f EskiEserler | Eski Eserler | Eskieserler.com
E─čitim Kurumu   ( 2141 )   Kitaplarda   ( 1659 )   Yazarlarda   ( 4831 )  
Dergilerde   ( 786 )   K├╝t├╝phanelerde   ( 151 )   ┼×ehirlerde   ( 182 )  
Makalelerde   ( 2196 )   Multi Media   ( 323 )   Fetvalar   ( 894 )  
Hit
9129104
├ťye 1490
Online ├ťye 0

Manisa Mevlevihanesi

 E─čitim Kurumu Detay─▒ No : E- 1981  
Kurucusu Kurulu┼č Tarihi E─čitim Dili ┼×ehir / ├ťlke
Saruhano─člu ├Äshak Bey XIV. y├╝zy─▒l Manisa /
├ľzellik T├╝r├╝
  Mevlevihane 
Adres Web
,
       
Kurum No: 1981 Hit : 3070 Hata Bildirimi Tavsiye Et

   Kuruma ait Dergileri K├╝t├╝phaneleri Fak├╝lteleri ├ťniversitesi ─░lgili Kurumlar Tezler


E─čitim Kurumuna ait Dergiler

E─čitim Kurumuna ait K├╝t├╝phaneler

E─čitim Kurumuna Ait Akademik Birimler

Universite 

ilgili kurumlar 

E─čitim Kurumuna ait Tezler

├ľzeti

Hakk─▒nda Bilgi
Manisa Mevlevihanesi
 
Saruhano─člu ├Äshak Bey taraf─▒ndan XIV. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒nda kurulan Mevlevi ├ósit├ónesi.
Saruhan Bey'in torunu ─░shak ├çelebi taraf─▒ndan Saruhano─čullar─▒n─▒n ba┼č┼čehri Manisa'n─▒n en eski yerle┼čim merkezlerinden biri olan Spil da─č─▒ ete─činde, Evliya ├çelebi'nin kaydetti─či, c├╝mle kap─▒s─▒ ├╝zerindeki kitabeye g├Âre 770'te (1368-69) in┼ča ettirilmi┼čtir. ─░shak ├çelebi'nin 1366-1379 y─▒llar─▒ aras─▒nda yapt─▒rd─▒─č─▒ Ulucami K├╝lliyesi'ne dahil olmakla birlikte k├╝lliyenin uza─č─▒nda bulunan mevlev├«h├óne Saruhano─čullar─▒'na ait en eski eserlerden biridir. Eski Manisa Mevlev├«h├ónesi olarak bilinen yap─▒ g├╝n├╝m├╝zde Manisa il merkezinin g├╝neydo─čusunda Yukar─▒ Tabakhane mahallesinde tenha bir yamac─▒n s─▒rt─▒nda, eskiden Mevlev├«h├óne ba─č─▒ denilen mesirenin yan─▒nda olup bug├╝n Mill├« Park ─░├žerisinde kalm─▒┼čt─▒r. Yap─▒ b├╝y├╝k restorasyon hatalar─▒na ra─čmen orijinalli─čini koruyabilen en eski Mevlev├« ├ósit├ónesidir.
Asl─▒ kaybolan ve F├ótih Sultan Mehmed d├Âneminde yeniden yaz─▒lan ─░shak ├çelebi vakfiyesinde, Saruhan ili beyi ─░shak ├çelebi'nin Manisa'n─▒n en y├╝ksek yerine bir ulucami ve medrese ile camiye e┼č mevkide, Mevlev├«li─či Bat─▒ Anadolu'da yaymak ve ya┼čatmak amac─▒yla bir mevlev├«h├óne yapt─▒rd─▒─č─▒ kaydedilmektedir. Vakfiyede belirtildi─čine g├Âre kurulu┼čunda mevlev├«h├ónede bir ┼čeyh, bir imam ve m├╝ezzin, bir naz─▒r, bir