E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

├ľzbekler Tekkesi - ├ťsk├╝dar

 E─čitim Kurumu Detay─▒ No : E- 2020  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi E─čitim Dili ┼×ehir / ├ťlke
Mara┼č Valisi Abdullah Pa┼ča 1753 ─░stanbul / T├╝rkiye
├ľzellik T├╝r├╝
Tekke  Tekke ve Zaviyeler 
Adres Web
,
       
Kurum No: 2020 Hit : 4272 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Kuruma ait Dergileri K├╝t├╝phaneleri Fak├╝lteleri ├ťniversitesi ─░lgili Kurumlar Tezler


E─čitim Kurumuna ait Dergiler

E─čitim Kurumuna ait K├╝t├╝phaneler

E─čitim Kurumuna Ait Akademik Birimler

Universite 

ilgili kurumlar 

E─čitim Kurumuna ait Tezler

├ľzeti

Hakk─▒nda Bilgi
├ľzbekler Tekkesi - ├ťsk├╝dar

─░stanbul ├ťsk├╝darÔÇÖda Orta AsyaÔÇÖdan gelen dervi┼člerin bar─▒nmas─▒ i├žin in┼ča edilen
Nak┼čibend├« tekkesi.
 
Kaynaklarda el-Hac Hoca, Hac─▒ Hoca, Kalenderh├óne adlar─▒yla da an─▒lan, Sultantepe'de Servili K├Â┼čk (g├╝n├╝m├╝zde M├╝nir Erteg├╝n) soka─č─▒ndaki tekke, Orta Asya'dan gelen seyyah dervi┼čler i├žin 1166'da (1753) Mara┼č Valisi Abdullah Pa┼ča taraf─▒ndan kurulmu┼čtur. 1171'de (1757-58) Hasan A─ča ad─▒nda bir hay─▒r sahibinin deste─čiyle ilk postni┼čin ┼×eyh Seyyid Hac─▒ Abdullah Efendi tekkeyi Nak┼čibendiyye tarikat─▒na vakfetmi┼č, mescid-tevhidh├óneye minber koydurmu┼č, im├ómet ve hit├óbet g├Ârevlerini kendisi ├╝stlenmi┼čtir. III. Mustafa d├Âneminde ise (1757-1774) postni┼čin Semerkantl─▒ ┼×eyh Seyyid Abd├╝lekber Efendi taraf─▒ndan geni┼čletilmi┼čtir.
Ba┼člang─▒├žta m├╝tevazi bir kurulu┼č olan tekke zaman i├žinde birtak─▒m eklerle donat─▒larak tam te┼čekk├╝ll├╝ bir tarikat tesisine d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. 1844'te Sultan Abd├╝lmecid bug├╝nk├╝ ┼čekliyle tekkeyi yeni ba┼čtan in┼ča ettirmi┼čtir. 1849'da Buharal─▒ ┼×eyh Mehmed Receb Efendi ile b├╝y├╝k o─člu ve halefi ┼×eyh Mehmed S├ód─▒k Efendi'nin ruhlar─▒ i├žin bir su haznesiyle ├že┼čme yapt─▒r─▒lm─▒┼č, bunlar 1872'de Sultan Abd├╝laziz'in e┼člerinden D├╝rr├╝nev Kad─▒nefendi taraf─▒ndan tamir ettirilmi┼čtir. 1877 Osmanl─▒-Rus Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda tekkeye s─▒─č─▒nanlar i├žin arsan─▒n kuzeyinde 1950'lerde y─▒kt─▒r─▒lacak olan ah┼čap odalar yap─▒lm─▒┼č, 1893'te II. Abd├╝lhamid taraf─▒ndan binada bir onar─▒m daha ger├žekle┼čtirilmi┼čtir.
