f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Cemiyyeti ─░lmiyyei Osmaniyye

ěČ┘ůě╣┘Őě¬ ě╣┘ä┘ů┘Ő┘çěí ě╣ěź┘ůěž┘ć┘Ő┘ç

 E─čitim Kurumu Detay─▒ No : E- 1987  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi E─čitim Dili ┼×ehir / ├ťlke
Bo┼č /
├ľzellik T├╝r├╝
   
Adres Web
,
       
Kurum No: 1987 Hit : 1645 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Kuruma ait Dergileri K├╝t├╝phaneleri Fak├╝lteleri ├ťniversitesi ─░lgili Kurumlar Tezler


E─čitim Kurumuna ait Dergiler

E─čitim Kurumuna ait K├╝t├╝phaneler

E─čitim Kurumuna Ait Akademik Birimler

Universite 

ilgili kurumlar 

E─čitim Kurumuna ait Tezler

├ľzeti

Hakk─▒nda Bilgi

CemÔÇśiyyet-i ─░lmiyye-i Osm├óniyye 

Tanzimat d├Âneminde Osmanl─▒ ayd─▒nlar─▒ taraf─▒ndan modern ilmi ve k├╝lt├╝r├╝ yaymak i├žin kurulan cemiyet.

TanzimatÔÇÖ─▒n getirdi─či geni┼č ├žaptaki modernle┼čme hareketiyle Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnde e─čitimi yeniden d├╝zenleme, bilim ve teknikte ilerleme hedefine y├Ânelik olarak ÔÇťmeclisÔÇŁ ve ÔÇťenc├╝menÔÇŁ ad─▒ alt─▒nda baz─▒ resm├« te┼čekk├╝ller kurulmu┼čtur. Bunlar─▒n ilki, Sultan Abd├╝lmecidÔÇÖin emriyle e─čitim sisteminin ─▒slah─▒ i├žin kurulan Meclis-i MuvakkatÔÇÖt─▒r. Bu mecliste al─▒nan kararlar─▒ uygulamak ├╝zere bir de Meclis-i Ma├órif-i Um├╗miyye olu┼čturulmu┼č ve burada e─čitimle ilgili baz─▒ temel kararlar al─▒nm─▒┼čt─▒r. Bu kararlar aras─▒nda ─░stanbulÔÇÖda bir d├ór├╝lf├╝nun kurulmas─▒ da vard─▒. 1851 y─▒l─▒nda, d├ór├╝lf├╝nunda okutulacak ders kitaplar─▒n─▒n telif ve terc├╝mesi i├žin Enc├╝men-i D├óni┼č ad─▒yla bir kurul olu┼čturulmu┼čtur. Gerek Enc├╝men-i D├óni┼č gerekse adlar─▒ ge├žen meclisler devlet taraf─▒ndan te┼čkil edilmi┼č ve devletin maarif politikas─▒na uygun ├žal─▒┼čmalarda bulunmu┼č kurumlard─▒r. ─░lk defa bu s─▒ralarda baz─▒ Osmanl─▒ ayd─▒nlar─▒ meslek├« olmayan, stat├╝ ve ┼čekil itibariyle devlet taraf─▒ndan daha ├Ânce kurulmu┼č meclis ve enc├╝menlerden farkl─▒ yap─▒da olan CemÔÇśiyyet-i ─░lmiyye-i Osm├óniyye adl─▒ bir cemiyet kurmaya karar vermi┼čler, Petersburg sefiri Halil BeyÔÇÖin imzas─▒n─▒ ta┼č─▒yan bir dilek├že ile sad├órete ba┼čvurulmas─▒ ├╝zerine 24 May─▒s 1861ÔÇÖde ├ž─▒kan ir├óde-i seniyye ile cemiyetin ├žal─▒┼čmalar─▒na izin verilmi┼čtir.

