kurumlardan biridir (bk. EVKAF-─▒ h├╝m├óyun NEZ├éRETt). Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin
I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ard─▒ndan yenik say─▒l─▒p ─░stanbulÔÇÖun ve ├╝lkenin de─či┼čik yerlerinin i┼čgal alt─▒na girmesi neticesinde AnadoluÔÇÖda Mill├« M├╝cadele ba┼člam─▒┼č, M├«s├ók-─▒ Mill├«yi il├ón eden Osmanl─▒ Mebusan MeclisiÔÇÖnin da─č─▒lmas─▒ sonucunda AnkaraÔÇÖda bir meclisin a├ž─▒lmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č ve da─č─▒lan Osmanl─▒ Mebusan MeclisiÔÇÖnden AnadoluÔÇÖya ge├žen ├╝yelerin de yer ald─▒─č─▒ bu meclis 23 Nisan 1920ÔÇÖde a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. 2 May─▒s 1920ÔÇÖde ├ž─▒kar─▒lan bir kanunla olu┼čturulan on bir ki┼čilik ─░cra Vekilleri HeyetiÔÇÖnin birinci s─▒ras─▒nda ┼čeyh├╝lisl├óml─▒kla Evkaf-─▒ H├╝m├óyun Nez├óretiÔÇÖnin g├Ârevlerini ├╝stlenen ┼×erÔÇśiyye ve Evkaf Vek├óleti yer almaktayd─▒ (D├╝stur, ├ť├ž├╝nc├╝ tertip, I, 6). Bu d├╝zenlemeyle birlikte din├« m├╝esseselerle fetva kurumu ve vak─▒flar gibi ├Ânemli iki faaliyet alan─▒ ayn─▒ kurumun ├žat─▒s─▒ alt─▒nda birle┼čtirilmi┼č oluyordu.
─░lk ┼×erÔÇśiyye ve Evkaf Vekili Mustafa Fehmi Efendi (Ger├žeker) olup 27 Nisan 1922ÔÇÖ- ye kadar g├Ârev yapt─▒. Bu tarihten sonra bir s├╝re h├╝k├╝met kararlar─▒ndaki ┼×erÔÇśiyye ve Evkaf Vek├óleti k─▒sm─▒nda herhangi bir ismin yer almamas─▒ bu makam─▒n bir s├╝re bo┼č kald─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. 21 Haziran tarihli kararn├ómede ise vekil olarak Abdullah AzmiÔÇÖnin (Torun) ismi vard─▒r. Ard─▒ndan bu g├Âreve s─▒ras─▒yla Konya milletvekili Mehmed Vehbi (├çelik), Konya milletvekili Musa K├óz─▒m (G├Âksu) ve son olarak Saruhan milletvekili Mustafa Fevzi (Sarhan) efendiler getirildi. Bir ara Mustafa Fevzi EfendiÔÇÖye Adliye Vekili Seyyid Bey vek├ólet etti. Bu vekiller ─░ttihat ve Terakk├« F─▒rkas─▒ mensubu olup Mill├« M├╝cadeleÔÇÖye aktif bi├žimde kat─▒lm─▒┼čt─▒. D├Ârt y─▒ldan k─▒sa s├╝ren ser├╝veninde be┼č vekilin g├Ârev yapm─▒┼č olmas─▒, o d├Ânemlerin istikrars─▒zl─▒─č─▒n─▒n bir tezah├╝r├╝ olarak de─čerlendirilebilir.