Tekkelerin 1925'te kapat─▒lmas─▒n─▒n ard─▒ndan sel├óml─▒k b├Âl├╝m├╝nde son postni┼čin ┼×eyh At├ó Efendi'nin karde┼či ┼×eyh Necmeddin Efendi ile (├ľzbekkangay) ailesi, haremde ve dervi┼č h├╝crelerinde tekkenin baz─▒ emektar mensuplar─▒ ikamet etmi┼čtir. Necmeddin Efendi'nin ├Ânderli─činde m├╝barek g├╝n ve gecelerde zikir meclisleri d├╝zenlenmi┼č, tekkenin mutfa─č─▒nda geleneksel ├ľzbek pil├óv─▒ pi┼čirilmi┼č, ├ó┼č├╗r├ó ve mevlid cemiyetleri, m├╗siki ve sohbet toplant─▒lar─▒ d├╝zenlenerek tekke ve tarikat k├╝lt├╝r├╝ ya┼čat─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. ┼×eyh Necmeddin Efendi'nin vefat─▒ndan (1971) sonra bak─▒ms─▒zl─▒ktan iyice harap olan tekke, Amerika Birle┼čik Devletleri'nde ya┼čayan ve tekke ┼čeyhlerinin neslinden gelen i┼č adamlar─▒ Erteg├╝n karde┼člerin yard─▒mlar─▒yla 1983-1994 y─▒llar─▒ aras─▒nda onar─▒lm─▒┼čt─▒r. G├╝n├╝m├╝zde ├Âzg├╝n mimarisi ve mefru┼čat─▒ ile m├╝ze gibi korunan yap─▒n─▒n sel├óml─▒k b├Âl├╝m├╝nde ┼čeyh ailesi mensuplar─▒ ya┼čamaktad─▒r.
Tekkenin ├óyin g├╝n├╝ baz─▒ kaynaklarda pazar, baz─▒lar─▒nda per┼čembe olarak verilmekte, Dahiliye Nez├óreti'nin r├╗m├« 1301 (1885-86) tarihli istatistik cetvelinde burada on ├╝├ž erkekle sekiz kad─▒n─▒n oturdu─ču belirtilmekte, ayr─▒ca Maliye Nez├óreti'nin r├╗m├« 1325 (1909-10) tarihli Ta├ómiye ve Tahsisat Defteri'nde tekkeye g├╝nde
okka et, y─▒lda 372 kuru┼č verildi─či belirtilmektedir. Asl─▒nda Nak┼čibendiyye'nin Yesev├« izleri ta┼č─▒yan ve cehr├« zikri benimseyen koluna ba─čl─▒ ├ľzbekler Tekkesi'nin son ┼čeyhi Necmeddin Efendi'nin Nak┼čibend├«H├ólid├« ┼čeyhlerinden Ankaral─▒ K├╝├ž├╝k H├╝seyin Efendi'nin halifelerinden olmas─▒ dolay─▒s─▒yla ayn─▒ tarikat─▒n ad─▒ ge├žen kolu da temsil edilmi┼čtir.
─░stanbul'daki di─čer ├ľzbek tekkeleri ve ├ťsk├╝dar'daki Afgan├«ler Tekkesi ile yak─▒n ili┼čkiler i├žinde olan bu tesis, konaklama i┼člevinin yan─▒ s─▒ra Orta Asya tasavvuf k├╝lt├╝r├╝n├╝n ve ├Âzellikle ─░stanbul'da hi├žbir zaman do─črudan temsil edilmeyen Yeseviyye'ye has tarikat folklorunun ya┼čat─▒ld─▒─č─▒ bir ocak olmu┼čtur. Di─čer taraftan alt─▒nc─▒ postni┼čin ┼×eyh Mehmed S├ód─▒k Efendi'nin Buhara'da ├Â─črendi─či ebru sanat─▒n─▒ ─░stanbul'da devam ettirmesi ve yaymas─▒, o─člu ve halefi olan ÔÇťHezarfenÔÇŁ lakapl─▒ ┼×eyh ─░br├óhim Edhem Efendi'nin hat, ebru, ince marangozluk, hakk├ókl─▒k, matbaac─▒l─▒k, dokumac─▒l─▒k, oymac─▒l─▒k gibi el sanatlar─▒n─▒ icra etmesi sebebiyle tekkenin T├╝rk sanat tarihinde ├Ânemli bir yeri vard─▒r. ─░. Edhem Efendi'nin ┼čeyhli─či s─▒ras─▒nda (1855-1904) bir ilim ve sanat merkezine d├Ânen tekke matematik├ži S├ólih Zeki Bey, Mekteb-i Harbiyye N├óz─▒r─▒ Galib Pa┼ča, ressam H├╝seyin Zek├ói Pa┼ča, Halide Edip Ad─▒var'─▒n babas─▒ Edip Bey, filozof R─▒za Tevfik (B├Âl├╝kba┼č─▒) gibi ├╝nl├╝ simalar─▒n u─čra─č─▒ olmu┼čtur.
├ľzbekler Tekkesi, Kurtulu┼č Sava┼č─▒ tarihinde de ├Ânemli bir rol oynam─▒┼čt─▒r. ┼×eyh At├ó Efendi'nin ─░stanbul'da i┼čgal kuvvetlerine kar┼č─▒ olu┼čturulan Karakol Cemiyeti'nin ├╝yelerinden olmas─▒ sebebiyle tekke bir m├╝ddet Kuv├ó-yi Milliyye mensuplar─▒ndan yaralananlar i├žin hastahane olarak kullan─▒lm─▒┼č, ayr─▒ca ─░stanbul'dan ka├ž─▒r─▒lan sil├óh ve cephanelerle Anadolu'ya gizlice ge├žmek isteyen, i├žlerinde ─░smet ─░n├Ân├╝, Adnan Ad─▒var, Halide Edip Ad─▒var, Ali Fuat Cebesoy'un babas─▒ ─░sm├óil F├óz─▒l Pa┼ča, Mehmed ├ékif Ersoy ve Cel├óleddin ├érif Bey gibi ├Ânemli isimlerin bulundu─ču ki┼čilerin ilk dura─č─▒ haline gelmi┼čtir.
Tekkenin, y├╝z├Âl├ž├╝m├╝ 11.500 metrekareyi ge├žen geni┼č arsas─▒ kuzeyde Servili K├Â┼čk soka─č─▒ndan ba┼člayarak g├╝neydeki B├╝lb├╝ldere-Ba─člarba┼č─▒ caddesine kadar uzanmakta, tekke binalar─▒ kuzeyde, haz├«re ise kuzeydo─čuda yer almaktad─▒r. Haremi, sel├óml─▒─č─▒, k├╝├ž├╝k mutfa─č─▒ ve dervi┼č h├╝crelerini bar─▒nd─▒ran, en geni┼č yerinde 25 x 25 m. boyutlar─▒na ula┼čan ÔÇťLÔÇŁ planl─▒ ana yap─▒ Servili Bah├že soka─č─▒ ├╝zerindedir. ÔÇťLÔÇŁnin g├╝ney ucuna bir sundurman─▒n sonuna mescid-tevhidh├óne yerle┼čtirilmi┼č, bu kitlenin ku┼čatt─▒─č─▒ alan sel├óml─▒k ve harem bah├želeri olarak de─čerlendirilmi┼č, su haznesi, havuz, g├╝neybat─▒ k├Â┼česinde b├╝y├╝k mutfak ve ├že┼čmeyle donat─▒lm─▒┼čt─▒r. S├Âz ko-nusu yap─▒ moloz ta┼č ├Ârg├╝l├╝ baz─▒ zemin kat duvarlar─▒ d─▒┼č─▒nda tamamen ah┼čapt─▒r ve d─▒┼čar─▒dan a┼č─▒ boyal─▒d─▒r.
 