Cemiyetin gayesi, CemÔÇśiyyet-i ─░lmiyye-i Osm├óniyyeÔÇÖnin yay─▒n organ─▒ ve ba┼čl─▒ca kal─▒c─▒ eseri olan Mecm├╗a-i F├╝n├╗nun ilk say─▒s─▒nda ne┼čredilen otuz be┼č maddelik nizamn├ómede ┼č├Âyle belirtilmi┼čtir:
1. CemÔÇśiyyet-i ─░lmiyye-i Osm├óniyye, kitap telif ve terc├╝mesi ve umuma ders iÔÇśt├ós─▒, velh├ós─▒l her t├╝rl├╝ ves├óit-i m├╝mkine ile mem├ólik-i mahr├╗se-i ┼č├óh├ónede inti┼č├ór-─▒ ul├╗m ve f├╝n├╗na saÔÇśy ├╝ ikd├óm edecektir.
2. Cemiyet ul├╗m ve maarife ve ticaret ve sanayie dair Mecm├╗a-i F├╝n├╗n unvan─▒yla beher m├óh ibtid├ós─▒nda bir gazete ├ž─▒karacak ve i┼čbu mecmua... ├ózan─▒n c├╝mlesine mecc├ónen birer n├╝shas─▒ iÔÇśt├ó olunacakt─▒r.
3. Cemiyet mes├óil-i d├«niyye ve zam├ón-─▒ h├ól politikas─▒ meb├óhisinden ihtiraz edip kendisine takdim olunan l├óyihalar─▒n dahi mev├ódd-─▒ mezk├╗reden ├ór├« olmas─▒na dikkat ve itina edecektir (Mecm├╗a-i F├╝n├╗n, I/1, s. 2; ─░smail Do─čan bu maddeleri baz─▒ yanl─▒┼č okumalarla kitab─▒na aktarm─▒┼čt─▒r, bk. TanzimatÔÇÖ─▒n ─░ki Ucu, s. 154). Cemiyetin gaye edindi─či e─čitim ve k├╝lt├╝r faaliyetleri devletin benimsemi┼č oldu─ču faaliyetlere paralel mahiyettedir. D├óim├« ├╝ye, d├óim├« olmayan ├╝ye ve muhabir ├╝ye olmak ├╝zere ├╝├ž ayr─▒ stat├╝de ├╝yesi olan cemiyetin ├ózalar─▒ aras─▒nda din ve ─▒rk fark─▒ g├Âzetilmemektedir. Ancak se├žilebilmek i├žin aranan ┼čartlar─▒n ba┼č─▒nda ├╝yenin Arap├ža, Fars├ža ve T├╝rk├že yan─▒nda Frans─▒zca, Almanca, ─░ngilizce, ─░talyanca ve eski Yunanca gibi Bat─▒ dillerinden birini bilmesi gelmektedir. D├óim├« ├╝yeler mutlaka Osmanl─▒ tebaas─▒ndan se├žilecektir. CemiyetÔÇÖin kurucu ├╝yelerine ÔÇťru├╗sÔÇŁ verilmi┼čtir. ├ťyelerin g├Ârevleri ┼čunlard─▒r: D├óim├« ├╝yeler ÔÇťvakit ve vukuflar─▒ m├╝sait oldu─ču takdirdeÔÇŁ Mecm├╗a-i F├╝n├╗nÔÇÖa makale yazacaklar, ayr─▒ca kendi ihtisas alanlar─▒nda ders vereceklerdir. Di─čer ├╝yeler de isterlerse makale yazabileceklerdir. Kitap telif ve terc├╝mesinde ise fark g├Âzetilmeksizin b├╝t├╝n ├╝yeler bilgileri nisbetinde eser yazmaya ├žal─▒┼čacaklard─▒r.

Cemiyetin otuz ├╝├ž d├óim├« ve sekiz d├óim├« olmayan ├╝yesi vard─▒. D├óim├« ├╝yelerin on alt─▒s─▒ Terc├╝me KalemiÔÇÖnde memur ve m├╝tercim, on biri ├že┼čitli memuriyetlerde, ├╝├ž├╝ M├╝hendish├óne hocas─▒, ikisi kurmay subay, biri de Mekteb-i HarbiyyeÔÇÖde subayd─▒. D├óim├« ├╝yelerden on biri gayri m├╝slimdi. Kurucu ├╝yeler aras─▒nda ulem├ódan hi├ž kimsenin bulunmamas─▒ dikkat ├žekicidir. Bu husus, TanzimatÔÇÖtan ├Ânce ba┼člayan modernle┼čme s├╝reci i├žerisinde yeti┼čen yeni tip ayd─▒nlar─▒n eski ulem├ó s─▒n─▒f─▒n─▒n toplum ve devlet kademelerindeki yerlerini h─▒zla ald─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. Mecm├╗a-i F├╝n├╗nÔÇÖun y├Âneticisi M├╝nif Mehmed Efendi (Pa┼ča) cemiyetin ba┼čkan─▒ olarak bilinirse de ilk ba┼čkan Petersburg sefiri Halil Bey olup M├╝nif Pa┼ča ÔÇťreis k─üimmak─üm-─▒ evvelÔÇŁi idi.

CemÔÇśiyyet-i ─░lmiyye-i Osm├óniyye, tan─▒nm─▒┼č bir├žok ilim adam─▒ ve devlet ric├óli ile Joseph von Hammer, J. Redhouse gibi baz─▒ yabanc─▒ bilginlerin ├╝ye oldu─ču Enc├╝men-i D├óni┼čÔÇÖin etraf─▒nda olu┼čan fikir hareketlerine kar┼č─▒ bir tav─▒r geli┼čtirmi┼čtir. Enc├╝men-i D├óni┼čÔÇÖin en faal ├╝yesi olan Ahmed Cevdet Pa┼čaÔÇÖn─▒n temsil etti─či muhafazak├ór ilim zihniyetine kar┼č─▒ M├╝nif Mehmed Pa┼ča fen zihniyetini ├Âne ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. T├╝rk k├╝lt├╝r ve e─čitim tarihinin ├Ânemli meseleleriyle ilgili daha sonraki b├╝t├╝n geli┼čmelerde bu iki z─▒t anlay─▒┼č─▒n tesiri g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r (Berkes, s. 232).

