f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Urfa Mevlevihanesi

 E─čitim Kurumu Detay─▒ No : E- 2010  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi E─čitim Dili ┼×ehir / ├ťlke
┼×anl─▒urfa /
├ľzellik T├╝r├╝
  Mevlevihane 
Adres Web
,
       
Kurum No: 2010 Hit : 3799 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Kuruma ait Dergileri K├╝t├╝phaneleri Fak├╝lteleri ├ťniversitesi ─░lgili Kurumlar Tezler


E─čitim Kurumuna ait Dergiler

E─čitim Kurumuna ait K├╝t├╝phaneler

E─čitim Kurumuna Ait Akademik Birimler

Universite 

ilgili kurumlar 

E─čitim Kurumuna ait Tezler

├ľzeti

Hakk─▒nda Bilgi

Urfa Mevlevihanesi

XVIII. y├╝zy─▒lda  UrfaÔÇÖda kurulan Mevlev├« tekkesi.
Mevlev├«h├ónenin ne zaman ve kimin taraf─▒ndan in┼ča edildi─či kesin olarak bilinmemektedir. 1650 y─▒llar─▒nda UrfaÔÇÖy─▒ ziyaret eden Evliya ├çelebiÔÇÖnin mevlev├«h├óneden bahsetmemesi muhtemelen bu tarihte mevcut bulunmad─▒─č─▒n─▒ g├Âstermektedir. Mevlev├«h├óneye dair en eski ar┼čiv kayd─▒ 1172 (1758) y─▒l─▒na aittir. Bu kay─▒ttan Abd├╝lke- rim Efendi adl─▒ birinin 1118ÔÇÖde (1706) mev- lev├«h├óne vakf─▒na ilk m├╝tevelli olarak tayin edildi─či anla┼č─▒lmaktad─▒r. 1912 y─▒l─▒nda post- ni┼čin olan Seyyid Ahmed Dede Efendi, Konya ├želebisine g├Ânderdi─či 29 K├ónunuevvel 1327 (11 Ocak 1912) tarihli mektupta mev- lev├«h├ónenin vakfiyesinin bulunmad─▒─č─▒n─▒ ve kurulu┼č tarihinin bilinmedi─čini, ilk b├ónisi- nin Hac─▒ ─░br├óhim A─ča, ikinci b├ónisinin Urfa Valisi D├órendeli H├╝seyin Pa┼ča oldu─čunun rivayet edildi─čini bildirmektedir. 1135ÔÇÖte (1722-23) pa┼ča r├╝tbesine y├╝kseltilerek Ur- fa valili─čine tayin edilen ikinci b├óni D├óren- deli H├╝seyin Pa┼ča, Karameydan mevkiinde 1141 (1728-29) y─▒l─▒nda H├╝seyin Pa┼ča CamiiÔÇÖ- ni yapt─▒rm─▒┼čt─▒r. Bu cami ile ayn─▒ y─▒llarda in┼ča ve tamir edilen Hizano─člu Camii ve mev- lev├«h├óne benzer mimari ├Âzelliklere sahiptir. ├ť├ž yap─▒n─▒n da sekiz kasnakl─▒, tromplu, tek kubbeli kare planl─▒ ┼čemalar─▒ndan ve benzer ta┼č i┼č├žili─činden hareketle mevlev├«h├ónenin de 1141 (1728-29) y─▒l─▒nda in┼ča edildi─či ve ayn─▒ ustalar─▒n elinden ├ž─▒kt─▒─č─▒ s├Âylenebilir. Ancak H├╝seyin Pa┼ča ve Hizano─člu camilerinden farkl─▒ olarak mevlev├«h├ónenin sem├ó- h├ónesi yaln─▒z sem├óh├óne olarak tasavvur edildi─činden son cemaat yeri, minaresi ve minberi bulunmamaktad─▒r.
Seyyid Ahmed Dede EfendiÔÇÖnin mevlev├«h├óne tarihiyle ilgili verdi─či bilgilerle ar┼čiv kay─▒tlar─▒na g├Âre mevlev├«h├ónenin me┼čihat─▒nda bulunan postni┼činler ┼čunlard─▒r: Ali Haydar Dede Efendi, ilk b├ónisi Hac─▒ ─░br├ó- him A─čaÔÇÖn─▒n o─člu Hac─▒ S─▒dd├«k Dede Efendi, Muhammed Dede Efendi, B├ók├« Dede Efendi, S├ólih Dede Efendi, Y├╗suf Dede Efendi, Konyal─▒ Osman Dede Efendi ve babas─▒ Abd├╝lhamid Dede Efendi (├Â. 1874), Abd├╝lhamid DedeÔÇÖnin o─člu Seyyid Ahmed Dede Efendi (├Â. 1912), Abd├╝lhamid DedeÔÇÖ- nin di─čer o─člu Mustafa Dede Efendi, Sey- yid Ahmed Dede EfendiÔÇÖnin o─člu H├╝seyin H├╝s├ómeddin Dede Efendi, Ahmed DedeÔÇÖ- nin di─čer o─člu Hasan Vahab (D├Âner) Dede Efendi (├Â. 1956). Seyyid Ahmed Dede Efen-diÔÇÖnin postni┼čin oldu─ču 1874-1912 y─▒llar─▒nda ├žekilen ├╝├ž kartpostal resminde mev- lev├«h├ónenin son d├Ârt postni┼čini bir arada g├Âr├╝lmektedir.
 