kayy─▒m, bir k├ótip, bir mesnev├«han, ├óyini okuyacak g├╝zel sesli ─░ki hanende g├Ârevlendirilecek, yemek i┼či i├žin bir vekilhar├ž ve bir a┼č├ž─▒ g├Ârev yapacakt─▒. Manisa merkez nahiyelerinden Karao─članl─▒ k├Ây├╝ ile Akcahavl─▒, ├çatalkilise gibi k├Âyleri ve timarlar─▒ ile iki hamam─▒n geliri ulucami, medrese ve mevlev├«h├óneye tahsis edilmi┼čtir.
Mevlev├«h├óne, Saruhano─čullar─▒ devrinde oldu─ču gibi Osmanl─▒ d├Âneminde de faaliyetini devam ettirmi┼čtir. Manisa'n─▒n 11. Selim'den itibaren ┼čehzadelerin g├Ânderildi─či yeg├óne sancak merkezi olma gelene─či Mevlev├«ler'ce de benimsenmi┼č, Kon-ya'daki ├želebinin yerine ge├žecek olan ├želebi ├Ânce Manisa'ya ┼čeyh tayin edilmi┼čtir. XVI. y├╝zy─▒l─▒n sonunda mevlev├«h├óne vakf─▒n─▒n madd├« g├╝c├╝n├╝n artt─▒─č─▒ ve m├╝tevel-l├«lik, ┼čeyhlik gibi bir├žok g├Ârevin Mevl├ón├ó ailesine mensup ki┼čilerin elinde topland─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Mevlev├«h├ónede yeti┼čmi┼č bir├žok ┼čair aras─▒nda B├╝lb├╝ln├óme'si ve bir divan─▒ olan Att├ór Birr├« Mevlev├« ├«le K├ómil├« ve Dervi┼č Ahmed Mevlev├« adl─▒ iki Manisal─▒ ┼čairden s├Âz edilebilir.
Evliya ├çelebi'nin kaydetti─či kitabeye g├Âre mevlev├«h├ónenin mimar─▒ Emetullaho─člu Hac─▒ Osman'd─▒r. Baz─▒ yazarlar ve ├Âzellikle ├ça─čatay Ulu├žay, ─░shak Bey'in yapt─▒rd─▒─č─▒ medresenin kitabesinde "Mimar Emed b. Osman" yaz─▒ld─▒─č─▒ i├žin medresenin de mevlev├«h├ónenin de Emed b. Osman adl─▒ mimar taraf─▒ndan yap─▒ld─▒─č─▒n─▒, Evliya ├çelebi'nin mimar─▒n ad─▒n─▒ yanl─▒┼č yazd─▒─č─▒n─▒ s├Âylemi┼čtir.
XVII. y├╝zy─▒la ait ┼čerl sicillerden mevlev├«h├ónenin s─▒k s─▒k onar─▒m ge├žirdi─či anla┼č─▒lmakta ve bu tamir ke┼čiflerinden binan─▒n durumu ve fonksiyonlar─▒ hakk─▒nda bilgi edinilmektedir. Bu d├Ânemde mevlev├«h├ónede bir mescid, kubbeli, orta sofal─▒, ah┼čap d├Â┼čemeli, kalem i┼čleriyle s├╝slenmi┼č bir semahane, bir mutrip yeri, alt katta bir ┼čeyh odas─▒, alt─▒ dervi┼č h├╝cresi, g├╝neydo─čusunda ocakl─▒ bir mutfak, do─čusunda bir kiler, ayr─▒ca d─▒┼čar─▒da kiremit ├Ârt├╝l├╝ bir teras─▒n yer ald─▒─č─▒ ve dam ├╝zerine tuz serpilmesi sebebiyle kubbe etraf─▒ndaki mek├ónlar─▒n ├╝st ├Ârt├╝s├╝n├╝n d├╝z toprak dam olmas─▒ gerekti─či anla┼č─▒lmaktad─▒r.