2 May─▒s 1920 tarihinde vek├óletin kurulu┼čundan 1 Kas─▒m 1922ÔÇÖde saltanat─▒n kald─▒r─▒lmas─▒na kadar ge├žen s├╝re i├žerisinde ayn─▒ i┼člerle g├Ârevli ├╝├ž ayr─▒ kurum mevcuttu: ─░stanbulÔÇÖda ┼čeyh├╝lisl├óml─▒k ve Evkaf-─▒ H├╝m├óyun Nez├óreti, AnkaraÔÇÖda her ikisinin g├Ârevini uhdesinde birle┼čtiren ┼×erÔÇśiyye ve Evkaf Nez├óreti. ├ťlkenin ├Ânemli bir k─▒sm─▒n─▒n i┼čgal alt─▒nda olmas─▒, sava┼č─▒n devam etmesi ve bu iki ba┼čl─▒ y├Ânetimin sorunlar ├ž─▒karmas─▒ y├╝z├╝nden vek├ólet bu d├Ânemde fazla bir varl─▒k g├Âsteremedi. B├╝y├╝k Millet Meclisi 30 Ekim 1922 tarihinde Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin sona erdi─či, yeni T├╝rkiye h├╝k├╝metinin onun yerini ald─▒─č─▒ ve padi┼čahl─▒─č─▒n kald─▒r─▒ld─▒─č─▒ y├Ân├╝nde bir karar ald─▒ (D├╝stur, ├ť├ž├╝nc├╝ tertip, III, 99). Bu kararla saltanat─▒n kald─▒r─▒ld─▒─č─▒ il├ón edilmi┼č oldu. ┼×erÔÇśiyye ve Evkaf Vek├óleti, yirmi g├╝n sonra ─░stanbulÔÇÖdaki vak─▒f hizmetlerinin ─░stanbul Vak─▒flar M├╝d├╝rl├╝─č├╝ vas─▒tas─▒yla y├╝r├╝t├╝lece─čini bir telgrafla valili─če bildirdi. Ayr─▒ca ilga edilen Evkaf-─▒ H├╝m├óyun Nez├óreti b├╝nyesindeki Kuy├╗d-─▒ Kad├«me, Hukuk M├╝┼čavirli─či, Nukud-─▒ Mevkufe ile Orman ve Ar├óz├«-i Mevkufe gibi m├╝d├╝rl├╝kleri vek├óletin birer ┼čubesi haline getirdi. M├╝esses├ót-─▒ Hayriyye ve ─░lmiyye ile Evkaf M├╝zesiÔÇÖni ge├žici olarak ─░stanbul Vak─▒flar M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖ- ne ba─člad─▒. ─░stanbul ve civar─▒ndaki memurlar─▒n sicil ├Âzetleriyle maa┼č listeleri, va-k─▒flara ait demirba┼č e┼čya ve vak─▒f paralarla ilgili bilgi verilmesini, nakit paralar─▒n AnkaraÔÇÖya g├Ânderilmesini istedi. Evkaf-─▒ H├╝m├óyun Nez├óretiÔÇÖnden intikal eden vak─▒f dairelerde ├žal─▒┼č─▒p yeni d├Ânemde a├ž─▒kta kalan memurlara bir defaya mahsus olmak ├╝zere yar─▒m maa┼č ve tayinat verilmesini kararla┼čt─▒rd─▒. Merkezde vekilin maiyetinde bir ba┼čkan ve iki ├╝yeden olu┼čan ┼×├╗r├ó-y─▒ Evkaf adl─▒ bir meclis bulunuyordu. G├Ârevi ise vek├óletin veya ba─čl─▒ dairelerin havale edece─či konular─▒ g├Âr├╝┼čmek, vak─▒f hizmetlerinin tevcih dosyalar─▒yla ihale s├Âzle┼čmelerini incelemek ve karara ba─člamakt─▒ (a.g.e., ├ť├ž├╝nc├╝ tertip, III, 106, 117). Vek├ólette ayr─▒ca HeyÔÇÖet-i Teft├«┼čiyye, Um├╗r-─▒ Hu- kuk─▒yye M├╝d├╝riyeti, Tefti┼č Kalemi, Cih├ót Kalemi, Tahsisat ve Sicil Kalemi, Muhasebe ve MeÔÇÖm├╗r├«n Kalemi, Evrak Kalemi, Merkez HeyÔÇÖet-i Fenniyye Dairesi, Ta┼čra HeyÔÇÖet-i Fenniyye Dairesi ve Evkaf-─▒ M├╝lhaka M├╝d├╝rl├╝─č├╝ gibi birimler mevcuttu.