Mevl├ón├ó M├╝zesi Ar┼čiviÔÇÖnde mevcut 6 K├ónunuevvel 1327 (19 Aral─▒k 1911) tarihli tamir ke┼čfine ekli krokide (zarf nr. 68/45) mev- lev├«h├ónenin yakla┼č─▒k 1300 m2ÔÇÖlik bir arsa ├╝zerine oturdu─ču ve 23 x 29,30 m. ├Âl├ž├╝s├╝nde ├žift havuzlu dikd├Ârtgen planl─▒ bir bah├že etraf─▒nda d├╝zenlendi─či g├Âr├╝lmektedir. Bah├ženin g├╝neyinde 14 x 14 m. ├Âl├ž├╝s├╝ndeki sem├óh├óne ile onun bat─▒s─▒na biti┼čik ├╝stte iki oda ve bir salonu olan ÔÇťLÔÇŁ planl─▒ bir harem dairesi; bah├ženin Hamam caddesine bakan kuzeyinde altta vak─▒f d├╝kk├ónlar─▒, ├╝stte bir salon, d├Ârt h├╝cre ve 4,6 x 8,7 m. ├Âl├ž├╝s├╝nde bir ┼čeyh odas─▒ olan sel├óml─▒k dairesi; bah├ženin do─čusunda Hamam caddesi ├╝zerindeki vak─▒f d├╝kk├ónlar─▒na biti┼čik c├╝mle kap─▒s─▒ndan girilen Bah├že soka─č─▒ ile 5,5 x 4 m. ├Âl├ž├╝s├╝nde h├óm├╗- ┼č├ón; bah├ženin bat─▒s─▒ duvarla kapal─▒ olup kuzeydo─ču ve g├╝neybat─▒ k├Â┼čelerinden merdivenlerle ├ž─▒k─▒lan, ÔÇťgezenekÔÇŁ ad─▒ verilen bir ├╝st gezi alan─▒ yer al─▒yordu. Ayn─▒ y─▒l tertip edilen mas├órif cetvelinde ├žar┼č─▒da ve der-g├óh─▒n alt kat─▒nda bulunan k─▒rk yedi k├╝├ž├╝k d├╝kk├ón ile UrfaÔÇÖdaki ├╝├ž k├╝├ž├╝k ba─č- bah├ženin icarlar─▒ndan olu┼čan mevlev├«h├ó- nenin geliri 19.742 kuru┼č, gideri 19.743 kuru┼č olarak belirtilmi┼čtir. Sem├óh├óne harem dairesi ve h├╝creleriyle y─▒k─▒lmaya y├╝z tutmu┼č, k├╝lliyenin krokisi ve tamir edilecek mek├ónlar ve masraflar─▒ tek tek ├ž─▒kar─▒larak tamiri i├žin 78.914 kuru┼č gerekti─či tesbit edilmi┼čtir.
Bu tarihte harap durumda bulunan mevlev├«h├ónenin tamiri i├žin ├žok u─čra┼č─▒ld─▒─č─▒ halde tamirat ger├žekle┼čtirilememi┼čtir.
Tekkelerin kapat─▒lmas─▒yla kaderine terke- dilen mevlev├«h├ónenin sem├óh├óne d─▒┼č─▒nda kalan b├Âl├╝mleri y─▒k─▒larak yerlerine baraka tipi d├╝kk├ónlar in┼ča edilmi┼č, bah├žesi seb- ze-meyve haline d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. ┼×anl─▒urfaÔÇÖn─▒n ticaret merkezi olan P─▒narba┼č─▒ mahallesi Kundurac─▒ Pazar─▒ÔÇÖn─▒n do─čusundaki ├žar┼č─▒ i├žerisinde yer alan sem├óh├óne k─▒rk y─▒l─▒ a┼čk─▒n bir s├╝re sebze hali esnaf─▒ ve belediye taraf─▒ndan depo olarak kullan─▒ld─▒ktan sonra 1973ÔÇÖte restorat├Âr-mimar