Mevlev├«li─čin Bat─▒ Anadolu'daki en g├╝├žl├╝ merkezi olan mevlev├«h├óne 1870'ten ├Ânce kendi haline terkedilmi┼č ve ┼čehir merkezine yak─▒n yeni bir mevlev├«h├óne in┼ča edilmi┼čtir. ├çok harap bir durumda olan eski mevlev├«h├óne ancak 1961-1962'de Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ taraf─▒ndan restorasyona al─▒nm─▒┼č, ├že┼čitli aral─▒klarla s├╝rd├╝r├╝len ve 1982'de tamamlanan bu restorasyon ├žal─▒┼čmalar─▒nda y─▒k─▒lm─▒┼č olan beden duvarlar─▒, orta kubbe, di─čer tavan k─▒s─▒mlar─▒ ile son cemaat yerinin ├Ârt├╝s├╝ ve direkleri yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Asl├« h├╝viyetiyle ba─čda┼čmayan k├Ât├╝ restorasyonlar ge├žirmi┼č olan mevlev├«h├óne ├╝st kat d├Â┼čemesi ihya edilmedi─činden g├╝n├╝m├╝zde bu kata ait, ┼čerl sicil kay─▒tlar─▒ndaki tariflere uymayan
merdivenlere, kap─▒ a─č─▒zlar─▒na ve pencerelere sahiptir. Mevlev├«h├óne 1983-1992 y─▒llar─▒ aras─▒nda Manisa M├╝zesi ─░sl├óm├« Mezar Ta┼člar─▒ ve Kitabeler Seksiyonu olarak kullan─▒lm─▒┼č, daha sonra Celal Bayar ├ťni-versitesi'nin bir kitapl─▒─č─▒ ve tarih ara┼čt─▒rmalar─▒ b├Âl├╝m├╝ olarak hizmete girmi┼čtir.
K├╝├ž├╝k bir tepe ├╝zerine oturan kareye yak─▒n dikd├Ârtgen planl─▒ (27,6 x 20,25 m.) mevlev├«h├óne binas─▒n─▒n do─ču ve g├╝ney cepheleri ┼čehre bakar. G├╝neybat─▒ istikametinden mevlev├«h├óneye ula┼čan yol binan─▒n ├Ânce g├╝ney, sonra bat─▒ cephelerini dola┼č─▒p kuzey giri┼č cephesine ula┼č─▒r. Yap─▒n─▒n y├╝ksek cephe duvarlar─▒ ana bina ve sundurma olarak ikiye b├Âl├╝nm├╝┼č olup m├╝stahkem bir g├Âr├╝n├╝m arzeder. ├ťst d├╝z dam ├žat─▒n─▒n ortas─▒nda k├╝├ž├╝k bir kubbe bulunur. Duvarlarda a├ž─▒lan k├╝├ž├╝k pencereler dikd├Ârtgen veya sivri kemerlidir. Yap─▒n─▒n do─ču ve bat─▒ cepheleri birbirine benzemektedir. G├╝ney cephesi di─čer cephelere nazaran simetrik bir d├╝zen g├Âsterir. Kuzey giri┼č cephesinde kare kesitli d├Ârt beton direk ve do─ču ile bat─▒ duvar ├╝zerine oturan 5,50 x 20.25 m. ├ľl├ž├╝s├╝nde bir sundurma yer al─▒r. Ta├žkapi gibi d├╝zenlenmi┼č giri┼č ince uzun dikd├Ârtgen bir ni┼č ┼čeklindedir. Ni┼č i├žine bas─▒k yuvarlak kemerli bir kap─▒ a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Kap─▒ ├╝zerinde bir, bat─▒ yan─▒nda iki adet. do─ču yan─▒nda bir sivri kemerli fil g├Âzl├╝ pencere bulunur.
Moloz ta┼č ve tu─čladan in┼ča edilen yap─▒da ├Âzellikle k├Â┼če d├Ân├╝┼člerinde kesme ta┼č malzeme, kemer ve tonoz ├Ârg├╝lerinde tu─čla, beden duvarlar─▒nda y─▒─čma moloz ta┼č aras─▒nda tu─čla, alt pencerelerin s├Âve ve lentolar─▒nda yekpare kesme ta┼č kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Duvarlar 1 m. kahnl─▒─č─▒ndadir. Sa├žaklarda iki s─▒ra tu─čla kirpi sa├žaklara rastlan─▒r; ├žat─▒ sa├ža─č─▒n─▒n alt─▒ndaki ├ž├Ârtenler de dikkati ├žeker.
Mevlev├«h├ónenin ait kat─▒ kapal─▒ avlulu medrese veya zaviye plan─▒na benzeyen. merkez├« kubbeli, kapal─▒ orta avlu ve d├Ârt eyvanl─▒ simetrik ha├žvari bir plan ┼čemas─▒na sahiptir. Simetrik g├Âr├╝nen plan biraz yamuk olup ├žo─ču a├ž─▒lar 90 derece de─čildir. Kap─▒dan girilince ├žapraz tonozla ├Ârt├╝l├╝ k├╝├ž├╝k bir giri┼č hol├╝ eyvan─▒na gelinir. Bu hol├╝n bat─▒s─▒nda ve do─čusunda birer oda yer al─▒r; bat─▒daki 4,36 x 4,40 m. ebatl─▒ dolap ni┼čli oda kare plana yak─▒nd─▒r ve di─čerinden biraz k├╝├ž├╝kt├╝r, ├ž├╝nk├╝ do─ču odas─▒n─▒n giri┼činde ├╝st kata ├ž─▒kan bir merdiven yer al─▒r. Mescid olarak kullan─▒lm─▒┼č g├╝neydeki eyvan di─čerlerinden daha b├╝y├╝kt├╝r. Sivri kemer al─▒nl─▒kl─▒ eyvanlar─▒n ├╝zeri be┼čik tonozlarla ├Ârt├╝l├╝ olup sivri kemerler ├╝zerine orta avlunun kubbesi oturur. Kubbeye pandantiflerle ge├žilir. Semahane olarak kullan─▒lm─▒┼č, kare planl─▒ (7,20 x 7,20 m.), giri┼č eyvan hol├╝yle kotu ayn─▒ olan orta avlunun etraf─▒ yerden 50 cm. kadar y├╝kseklikte bir setle ├ževrilidir. 6 x 7,90 m. ebad─▒ndaki ana mescid-ey-van─▒ geni┼č bir sivri tonozla ├Ârt├╝l├╝ olup iki s─▒ra halinde iki┼čer pencereyle ayd─▒nlat─▒lm─▒┼čt─▒r. Buradaki yan duvarlarda bulunan bo┼č b─▒rak─▒lm─▒┼č derin ni┼člerin ah┼čap kapakl─▒ dolaplar oldu─ču s├Âylenebilir. Mes-cid-eyvan─▒n iki yan─▒nda 4,70 x 8,80 m. ebad─▒ndaki simetrik k├Â┼če odalar─▒ yamuk dikd├Ârtgen planl─▒d─▒r ve ikisine de avludaki k├Â┼če kap─▒lar─▒ndan girilmektedir. Ortalar─▒ kemerle ikiye ayr─▒lm─▒┼č, b├Âylece her ┼čah─▒n iki ├žapraz tonozla ├Ârt├╝lm├╝┼č ve ortalar─▒na kat seviyesinde asl─▒ me┼če olmas─▒ gereken iki┼čer gergi kiri┼či at─▒lm─▒┼čt─▒r. Do─čuda ve bat─▒da iki, k─▒ble taraf─▒nda bir pencere, ayr─▒ca her ikisinin mescid duvar─▒nda k├Ât├╝ restore edilmi┼č birer b├╝y├╝k ocak bulunmaktad─▒r. Sivri kemerli tonozla ├Ârt├╝l├╝, 3 x 4,60 m. ebad─▒nda kar┼č─▒l─▒kl─▒ iki yan eyvan─▒n geni┼č seti sonunda iki┼čer basamakla ├ž─▒k─▒lan penceresiz, 1,80 x 1,70 m. ebad─▒nda, al├žak ve karanl─▒k iki┼čer k├╝├ž├╝k dervi┼č h├╝cresi vard─▒r.