Vak─▒flar─▒n ├Ânemli bir k─▒sm─▒n─▒n bulundu─ču ─░stanbulÔÇÖda ise hukuk m├╝┼čavirinin ba┼čkanl─▒─č─▒nda Akar├ót-─▒ Vakfiyye, Meb├ón├«-i Hayriyye, Kuy├╗d-─▒ Vakfiyye ve bir Enc├╝men-i ─░d├óre olu┼čturuldu (21 ┼×ubat 1923). G├Ârevi ilgili dairelerin m├╝zakeresini istedi─či konular─▒ g├Âr├╝┼čmek, s├╝resi dolan vak─▒flar─▒ yeniden ihale etmek, ─░stanbul ─░n┼čaat ve Tamirat M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖn├╝n yapaca─č─▒ her t├╝rl├╝ muameleleri y├╝r├╝tmekti (a.g.e., ├ť├ž├╝nc├╝ tertip, III, 148). ├ľte yandan ─░stanbulÔÇÖun d─▒┼č─▒nda ├Ânemli merkezlerdeki evkaf m├╝d├╝rleri bulundu─ču yerin m├╝lk├« ├ómirine ba─čl─▒ olarak g├Ârev yapmaktayd─▒. Ancak i┼člerinin yo─čunlu─ču sebebiyle ─░stanbul Evkaf M├╝d├╝rl├╝─č├╝ do─črudan vek├ólete ba─članm─▒┼čt─▒. Fakat d├Ânemin siyas├« a├ž─▒dan kar─▒┼č─▒k ve madd├« anlamda s─▒k─▒nt─▒l─▒ ortam─▒ i├žerisinde ne ta┼čra te┼čkil├ót─▒ d├╝zenlenebildi, ne de buralardaki vak─▒f birimleri denetlenebildi. Evkaf M├╝fetti┼čleri T├ólimatn├ómesi ancak 29 Nisan 1923ÔÇÖte ├ž─▒kar─▒labildi. Bu t├ólimatla ├╝lke dokuz tefti┼č dairesine b├Âl├╝nerek her birine bir m├╝fetti┼č tayin edildi.
Vak─▒flar─▒ yeni bir d├╝zene sokmak isteyen ─░cra Vekilleri Heyeti, 14 Ocak 1923 tarihinde vak─▒f konusunu incelemek ├╝zere bir komisyonun kurulmas─▒n─▒ kararla┼čt─▒rd─▒. Neticede ─░stanbulÔÇÖdaki Evkaf umum m├╝d├╝r├╝ Hayri, Evkaf m├╝d├╝r├╝ ─░sm├óil Hakk─▒, eski Me┼čihat m├╝ste┼čarlar─▒ Eb├╝l├╗l├ó, M├╝nir ve ┼×evki, Tedk├«k├ót ve TeÔÇÖl├«f├ót-─▒ ─░sl├ómiyye Heyeti ├╝yesi ┼×emseddin ve Evkaf hukuk m├╝┼čaviri Seniy├╝ddin beylerden olu┼čan komisyonun haz─▒rlad─▒─č─▒ rapor 11 Aral─▒k 1924 tarihli ─░cra Vekilleri Heyeti toplant─▒s─▒nda ele al─▒narak Hariciye Vekili ┼×├╝kr├╝ (Kaya), Ziraat Vekili Hasan Fehmi (Ata├ž), Ticaret Vekili Ali Cen├ón├«, B├╝y├╝k Millet Meclisi Ba┼čkan Vekili ─░smet (─░n├Ân├╝) ve ├çorum vekili M├╝nir (├ça─č─▒l) beylerden olu┼čan enc├╝mene havale edildi. D├ór├╝lf├╝nun Hukuk Mektebi m├╝derrisi Cemil Bey de (Birsel) daha sonra bu heyete kat─▒ld─▒.