Mehmet Y─▒lmaz ├ľngeÔÇÖnin yapt─▒─č─▒ projeyle bir ta┼č mihrap, minber ve asma kat kad─▒n mahfili eklenerek Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ taraf─▒ndan camiye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼č ve Mevlev├«h├óne Camii ad─▒yla hizmete a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. 2003-2006 y─▒llar─▒ aras─▒nda Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖnce geni┼č bir ├ževre d├╝zenlemesi ve restorasyon yap─▒ld─▒─č─▒ s─▒rada binan─▒n cephelerine biti┼čik d├╝kk├ónlar ve sebze hali kald─▒r─▒l─▒p etraf─▒ temizlenmi┼č, sadece bat─▒daki eski ta┼č Kasaplar ├çar┼č─▒s─▒, Mevlev├«h├óne ├çar┼č─▒s─▒ ad─▒yla kalm─▒┼čt─▒r. Zamanla dolan d─▒┼č zemini yakla┼č─▒k 0,50 m. kadar kaz─▒larak yap─▒ ortaya ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č, g├╝ney ve do─ču cephelerinin etraf─▒ a├ž─▒l─▒p meydan d├╝zenlemesi yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Meydan─▒n etraf─▒na oturma alanlar─▒, zemin kodunun alt─▒nda dilimli havuzlar ve cami giri┼činin ├Ân├╝ne camek├ónl─▒ k─▒s─▒m eklenmi┼čtir. Sem├óh├óne plan ve ├╝sl├╗p bak─▒m─▒ndan ┼×anl─▒urfaÔÇÖda 1141 (1728-29) y─▒l─▒nda in┼ča edilen H├╝seyin Pa┼ča ve Hizano─člu camilerine benzer. Cami olduklar─▒ i├žin bu iki yap─▒n─▒n son cemaat yeri, minaresi ve ta┼č minberi vard─▒r. Yaln─▒z bir sem├óh├óne ┼čeklinde tasavvur edildi─činden mevlev├«h├ónenin son cemaat yeri, minaresi ve minberi bulunmamaktad─▒r.
Kesme ta┼čtan yap─▒lan, 13,95 x 13,95 m. ├Âl├ž├╝s├╝ndeki kare planl─▒ k├╝bik yap─▒ 2,2 m. y├╝ksekli─činde ve 12,2 m. ├žap─▒nda tromp- lu sekizgen bir kasnak ve 10 m. ├žap─▒nda bir kubbeyle ├Ârt├╝l├╝d├╝r. 1973 onar─▒m─▒nda kur┼čun kaplama taklidi olarak beton s─▒vanan kubbenin ├╝zerine c├╝mle kap─▒s─▒n─▒n ├╝st├╝ne benzeyen destarl─▒ Mevlev├« sikke motifli ta┼č alem konmu┼č, kubbe kasna─č─▒n─▒n d├Ârt y├Ân├╝ndeki pencere bo┼čluklar─▒na dikd├Ârtgen petekli beton d─▒┼čl─▒k ve al├ž─▒ i├žlik pencereler tak─▒lm─▒┼čt─▒r. Sem├óh├ónenin k├╝bik alt k─▒sm─▒n─▒n 6,5 m. y├╝ksekli─čindeki profilli sa├žak silmesinin alt─▒nda ├╝├žl├╝ veya ko├ž boynuzu bi├žiminde d├╝zenlenmi┼č, yerlilerin ÔÇťser├že yuvas─▒ÔÇŁ dedi─či mukarnas dizisiyle ├ževrilidir. Giri┼č (kuzey) cephesinin ortas─▒nda 3,3 m. geni┼čli─činde, 5,2 m. y├╝ksekli─činde ve 20 cm. derinli─činde ├╝├ž merkezli sivri kemerli bir ├ž─▒k─▒nt─▒ i├žinde ├╝st├╝ bas─▒k kemerli tepe penceresi olan sade, s├Âvesiz, ├žift kanatl─▒ c├╝mle kap─▒s─▒ yer al─▒r. Kemerin orta diliminin sivri ucu de─či┼čik sivri tepeli, ta┼čtan yontulmu┼č destarl─▒ bir Mevlev├« sikkeyle ta├žland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. C├╝mle kap─▒s─▒n─▒n iki yan─▒nda 1,85 m. geni┼čli─činde ve 4,20 m. y├╝ksekli─činde ├╝├ž merkezli sivri kemerli birer ni┼č i├žinde altl─▒-├╝stl├╝ olarak yerle┼čtirilmi┼č dikd├Ârtgen birer pencere ile bir tepe penceresi, do─ču ve bat─▒ cephelerinde ├╝├ž, k─▒ble cephesinde iki ni┼čli pencere bulunur. Mihrap cephesinde yer alan k─▒ble eyvan─▒ ├╝├žgen ┼čeklinde d─▒┼ča ta┼čk─▒nd─▒r. Al─▒nl─▒klar─▒ bo┼č b─▒rak─▒lm─▒┼č pencereler 1973ÔÇÖte iki kanatl─▒ ah┼čap do─črama halinde restore edilip b├╝y├╝k alt pencerelerin ├Ân├╝ne lokma demirli parmakl─▒klar tak─▒lm─▒┼čt─▒r.
C├╝mle kap─▒s─▒ ve harimin d├Â┼čemesi ├Ândeki ta┼č zeminden yakla┼č─▒k 50 cm. d├╝┼č├╝k kald─▒─č─▒ndan d─▒┼čar─▒dan 11 x 11 m. kare planl─▒ harime birka├ž basamakla inilip giri┼čteki 2,2 m. derinli─čindeki ah┼čap asma mahfilin alt─▒ndan ge├žilerek girilir. Asma mahfile kap─▒ bo┼člu─čunun 1 m. kal─▒nl─▒─č─▒ndaki yan duvarlar─▒ i├žinden on bir basamakl─▒ birer merdivenle ├ž─▒k─▒l─▒r. 1973ÔÇÖteki ona- r─▒mdan ├Ânce bu mahfil y─▒k─▒ld─▒─č─▒ i├žin sadece duvar kiri┼č yuvalar─▒ ve merdivenler mevcut iken restorasyonda on d├Ârt dire─čin ta┼č─▒d─▒─č─▒ 11 x 2,2 m. ├Âl├ž├╝s├╝nde bir ah┼čap asma mahfil yerle┼čtirilmi┼č, mahfilin alt kat─▒n─▒n ├Ân├╝ne be┼č Bursa kemerli ve korku- luklu, ├╝st├╝ sikkeli babalar ve ├╝├ž dilimli kemerli deseni olan y├╝ksek kafeslerle kapat─▒lm─▒┼č, alt kat mahfiline ise ortas─▒ g├Âbekli, baklaval─▒ desenli ├ž─▒tak├ór├« konstr├╝ksiyonlu tavanlar yap─▒lm─▒┼čt─▒r. 1925ÔÇÖten ├Ânce burada da bir mahfil mevcuttu ve alt kat─▒ seyirci i├žin, ├╝st kat─▒ mutrip i├žin kullan─▒l─▒yordu.