Mevlev├«h├ónenin ikinci kat plan─▒ g├╝neye do─čru a├ž─▒k "U" planl─▒ olup g├╝ney eyvan─▒, orta avlu, g├╝neybat─▒ ve g├╝neydo─ču k├Â┼če odalar─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda kalan k├Â┼če odalar─▒ ve dervi┼č h├╝creleri ├╝st├╝nde yer al─▒yordu. Ancak restorasyonlarda ikinci kat─▒n d├Â┼čemesi ihya edilmedi─činden merdivenlerden ├╝st kat mek├ónlar─▒na ula┼č─▒lamamaktad─▒r. Do─ču yan eyvan─▒n─▒n kuzey duvar─▒nda ├žat─▒ya kadar ├ž─▒kan dar bir merdiven mevcut olmakla birlikte giri┼č hol├╝ndeki merdivende oldu─ču gibi ├╝st kat d├Â┼čemesi yap─▒lmad─▒─č─▒ndan ve buradaki merdiven sahanl─▒─č─▒ndan a├ž─▒lmas─▒ gereken kap─▒ a─č─▒zlar─▒ a├ž─▒lmad─▒─č─▒ndan, alt kat iki dervi┼č odas─▒n─▒n ├╝st├╝ndeki yakla┼č─▒k 1,90 x 4,75 m. ebatl─▒ mek├ónla kuzeydo─ču ├╝st kat odas─▒na girilememektedir. G├╝n├╝m├╝zdeki yap─▒n─▒n i├žinde ve d─▒┼č─▒nda s├╝sleme yoktur. Ancak 1105 (1693) tarihli ┼čer! sicil kayd─▒nda nakka┼ča 60 ak├že ├Âdeme yap─▒ld─▒─č─▒ belirtildi─čine g├Âre, i├ž mek├ónlarda ├Âzellikle semahane kubbesinin i├žiyle pandantiflerin s─▒val─▒ y├╝zeylerinin kalem i┼čleriyle s├╝slenmi┼č olabilece─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.
Eski Manisa Mevlev├«h├ónesi'nin plan ┼čemas─▒nda, merkez├« kubbeli orta avlu etraf─▒na yerle┼čtirilen simetrik ha├žvari d├Ârt eyvanla, Orta Asya men┼čeli olup Sel├žuklular ve Beylikler d├Âneminde hem medrese hem tarikat yap─▒lar─▒nda s─▒k├ža rastlanan eski plan geleneklerinin devam ettirildi─či g├Âr├╝lmektedir. XIV. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒na ait bu eski plan geleneklerine burada ayr─▒ca mevlev├«h├óne plan─▒n─▒n olgun simetrisi, binan─▒n iki katl─▒ olu┼ču, ocak ve bacalar─▒n tesis edilmi┼č olmas─▒ gibi yeni ├Âzellikler de eklenmi┼čtir. T├╝rk mimarisinin bilinen en eski tasar─▒m ┼čemas─▒ olan, Orta Asya ve ├Âzellikle Horasan b├Âlgesinde sivil mimariye de uygulanan, "ev- hankah" tipi ilk tarikat tesislerinde devam ettirilen me┼čhur plan ┼čemas─▒n─▒n mevlev├«h├óne olarak mimari fonksiyon a├ž─▒s─▒ndan en iyi ┼čekilde nas─▒l ├ž├Âz├╝lebilece─či ve kullan─▒labilece─či Manisa Mevlev├«h├ónesi'nde ortaya konulmu┼čtur. ├çevresindeki eyvanlardan daha al├žak kotlu merkezdeki kubbeli orta avlu sem├ó meydan─▒ olarak de─čerlendirilmi┼č, eyvanlar mutrip maksuresi, mescid ve z├╝vv├ór