f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

┼×emsi Tebr├«z├« Zaviyesi

 E─čitim Kurumu Detay─▒ No : E- 2056  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi E─čitim Dili ┼×ehir / ├ťlke
Konya /
├ľzellik T├╝r├╝
  Tekke ve Zaviyeler 
Adres Web
,
       
Kurum No: 2056 Hit : 2732 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Kuruma ait Dergileri K├╝t├╝phaneleri Fak├╝lteleri ├ťniversitesi ─░lgili Kurumlar Tezler


E─čitim Kurumuna ait Dergiler

E─čitim Kurumuna ait K├╝t├╝phaneler

E─čitim Kurumuna Ait Akademik Birimler

Universite 

ilgili kurumlar 

E─čitim Kurumuna ait Tezler

├ľzeti

Hakk─▒nda Bilgi

┼×emsi Tebr├«z├« Z├óviyesi

KonyaÔÇÖda Mak├óm─▒ ┼×emsi Tebr├«z├«ÔÇÖnin bulundu─ču Mevlev├« tekkesi.
┼×ehrin merkezinde yer alan ┼×emsi Tebr├«z├« t├╝rbesem├óh├ónesi eskiden p├«r evi, Konya Mevl├ón├ó Derg├óh─▒ÔÇÖna ba─čl─▒ be┼č Mevlev├« z├óviyesinin en ├Ânemlisiydi. Mevlev├«likte
Konya ┼×emsi Tebr├«z├« Z├óviyesi ÔÇťMak├óm─▒ ┼×emsÔÇŁ diye adland─▒r─▒lm─▒┼č ve ├Ânemli bir ziyaretg├óh kabul edilmi┼čtir. Ancak bu z├óvi yede bulunan t├╝rbeden ba┼čka Ni─čdeÔÇÖde Ke sikba┼č T├╝rbesi (├ľzkarc─▒, s. 146149), ─░ranÔÇÖ─▒n Hoy ┼čehrindeki ┼×ems MinaresiÔÇÖnin yan─▒nda, TebrizÔÇÖde Ge├žil denilen mezarl─▒kta ve PakistanÔÇÖda M├╝ltan ┼čehrindeki P├«r ┼×ah ┼×emsedd├«ni Tebr├«z├« T├╝rbesi gibi ┼×emsi Tebr├«z├«ÔÇÖye iz├ófe edilen ba┼čka t├╝rbeler de mevcuttur.
┼×emsi Tebr├«z├« Z├óviyesi her ┼čeyden ├Ânce bir ziyaretg├óh olup ┼×emsi Tebr├«z├« t├╝rbesi, b├╝t├╝n m├╝phemiyetine ra─čmen (┼×ems'in ├ók─▒beti hakk─▒nda farkl─▒ rivayetler i├žin bk. ┼×EMSi TEBR├ÄZ├Ä) y├╝zy─▒llar boyu Mevlev├«ler taraf─▒ndan Mak├óm─▒ ┼×ems olarak b├╝y├╝k sayg─▒ g├Ârm├╝┼čt├╝r. Mevlev├«lerÔÇÖin as─▒rlarca Mevl├ón├ó Derg├óh─▒ÔÇÖm ziyaret ├Âncesinde ┼×emsi Tebr├«zi T├╝rbesiÔÇÖni ziyareti ├ódet haline gelmi┼čtir. KonyaÔÇÖy─▒ ziyaret eden her Mevlev├«, Mevl├ón├ó ile ┼×emsÔÇÖin bulu┼čtu─ču "merac├╝Tbahreyn"e (iki denizin birle┼čti─či yer), oradan ┼×emsi Tebr├«z├« T├╝rbesiÔÇÖne gider, ard─▒ndan Mevl├ón├óÔÇÖy─▒ ziyaret ederdi. Mevlev├«likte yeni tayin edilen ┼čeyh, Mevl├ón├ó Derg├óh─▒ÔÇÖndaki merasimini tamamlad─▒ktan sonra ┼×emsi Tebr├«z├« Z├óviyesiÔÇÖne ziyarete gider ve en az bir gece orada kal─▒rd─▒. ┼×emsi Tebr├«z├« Z├óviyesiÔÇÖnde ┼čeyh olanlara ÔÇť┼×ems