Cemiyet belirli bir merkezi olmaks─▒z─▒n Mecm├╗a-i F├╝n├╗nÔÇÖun ilk d├Ârt say─▒s─▒n─▒ yay─▒mlam─▒┼č, ikinci say─▒n─▒n bir n├╝shas─▒n─▒ devrin padi┼čah─▒ Sultan Abd├╝lazizÔÇÖe takdim ederek onun dikkatini ├žekmi┼čtir. 12 A─čustos 1862 tarihli ir├óde-i seniyyede Mecm├╗a-i F├╝n├╗nÔÇÖun padi┼čah taraf─▒ndan g├Âr├╝ld├╝─č├╝ belirtilmektedir. Daha sonra devrin sadrazam─▒ Fuad Pa┼ča taraf─▒ndan ├çi├žekpazar─▒ÔÇÖndaki Ta┼č Mektep binas─▒ cemiyete merkez olarak tahsis edilmi┼čtir.

Avrupa dilleri ve ÔÇťf├╝n├╗n-─▒ n├ófiaÔÇŁ ile ilgili ├╝cretsiz derslerin de verildi─či cemiyet merkezinde bir k├╝t├╝phane ve okuma salonu a├ž─▒lm─▒┼č, bu salonda otuzdan fazla T├╝rk├že, Frans─▒zca, ─░ngilizce, Rumca ve Ermenice gazete ve dergi okuyuculara sunulmu┼čtur. Ayr─▒ca k├╝t├╝phanede m├╝sbet ilimlere dair yabanc─▒ dilde yaz─▒lm─▒┼č 1000 kadar kitap bulundurulmu┼čtur.

CemÔÇśiyyet-i ─░lmiyye-i Osm├óniyye, ┼čimdiye kadar san─▒ld─▒─č─▒ gibi AvrupaÔÇÖda kurulan Royal Society ve Acad├ęmie des Sciences benzeri, ilim adamlar─▒n─▒n olu┼čturdu─ču bir ilm├« cemiyet olmay─▒p daha ziyade Bat─▒ k├╝lt├╝r├╝n├╝ tan─▒ma imk├ón─▒ bulan ve lisan bilen devlet adamlar─▒ndan te┼čekk├╝l eden bir kurulu┼čtur. M├╝essese olarak da uzun s├╝re devam edebilecek ┼čekilde planlanmam─▒┼čt─▒r.

Cemiyetin faaliyetleri, AvrupaÔÇÖda geli┼čen modern bilimleri gen├ž ayd─▒nlara tan─▒tmak ┼čeklinde ├Âzetlenebilir. Kurulu┼čun i├žinde m├╝tehass─▒s ilim adam─▒ ve ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n bulunmamas─▒, faaliyetlerin daha verimli hale gelmesini engellemi┼čtir. Esasen cemiyetin ilm├« ara┼čt─▒rmalar─▒ hedef alan bir gayesi olmam─▒┼čt─▒r. Asl├« g├Ârevlerinden sayd─▒─č─▒ ÔÇťmaÔÇśl├╗m├ót-─▒ n├ófiaÔÇŁya dair kitap ve ris├óle telif ve ne┼čri gibi faaliyetlerini ise yerine getirememi┼čtir. Cemiyet ba┼čkan─▒ Halil BeyÔÇÖin ve di─čer ├╝yelerin memuriyetlerinden dolay─▒ ba┼čka yerlere tayini de cemiyetin ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ olumsuz y├Ânde etkilemi┼č, bu sebeple cemiyet be┼č y─▒l─▒ a┼čk─▒n bir s├╝re faaliyet g├Âsterdikten sonra kapanm─▒┼čt─▒r.

B├╝y├╝k bir heyecan ve romantik ├╝sl├╗p i├žerisinde ÔÇťul├╗m ve f├╝n├╗nÔÇŁu her t├╝rl├╝ problem ve s─▒k─▒nt─▒n─▒n ├žaresi sayan CemÔÇśiyyet-i ─░lmiyye-i Osm├óniyye ├╝yeleri, modern fizik ilimlerini T├╝rk okuyucusuna ├ódeta metafizik dogmatik ger├žekler olarak sunmu┼člard─▒r.


Kadrosu

Mezunlar─▒

Fihrist 
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 29.09.2014



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...