mahfilleri olarak kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. C├╝mle kap─▒s─▒ ├╝st├╝nde bulunan mutrip maksuresinin hem y├╝ksekte hem tam mihraba (dolay─▒s─▒yla ┼čeyh postuna) kar┼č─▒ tasar─▒m─▒n─▒n daha sonra yap─▒lan semahanelerde XX. y├╝zy─▒la kadar devam ettirildi─či dikkati ├žekmektedir. Sem├ó meydan─▒ daha d├╝┼č├╝k kotta bulundu─ču i├žin eyvandaki mahfillerinden rahat├ža g├Âr├╝lebilmekteydi. K├Â┼čede kalan odalar ┼čeyh odas─▒, matbah-─▒ ┼čerif, kiler gibi fonksiyonlar i├žin kullan─▒lm─▒┼č ve di─čer h├╝creler muhtemelen bar─▒nma ve e─čitim ihtiya├žlar─▒na tahsis edilmi┼čtir.
Ancak b├╝t├╝n ├ósit├óne-imaret mimari fonksiyonlar─▒ bir ├žat─▒ alt─▒nda icra edildi─či i├žin mevlev├«h├óne b├╝y├╝y├╝nce bu plan ┼čemas─▒ bir ├ósit├óne i├žin yetersiz kald─▒─č─▒ndan 1870'te terkedilip ┼čehrin i├žinde Ali Bey Cam─░i'nin yan─▒nda yeni bir mevlev├«h├óne in┼ča edilmi┼čtir. XIX. y├╝zy─▒lda yap─▒lan mev-lev├«h├ónelerin mimari anlay─▒┼č─▒n─▒ yans─▒tan yeni mevlev├«h├ónede bir avlu etraf─▒nda tecrid edilmi┼č semahane, t├╝rbe, matbah-─▒ ┼čerif, dedeg├ón h├╝creleri ve harem-lik-sel├óml─▒k b├Âl├╝mleri vard─▒. Semahanenin dairev├«, galerili sem├ó meydan─▒ plan ┼čemas─▒ K├╝tahya, Bursa, Kahire ve Samsun mevlev├«h├ónelerini and─▒rmakta olup son devrin olgun semahane ├ž├Âz├╝mlerinden biridir. 1933'te Vak─▒flar ─░daresi mevle-v├«h├óneyi 100.000 liraya satm─▒┼č, alan ki┼či mevlev├«h├ónenin matbah-─▒ ┼čerif d─▒┼č─▒ndaki b├╝t├╝n b├Âl├╝mlerini y─▒kt─▒rm─▒┼čt─▒r. Manzumeden 2000 y─▒l─▒na kalanlar sadece arka giri┼č, matbah-─▒ ┼čerif, havuz, semahanenin beden duvar kal─▒nt─▒lar─▒ ve bu duvarlar─▒n ├╝zerinde bulundu─ču setten ibaretti. Daha sonra belediye mevlev├«h├ónenin kal─▒nt─▒lar─▒n─▒ y─▒karak arsas─▒n─▒ park haline getirmi┼čtir.                                        

Kadrosu

Mezunlar─▒

Fihrist 
Kullan─▒c─▒ Yorumlar─▒

! Yorum yazabilmeniz i├žin ├╝ye olmal─▒s─▒n─▒z.
├ťyelik i├žin l├╝tfen sayfan─▒n ├╝st k─▒sm─▒nda yer alan"├ťye Giri┼č | ├╝ye ol" linkine t─▒klay─▒n─▒z.

Kay─▒t Ekleyen / Eklenme Tarihi
S├╝meyye Abaci / 28.09.2014



Eski Eserler


Eski Eserler K├╝t├╝phanesine Ho┼čgeldiniz!

Hesap ─░┼člemleri

├ťye de─čil misiniz? ├ťye olun!

Eski Eserlere ├╝ye olarak, k├╝t├╝phanenimiz ve eserlerimiz hakk─▒nda payla┼č─▒mlardan hesab─▒n─▒z ├╝zerinden faydalabilirsiniz...