Mihrap c├╝mle kap─▒s─▒n─▒n tam kar┼č─▒s─▒nda derin sivri kemerli bir eyvan ni┼č i├žinde yer al─▒r. 1973 onar─▒m─▒ndan ├Ânce resim ve r├Â- l├Âve ├žizimlerinde, sem├óh├ónenin g├╝ney cephesinde ├╝├žgen ├ž─▒k─▒nt─▒ yapan 1,5 m. derinli─činde ve 3,5 m. geni┼čli─čindeki k─▒ble eyvan─▒nda, ├Ân├╝nde ├╝├ž k├╝├ž├╝k yuvarlak basama─č─▒ bulunan 50 cm. y├╝ksekli─činde bir ta┼č seki g├Âr├╝lmektedir. Sekinin arkas─▒ndaki duvar─▒n ortas─▒nda bir s─▒ra ser├že yu-vas─▒ mukarnasl─▒ bord├╝rle ├ževrilmi┼č, 2,3 x 2,1 m. ├Âl├ž├╝s├╝nde dikd├Ârtgen mihrap, ├╝st├╝nde sivri kemerli uzun, mazgal penceresi gibi bir tepe penceresi yer al─▒yordu. Mihrab─▒n ortas─▒nda iki s├╝tun├ženin ta┼č─▒d─▒─č─▒ bir sivri kemer vard─▒ ve kemerin i├ži ni┼č ┼čeklinde oyulmam─▒┼čt─▒. Bu ilgin├ž eyvan sekisi Mesnev├« dersi ve sem├ó mukabelesi s─▒ras─▒nda ┼čeyhin oturmas─▒na mahsus olup sel├ómlar─▒n ba┼č─▒nda ve sonunda basamakla inilen ve ├ž─▒k─▒lan bir t├╝r post kubbesi ┼čeklindeydi. Ancak 1973 onar─▒m─▒nda sem├ó- h├óne camiye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝l├╝rken bu istisna├« mevlev├«h├óne mimari detay─▒ ortadan kald─▒r─▒l─▒p yerine sekisiz-basamaks─▒z bir eyvan i├žerisinde d├Â┼čemeye kadar inen, silme ├žer├ževeli mukarnas bord├╝rle ku┼čat─▒lm─▒┼č, derin, be┼č kenarl─▒ ni┼či olan bir ta┼č mihrap yontulup yan─▒na bir minber yerle┼čtirilmi┼čtir.
Kare mek├ón─▒n ├╝st├╝ sekiz geni┼č sivri kemerle ├ževrilidir. Kubbeye ge├ži┼či sa─člayan tromplar─▒n kemerlerinin sonundaki yast─▒klar─▒nda birer ├╝├žgen grup ser├že yuvas─▒ mukarnas─▒yla nihayetlenir. Bu tromplu kemer s─▒ras─▒ndan sade kasnakl─▒ bir kubbeye ge├žilir. Kubbe kasna─č─▒n─▒n d├Ârt y├Ân├╝n-deki al├ž─▒ pencere ve mihrap, c├╝mle kap─▒s─▒ ve ├Ân cephenin d├Ârt tepe penceresiyle alt s─▒ra on b├╝y├╝k pencere sem├óh├óneyi iyi ayd─▒nlat─▒r. Cephelerdeki Suriye Meml├╝k tesirli ├╝├ž dilimli kemerler, sa├žak silme mukarnaslar─▒ ve destarl─▒ Mevlev├« sikkesiyle harimdeki mukarnas s├╝sleme detaylar─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda sem├óh├óne tezyinat bak─▒m─▒ndan olduk├ža sadedir.

 


Kadrosu

Mezunlar─▒

Fihrist 
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 12.10.2014



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...