dedesi" ad─▒ verilirdi. Bu zat, Mevl├ón├ó Derg├óh─▒ÔÇÖndaki z├óbitan denilen ve Mevlev├« te┼čkil├ót─▒n─▒n erk├ón─▒ olan dedelerdendi ve Mevl├ón├ó Derg├óh─▒ÔÇÖndaki sem├ó mukabelelerinde postta ├želebi efendinin yan─▒ndaki z├óbitan s─▒ralamas─▒nda ├Âzel bir yere sahipti. Tekkelerin son zamanlar─▒nda bilhassa ─░stanbul mevlev├«h├ónelerine ┼čeyh tayin edilen Mevlev├«lerÔÇÖin me┼čihatn├ómesi ni genellikle ya ┼×ems dedesi veya Konya Ate┼čbaz Z├óviyesi ┼čeyhi getirirdi.
Z├óviyenin sem├óh├ónesi iki ama├žla kullan─▒l─▒yordu. Mevl├ón├ó Derg├óh─▒ÔÇÖnda yeti┼čen yeni sem├ózenlerin m├╝bted├« mukabelesi burada icra ediliyordu. Derg├óh─▒n mukabele g├╝n├╝nde (cuma) mukabeleden birka├ž saat ├Ânce ziyaret├ži olmadan ve nisbeten k─▒sa sel├ómlarla icra edilen bu mukabelenin sonunda yeni sem├ózen ┼×ems dedesi ve di─čer sem├ózenlerle g├Âr├╝┼č├╝r, ard─▒ndan sem├ó dedesine, ├Âb├╝r dedelere, ┼čeyhe ve mat bah canlar─▒na hediyeler verirdi. Sem├óh├ó neden di─čer zamanlarda bir mescid ve dervi┼člerin toplant─▒ yeri olarak faydalan─▒l─▒yordu. Eski kay─▒tlara g├Âre tekkeler kapat─▒ld─▒─č─▒ zaman, ┼×emsi Tebr├«z├« Z├óviyesi XVIII. y├╝zy─▒ldan 1955 y─▒lma kadar kullan─▒lan bir mezarl─▒kla ├ževrili olup t├╝rbenin kuzeybat─▒s─▒ndaki avlu etraf─▒nda ┼×ems dedesi ve ailesi i├žin bir harem dairesi, konuklar i├žin d├Ârt h├╝creli ve salonlu daireden olu┼čan bir kerpi├ž manzume bulunuyordu. Avlu i├žinde de 1331 (1913) ve 1343 (1924) tarihli kit├óbe ta┼člar─▒ olan bir ┼čad─▒rvan harabesiyle a─čz─▒nda sekiz k├Â┼čeli bilezik bulunan bir Sel├žuklu kuyusu vard─▒ (Konyal─▒, s. 936). Ancak g├╝n├╝m├╝zde bu eserlerden hi├žbiri mevcut de─čildir. Z├óviyenin t├╝rbesem├óh├óne ana ├╝nitesi bir mahalle mescidi ve ziyaretg├óh ┼čeklinde kullan─▒lmaktad─▒r.
Kit├óbesi ve vakfiyesi bulunmad─▒─č─▒ i├žin ┼×emsi Tebr├«z├« T├╝rbesi ve Z├óviyesiÔÇÖnin ilk defa kimin taraf─▒ndan hangi tarihte yap─▒ld─▒─č─▒ bilinmemektedir. Baz─▒ rivayetlere g├Âre t├╝rbe ve z├óviye, Ah├« yanl─▒s─▒ Bedreddin Gevherta┼čÔÇÖ─▒n ba─č─▒ veya Mevl├ón├ó i├žin yap─▒lan medresenin eski yeri ├╝zerinde kurulmu┼čtur. Ancak buras─▒ eldeki ilk belgelerde t├╝rbe veya makam olarak de─čil z├óviye olarak ge├žmektedir. F├ótih Sultan MehmedÔÇÖin KonyaÔÇÖy─▒ Osmanl─▒ s─▒n─▒rlar─▒ i├žine dahil etmesinden sonra z├óviyeyi 881 (1476) tarihli