Bu ├žal─▒┼čmalar y├╝r├╝t├╝l├╝rken 29 Ekim 1923ÔÇÖte Cumhuriyet il├ón edilerek Mustafa Kemal Pa┼ča cumhurba┼čkan─▒ se├žildi. Vak─▒flar konusundaki d├╝zenlemeler de yeni ┼čartlar ├žer├ževesinde ┼čekillendi. H├╝k├╝met, vak─▒flar─▒n millete intikalini ve bir umum m├╝d├╝rl├╝k taraf─▒ndan idare edilmesini d├╝┼č├╝n├╝yordu. ├ľte yandan halifelik ve ┼čerÔÇś├« i┼člerin idaresi yeni siyas├« geli┼čmeler sonucunda yava┼č yava┼č ortaya ├ž─▒kt─▒. Neticede hil├ófete kar┼č─▒ g├Âsterilen a┼č─▒r─▒ ilgi ve Halife Abd├╝lmecid EfendiÔÇÖnin baz─▒ davran─▒┼člar─▒n─▒n da etkisiyle halifelikle birlikte ┼×erÔÇśiyye
ve Evkaf Vek├óletiÔÇÖnin kald─▒r─▒lmas─▒, e─čitim r ve ├Â─čretimin birle┼čtirilmesi hususunda ortak bir kanaat olu┼čtu. Mustafa Kemal Pa┼ča, 1 Mart 1924ÔÇÖte meclisin a├ž─▒l─▒┼č konu┼čmas─▒nda e─čitimin birle┼čtirilmesini ve dinin siyaset sahnesinden geri ├žekilerek y├╝celtilmesi gerekti─čini ifade etti. Ertesi g├╝n Cumhuriyet Halk F─▒rkas─▒ grubunda bu esaslar kabul edildi. 3 Mart 1924ÔÇÖte ┼×erÔÇśiyye ve Evkaf ve Erk├ón-─▒ Harbiyye-i Um├╗miyye Vek├óletlerinin ─░lgas─▒na Dair Kanun teklifi ve ard─▒ndan Tevh├«d-i Tedr├«s├ót Kanunu ile Hil├ófetin ─░lgas─▒na ve H├óned├ón-─▒ Osm├ón├«ÔÇÖnin T├╝rkiye Cumhuriyeti Mem├óliki Haricine ├ç─▒kar─▒lmas─▒na Dair Kanun kabul edildi.
La─čvedilen ┼×erÔÇśiyye ve Evkaf Vek├óletiÔÇÖ nin yerine, ─░sl├óm dininin itikad ve ibadete dair h├╝k├╝m ve i┼člerinin y├╝r├╝t├╝lmesi ve din├« m├╝esseselerin idaresiyle g├Ârevli Diyanet ─░┼čleri Reisli─či ile vak─▒flar─▒n idaresi ve i┼čleriyle ilgilenen Evkaf M├╝d├╝riyet-i Um├╗- miyyesi kuruldu ve her ikisi de ba┼čvek├ólete ba─čland─▒. ├ťlkedeki b├╝t├╝n cami, mes- cid, tekke ve z├óviyelerin y├Ânetimiyle imam, hatip, v├óiz, ┼čeyh, m├╝ezzin ve kayy─▒m gibi g├Ârevlilerin i┼člemleri Diyanet ─░┼čleri reisinin yetkisindeydi; m├╝ft├╝ler de Diyanet ─░┼čleri Reisli─čiÔÇÖne ba─čl─▒yd─▒ (D├╝stur, ├ť├ž├╝nc├╝ tertip, V, 320-321; bk. D─░YANET ─░┼×LER─░ BA┼×KANLI─×I). Ayn─▒ tarihte ├ž─▒kar─▒lan Tevh├«d-i Tedr├«s├ót Kanunu ile ├╝lkedeki b├╝t├╝n e─čitim ve ├Â─čretim kurumlar─▒n─▒n yan─▒nda ┼×erÔÇśiyye ve Evkaf Vek├óletiÔÇÖne ba─čl─▒ olan veya vak─▒f- larca y├Ânetilen mektep ve medreseler de Maarif Vek├óletiÔÇÖne devredildi (a.g.e., ├ť├ž├╝nc├╝ tertip, V, 322); bir s├╝re sonra da medreseler kapat─▒ld─▒. B├Âylece Osmanl─▒ Devle- tiÔÇÖnde ├žok ├Ânemli g├Ârevler ├╝stlenen iki b├╝y├╝k kurum, ┼čeyh├╝lisl├óml─▒kla vak─▒flar─▒n idaresi birer genel m├╝d├╝rl├╝k seviyesine indirilip etkisiz hale getirilerek yeni te┼čkil├ót i├žerisinde yerini alm─▒┼č oldu.


Kadrosu

Mezunlar─▒

Fihrist 
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 4.12.2014



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...