Sel├óml─▒─č─▒n zemin kat─▒nda soka─ča a├ž─▒lan dikd├Ârtgen c├╝mle kap─▒s─▒n─▒n ├╝zerinde bulunan taÔÇślik hatl─▒ ve tu─čral─▒ manzum kit├óbe tekkenin 1260'ta (1844) Sultan Abd├╝lmecid taraf─▒ndan yenilendi─čini belgeler. C├╝mle kap─▒s─▒n─▒ bah├žeye ba─člayan, solda arabal─▒k ve ardiye mek├ónlar─▒, sa─čda kap─▒c─▒ dervi┼čin odas─▒yla ku┼čat─▒lm─▒┼č olan ge├židin sonunda soldaki merdivenlerle dervi┼č h├╝crelerinin ├Ân├╝ndeki ah┼čap dikmeli sundurmaya ├ž─▒k─▒l─▒r. Zemini k─▒smen Rodosk├ór├« denilen ├žak─▒ll─▒ bezemeyle kapl─▒ oldu─čundan ├žak─▒ll─▒k olarak an─▒lan sundurman─▒n kuzey ucunda sel├óml─▒k, g├╝ney ucunda mescid-tevhidh├óne, gerisinde de (do─čuda) iki dervi┼č h├╝cresiyle zaman─▒nda meydan odas─▒n─▒n yer ald─▒─č─▒ bir girinti bulunur. Sundurman─▒n mescid-tevhidh├óneye yak─▒n olan g├╝ney kesiminde haz├«reye a├ž─▒lan d├Ârt pencere s─▒ralanmakta, bunlar─▒n aras─▒nda 1844 tarihli ihyadan ├Ânce c├╝mle kap─▒s─▒n─▒n ├╝zerinde bulundu─ču bilinen 1166 (1753) tarihli s├╝l├╝s hatl─▒ manzum in┼č├ó kit├óbesiyle 1182 (1768-69) tarihli, tekkenin niteli─čini belirten s├╝l├╝s hatl─▒ di─čer bir manzum kit├óbe bulunmaktad─▒r.
Sel├óml─▒k b├Âl├╝m├╝ bir sofan─▒n ├ževresinde s─▒ralanan k├╝├ž├╝k mutfak, hel├ó-abdestlik ve iki odayla hareme ba─članan m├óbeyin odas─▒ndan meydana gelir. Bu kesimin kuzeydo─ču k├Â┼česindeki ┼čeyh odas─▒n─▒n dolaplar─▒nda ┼×eyh Edhem Efendi'nin ortaya koydu─ču sanat eserleri, duvarlar─▒nda Nak┼čibendiyye tarikat─▒na, tekkenin tarih├žesine ili┼čkin levhalar ve resimler yer almaktad─▒r. Asl─▒nda orta sofal─▒ plan tipinin karn─▒yar─▒k t├╝r├╝n├╝ yans─▒tan haremin her ├╝├ž kat─▒nda yap─▒y─▒ boydan boya kateden iki cepheli sofa uzan─▒r. S├Âz konusu sofalar tam ortalar─▒ndan birer duvarla ikiye ayr─▒larak yan sofal─▒ denilen plan tipi olu┼čturulmu┼čtur. Planlar─▒ ayn─▒ olan katlar─▒n k├Â┼čelerinde y├╝kl├╝klerle donat─▒lm─▒┼č iki┼čer oda, bunlar─▒n aras─▒nda kalan kesimlerde merdivenle birer hel├ó-abdestlik birimi yer al─▒r. Zemin kattaki odalar─▒n Edhem Efendi taraf─▒ndan marangozhane ve d├Âk├╝mhane olarak kullan─▒ld─▒─č─▒ bilinmektedir. D─▒┼čar─▒dan bak─▒ld─▒─č─▒nda iki yandaki ├ž─▒kmalar─▒ ve geni┼č sa├žaklar─▒yla tipik bir ─░stanbul kona─č─▒ g├Âr├╝n├╝m├╝nde olan haremdeki bu simetrik ikiz ev d├╝zeni, 1884'teki ihya s─▒ras─▒nda Mehmed S├ód─▒k Efendi ile karde┼či Abd├╝rrezzak Efendi'nin tekkenin me┼čihat─▒n─▒ payla┼čmas─▒yla a├ž─▒klanabilir. Kareye yak─▒n dikd├Ârtgen planl─▒ (8 x 6,50 m.) mescid-tevhidh├óne dikd├Ârtgen pencerelere, iyon ba┼čl─▒kl─▒ ah┼čap s├╝tunlarla bir arkitrav─▒n ├ževreledi─či empire ├╝sl├╗bunda bir mihraba, ├ž─▒talar─▒n olu┼čturdu─ču dikd├Ârtgenlerle kapl─▒ bir tavana sahiptir. Mescid-tevhidh├ónenin zemin kat─▒nda ┼×eyh Edhem Efendi'nin at├Âlye olarak kulland─▒─č─▒ mek├ón bulunur. Sel├óml─▒k bah├žesinin g├╝neybat─▒ k├Â┼česindeki b├╝y├╝k mutfakla kuzeybat─▒ k├Â┼česindeki su haznesinin duvarlar─▒ moloz ta┼č ve tu─člayla ├Âr├╝lm├╝┼č, haznenin bah├žeye bakan do─ču y├╝z├╝ne 1289 (1872) tarihli kit├óbe, bunun sa─č─▒na barok bezemeli ve kit├óbeli k├╝├ž├╝k bir ├že┼čme yerle┼čtirilmi┼čtir. Su haznesinin yan─▒nda sonradan y─▒kt─▒r─▒lm─▒┼č olan, harem bah├žesinin duvar─▒na biti┼čik bir ├žama┼č─▒rhanenin ve yine bu duvarda b├╝y├╝k mutfakta pi┼čen yemeklerin hareme aktar─▒ld─▒─č─▒ bir d├Ânme dolab─▒n bulundu─ču bilinmektedir.

Kadrosu

Mezunlar─▒

Fihrist 
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 13.11.2014



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...