Evkaf Defteri Kuy├╗d─▒ Kad├«me Ar ┼čiviÔÇÖnde (nr. 256) tesbit ettirdi─či, buray─▒ ┼×emsedd├«ni Tebr├«z├« Z├óviyesi diye belirledi─či ve Arif ├çelebiÔÇÖnin m├╝tevellili─činde ÔÇťgelip konan ve g├Â├ženÔÇŁ yolcular─▒n istifadesine tahsis ettirdi─či kay─▒tlardan anla┼č─▒lmaktad─▒r (a.g.e., s. 937938) Sancak beyi ─░shak Bey b. Abd├╝rrezz├ók'─▒n Arap├ža vakfiyesinde, 915'te (1509) ─░shak BeyÔÇÖin bu z├óviyenin mescidini geni┼čleterek bat─▒ taraf─▒na iki oda yapt─▒r─▒p fakirlerin ikametine tahsis etti─či, ayr─▒ca k─▒ble taraf─▒na yeni bir bina eklemek suretiyle d├ór├╝lhuff├óz─▒ geni┼čletti─či belirtilmi┼čtir. Bunun yan─▒nda Kur'an ├Â─črenmek isteyen ki┼čiler i├žin bir mektep in┼ča ettirmi┼čtir. Bu il├óve binalara birka├ž k├Ây ve ├žiftlik vakfetmi┼č, kendi kabrinin de burada bulunmas─▒n─▒ istemi┼čtir (VGMA, Defter nr. 598, s. 70, s─▒ra 52, T├╝rk├žesi: Defter nr. 1767, s. 281287).
Mevlev├«ler i├žin ├Ânemli olmas─▒na ra─čmen ┼×emsi Tebr├«z├« Z├óviyesiÔÇÖnin halen ayakta kalan t├╝rbesem├óh├óne ana ├╝nitesi ├ódi moloz ta┼čtan yap─▒lm─▒┼č, sade, basit ve m├╝ tevazi bir mimariye sahiptir. Burada erken devir tekke mimarisinde s─▒k rastlanan iki mek├ónl─▒ t├╝rbemescid z├óviye ┼čemas─▒ g├Âr├╝lmektedir. M├╝bted├« mukabelesinin ziyaret├ži bulunmadan icra edildi─či sem├ó h├óne y├╝zy─▒llar boyu ihtiyac─▒ kar┼č─▒lam─▒┼č ve ayr─▒ bir seyirci mahfili yap─▒lmas─▒na ihtiya├ž duyulmam─▒┼č olmal─▒d─▒r. 7 x 7 m. ebad─▒nda kare planl─▒ t├╝rbeye, do─ču taraf─▒ndan i├žten irtibatl─▒ 12 x 17 m. ebad─▒nda dikd├Ârtgen planl─▒ bir sem├óh├óne il├óve edilip t├╝rbe eyvan ┼čeklinde sem├óh├óneye a├ž─▒lm─▒┼č, bunun da yan─▒na sonradan eklenen konaklama binalar─▒yla bir k├╝lliye meydana gelmi┼čtir. Mevl├ón├ó Derg├óh├«nda oldu─ču gibi burada da iki katl─▒ (mahzenli), kare planl─▒ Sel├žuklu k├╝mbetinin yan─▒na sem├óh├óne il├óvesiyle d─▒┼čtan k├╝mbetin sekizgen kasnak ve piramidal k├╝l├óh─▒n─▒n y├╝kseltilmi┼č oldu─ču tahmin edilmektedir. Bu g├Âr├╝┼č t├╝rbenin i├ž ve d─▒┼č mek├ónlar─▒n─▒n nisbet analizinden hareketle ├Âne s├╝r├╝lmekte ve Ak┼čehirÔÇÖdeki Seyyid Mahm├╗di Hayr├ón├« T├╝rbesiÔÇÖyle kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ zaman bu m├╝dahalenin b├╝y├╝k ihtimalle XV. y├╝zy─▒lda Ka ramano─čullar─▒ d├Âneminde ger├žekle┼čtirildi─či san─▒lmaktad─▒r. Sem├óh├ónenin zemini t├╝rbeden 50 cm. kadar al├žak tutulmu┼č, ayr─▒ca parmakl─▒k ve camek├ónla t├╝rbeden ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. T├╝rbe i├žinde b├╝y├╝k sikkeli bir tek sanduka vard─▒r. Sem├óh├óneyi, ikiye ayr─▒lan d├╝z ah┼čap tavan─▒ do─čubat─▒ do─črultusunda at─▒lm─▒┼č geni┼č bir sivri kemer ta┼č─▒r. Sem├óh├ónenin kuzey k─▒sm─▒na, iki ah┼čap dire─če dayanan (bug├╝n kad─▒n mahfili olarak kullan─▒lan) bir asma ah┼čap mutrip mahfili yerle┼čtirilmi┼čtir. Sem├óh├ónenin asl├« mermer stalaktitli mihrab─▒, XVI veya XVII. y├╝zy─▒ldan kalma mihrap ├Ân├╝ndeki tavan panosu ve t├╝rbe ile, mutrip mahfilinin kiri┼č ve direk k├Â┼če destekleri ├╝zerindeki l├ó ke boyal─▒ hat├óy├« ├ži├žek motifli kalem i┼čleriyle XIX. y├╝zy─▒l sonuna ait kare desenli, ├ž─▒tal─▒ tavan konstr├╝ksiyonlar─▒ ├Ânemli say─▒labilecek tezyinat ├Âzellikleridir.
1955 ve 1967ÔÇÖde ger├žekle┼čtirilen b├╝y├╝k ├žapl─▒ ve k├Ât├╝ onar─▒mlarda Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ z├óviyenin ├ževresindeki mezarl─▒─č─▒ (XVI. y├╝zy─▒la ait ─░shak Pa┼ča n─▒n kubbeli t├╝rbesi hari├ž) kald─▒rarak park haline getirmi┼čtir. Daha ├Ânceki avlu i├žinde mevcut iki t├╝rbedar mezar─▒ i├žeriye al─▒n─▒p ┼×emsi Tebr├«z├« T├╝rbesiÔÇÖnin kuzeyinde mescide biti┼čik bir minare ile altta imam odas─▒, ├╝stte kad─▒n mahfili gibi il├óveler yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Sem├óh├ónenin do─čudaki c├╝mle kap─▒s─▒n─▒n ├Ân├╝nde bulunan ah┼čap camek├ónl─▒, sa├žakla ├Ârt├╝l├╝, eskiden t├╝rbe olan giri┼čteki mezar kald─▒r─▒lm─▒┼č, betonarme, camek├ónl─▒ bir son cemaat yeri in┼ča edilmi┼čtir. Ayr─▒ca i├žeride t├╝rbe setinin ├Ân├╝nde yer alan ah┼čap camek├ónl─▒ b├Âlme de kald─▒r─▒larak t├╝rbe ve sem├óh├ónenin ayr─▒ olan mek├ónlar─▒ birle┼čtirilmi┼čtir. T├╝rbe i├žindeki, ┼×emsÔÇÖe ait ┼čahs├« e┼čya ile z├óviyeye vakfedilen k─▒ymetli mushaf ve MesneviÔÇÖler Mevl├ón├ó M├╝ze siÔÇÖne nakledilmi┼čtir. T├╝rbe ve sem├óh├ónenin ah┼čap tavan ve direk k├Â┼če destekleri d─▒┼č─▒nda i├ž tezyinat son onar─▒mlarla orijinalitesini kaybetmi┼č, 1976'dan sonra mermer stalaktitli mihrap ah┼čap kaplamayla ├Ârt├╝lm├╝┼čt├╝r.

 


Kadrosu

Mezunlar─▒

Fihrist 
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 4.12.2014



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...